Av. Emrah Karatay
Telefon dolandırıcılığı, sahte ilan ve yatırım vaadi gibi yöntemlerle elde edilen paralar, dolandırıcılarla resmî bir bağı görünmeyen üçüncü kişilerin hesaplarına aktarılır. Mağdur şikâyette bulunduğunda dekontta görünen tek isim hesap sahibidir ve soruşturma çoğu zaman bu kişiyle başlar. Hesap sahibi; hesabını para karşılığında kiralamış, iş ilanı bahanesiyle kandırılmış, kartını kaybetmiş veya kimliği ele geçirilerek adına hesap açılmış olabilir. Ceza sorumluluğunu belirleyen asıl soru, hesap sahibinin hesabının suçta kullanılacağını bilip bilmediğidir.
Bu yazıda hesabı dolandırıcılıkta kullanılan kişinin savcılıkta veya mahkemede sunacağı savunma dilekçesinin nