İstinaf Dilekçesi Örneği (Hukuk Davaları)

İstinaf, ilk derece mahkemesinin verdiği kararın bölge adliye mahkemesi tarafından hem maddi olay hem de hukuki değerlendirme yönünden yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Hukuk davalarında istinaf başvurusu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 341 ile 360 arasında düzenlenmiştir. Bölge adliye mahkemesi, kural olarak yalnızca istinaf dilekçesinde gösterilen sebeplerle bağlı olarak inceleme yaptığından dilekçenin içeriği, kanun yolunun sonucunu belirleyen en önemli unsurdur.

Bu yazıda hukuk davalarında kullanılabilecek bir istinaf dilekçesi örneği, dilekçede bulunması gereken zorunlu unsurlar, başvuru süresi, harç ve giderler ile uygulamada sık yapılan hatalar ele alınmaktadır. İstinaf kanun yolunun genel işleyişi “Hukuk Davasında İstinaf“, ceza yargılamasındaki istinaf ise “Ceza Davasında İstinaf” yazılarımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Kanun metni

Hangi kararlar istinaf edilebilir?

HMK m. 341/1’e göre istinaf yoluna, ilk derece mahkemelerinin nihai kararlarına karşı başvurulabilir. Nihai karar, davayı o mahkeme bakımından sona erdiren karardır; kabul, ret, kısmen kabul, usulden ret, görevsizlik ve yetkisizlik kararları bu niteliktedir. Bunun yanında ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddine ilişkin kararlar, karşı tarafın yüzüne karşı verilen tedbir ve haciz kararları ile yokluğunda verilen bu kararlara yapılan itiraz üzerine verilen kararlar da istinaf edilebilir.

Ara kararlara karşı kural olarak ayrıca istinaf yoluna gidilemez. Bilirkişi atanması, tanık dinlenmesi, delil toplanması veya bekletici mesele yapılması gibi kararlar, nihai kararla birlikte istinaf dilekçesinde eleştirilir. Bu nedenle yargılama sırasında aleyhe verilen ara kararların tutanağa itirazla geçirilmesi ve istinaf dilekçesinde ayrıca gösterilmesi önemlidir.

Kesinlik sınırı

HMK m. 341/2’de yazan “üç bin Türk Lirası” sınırı, HMK ek m. 1 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. 2026 yılında açılan davalar için istinaf sınırı 50.000 TL’dir. HMK ek m. 1/2’nin 7550 sayılı Kanunla değişik hâline göre sınırın uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır; yani 2024’te açılmış bir davada 2024 yılının sınırı uygulanır.

Sınırın belirlenmesinde şu kurallar dikkate alınmalıdır:

• Alacağın bir kısmı dava edilmişse sınır, alacağın tamamına göre belirlenir (HMK m. 341/3).
• Alacağın tamamı dava edilmişse, asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü sınırı geçmeyen taraf istinaf yoluna başvuramaz (HMK m. 341/4).
• Manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı, miktara bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 341/2, ikinci cümle).
• Miktarı belli olmayan, örneğin velayet, boşanma veya tespit niteliğindeki davalarda kesinlik sınırı uygulanmaz.

İstinaf dilekçesinin zorunlu unsurları

HMK m. 342/2’ye göre istinaf dilekçesinde şunlar bulunmalıdır:

• Başvuran ile karşı tarafın davadaki sıfatları, adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresleri,
• Varsa kanuni temsilci ve vekillerinin adı, soyadı ve adresleri,
• Kararın hangi mahkemeden verildiği, tarihi ve sayısı,
• Kararın başvurana tebliğ edildiği tarih,
• Kararın özeti,
• Başvuru sebepleri ve gerekçesi,
• Talep sonucu,
• Başvuranın veya vekilinin imzası.

Kanun, bu unsurlardan bir kısmının eksik olmasını dilekçenin reddi sebebi saymaz. HMK m. 342/3’e göre dilekçe, başvuranın kimliğini, imzasını ve başvurulan kararı belli edecek kayıtları taşıyorsa diğer hususlar bulunmasa bile reddedilmez. Ancak istinaf sebeplerinin gösterilmemesi, bölge adliye mahkemesinin incelemesini kamu düzeniyle sınırlar. Bu nedenle “süre tutum dilekçesi” adı verilen ve gerekçe içermeyen dilekçelerle yetinmek, gerekçeli dilekçe sunulmadığı takdirde başvuruyu fiilen etkisiz bırakır.

İstinaf dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Her dilekçe somut olayın özelliklerine göre yeniden yazılmalı; tarih, dosya numarası, tutar ve delil bilgileri dosyaya göre doldurulmalıdır.

İstinaf sebepleri nasıl yazılmalı?

Her sebep ayrı başlıkta ve somut yazılmalı

Bölge adliye mahkemesi, HMK m. 355 uyarınca incelemeyi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapar; kamu düzenine aykırılık hâlleri ise kendiliğinden gözetilir. “Karar usul ve yasaya aykırıdır” gibi genel ifadeler, bir istinaf sebebi gösterildiği anlamına gelmez. Hangi delilin toplanmadığı, hangi tanığın dinlenmediği, bilirkişi raporunun hangi bölümünün hatalı olduğu ve bunun karara nasıl etki ettiği açıkça yazılmalıdır. Örnekteki maddeler, her sebebin ayrı numarayla ve dosyadaki belgeye atıfla yazılmasını göstermektedir.

Usul ve esasa ilişkin sebepler ayrılmalı

Usule ilişkin sebepler (görev, yetki, taraf ehliyeti, hukuki dinlenilme hakkının ihlali, delillerin toplanmaması) ile esasa ilişkin sebepler (maddi olayın yanlış belirlenmesi, yanlış hükmün uygulanması, tazminat hesabındaki hata) ayrı başlıklar altında yazılmalıdır. Bu ayrım, bölge adliye mahkemesinin kararı kaldırıp dosyayı geri mi göndereceğini yoksa kendisi mi yeniden karar vereceğini belirlemesini kolaylaştırır.

Yeni delil ve yeni vakıa sınırı

HMK m. 357’ye göre istinaf aşamasında karşı dava açılamaz, davaya müdahale ve ıslah yapılamaz; ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen yeni iddia ve savunmalar ile yeni deliller kural olarak dinlenemez. İlk derece mahkemesinin usule aykırı olarak reddettiği deliller ile elde olmayan sebeplerle gösterilemeyen deliller bu yasağın dışındadır. Dilekçede yeni bir delile dayanılacaksa, neden daha önce sunulamadığı açıklanmalıdır.

Talep sonucu açık yazılmalı

Talep sonucunda kararın kaldırılması ve davanın kabulü (veya reddi) açıkça istenmelidir. Kısmen istinaf yapılıyorsa, kararın hangi bölümüne karşı başvurulduğu belirtilmelidir. Örneğin yalnızca vekâlet ücretine veya faiz başlangıcına itiraz ediliyorsa bu durum yazılmalıdır; aksi hâlde başvurunun kapsamı tartışmalı hâle gelir.

Süre, harç ve başvuru yeri

İki haftalık süre

İstinaf süresi, gerekçeli kararın başvurana usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). Kısa kararın tefhimi süreyi başlatmaz. Elektronik tebligatta tebliğ, bildirimin muhataba ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; süre bu tarihten itibaren hesaplanır. Son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer. İcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresi İİK m. 363 uyarınca iki haftadır; özel kanunlardaki farklı süreler ayrıca kontrol edilmelidir.

Nereye verilir?

İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemeye verilebileceği gibi başka bir yer mahkemesine de verilebilir (HMK m. 343/1). Avukatlar UYAP Avukat Portal, vatandaşlar ise e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portal aracılığıyla elektronik başvuru yapabilir. Başka yer mahkemesine verilen dilekçe, o mahkemece deftere kaydedilir ve kararı veren mahkemeye gönderilir.

Harç ve giderler

HMK m. 344’e göre istinaf dilekçesi verilirken istinaf başvuru harcı, maktu istinaf karar harcı ve tebliğ giderleri birlikte ödenir. Harç veya giderlerin eksik yatırıldığı anlaşılırsa mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu sürede eksiklik tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır. Harç tutarları her yıl Harçlar Kanunu tarifesiyle güncellendiğinden başvuru günü mahkeme veznesinden veya UYAP harç hesaplama ekranından teyit edilmelidir.

Karşı tarafın cevabı ve katılma yoluyla istinaf

İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf iki hafta içinde cevap verebilir (HMK m. 347). İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, kendi başvuru süresini kaçırmış olsa bile cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunabilir (HMK m. 348). Ancak asıl başvuru geri alınırsa veya esasa girilmeden reddedilirse katılma yoluyla yapılan başvuru da düşer. Bu nedenle bağımsız olarak istinaf hakkı bulunan tarafın süresinde kendi dilekçesini vermesi daha güvenlidir.

İstinaf kararın icrasını durdurur mu?

İstinaf yoluna başvurulması, para alacağına ilişkin ilamın icrasını kendiliğinden durdurmaz. Borçlu, İİK m. 36 uyarınca teminat göstererek bölge adliye mahkemesinden icranın geri bırakılması kararı alabilir. Buna karşılık kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m. 350/2). Teminat ve tehir süreci “Tehiri İcra (İİK 36)” yazımızda anlatılmıştır.

Bölge adliye mahkemesi hangi kararları verebilir?

Bölge adliye mahkemesi önce dilekçeyi ön incelemeden geçirir (HMK m. 352). Başvuru süresinde değilse veya karar kesinse başvuru reddedilir. Esasa girildiğinde mahkeme şu kararlardan birini verir:

• Davaya bakması yasak hâkimin karar vermesi, görev veya yetki kurallarına aykırılık, diğer dava şartlarına aykırılık, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek önemli delillerin toplanmaması veya talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemesi gibi hâllerde kararın kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi (HMK m. 353/1-a),
• Esasa etkili olmayan ve düzeltilmesi mümkün hatalarda kararın düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi (HMK m. 353/1-b-2),
• Duruşma yapılmadan tamamlanabilecek eksikliklerin giderilmesinden sonra başvurunun reddi veya yeniden esas hakkında karar verilmesi (HMK m. 353/1-b-3); bunların dışındaki hâllerde duruşma açılarak delillerin toplanması ve gerekirse ilk derece kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulması (HMK m. 356),
• Kararın usul ve esas yönünden doğru bulunması hâlinde başvurunun esastan reddi (HMK m. 353/1-b-1).

Bölge adliye mahkemesi kararına karşı ise kesinlik sınırını aşan davalarda Yargıtay’a temyiz yolu açıktır. Temyiz sebepleri ve dilekçenin yazımı “Temyiz Dilekçesinde Temyiz Sebebi” yazımızda ele alınmıştır.

Sık yapılan hatalar

• Süreyi kısa kararın tefhiminden veya karar tarihinden hesaplamak; doğru başlangıç, gerekçeli kararın tebliğidir.
• Yalnızca süre tutum dilekçesi verip gerekçeli dilekçeyi sunmamak.
• İstinaf sebeplerini “karar usul ve yasaya aykırıdır” gibi genel ifadelerle yazmak.
• İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen yeni vakıa ve delillere dayanmak.
• Harç ve tebliğ giderlerini eksik yatırıp verilen bir haftalık kesin süreyi kaçırmak.
• Kararın yalnızca bir bölümüne itiraz edilirken kapsamı belirtmemek.
• Kesinlik sınırının altındaki kararlar için istinaf yoluna başvurmak; bu durumda başvuru reddedilir ve harç boşa gider.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

İstinaf başvurusu yapmayı düşünen kişi önce gerekçeli kararın tebliğ tarihini tespit ederek iki haftalık süreyi hesaplamalı, ardından kararın kesinlik sınırının üzerinde olup olmadığını kontrol etmelidir. Dilekçe, yukarıdaki örnekteki yapı esas alınarak her istinaf sebebi ayrı numarayla ve dosyadaki belgelere atıfla yazılmalı; harç ve giderler dilekçeyle birlikte eksiksiz ödenmelidir.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 27, 95-100, 341-360, ek m. 1; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 36, 363.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.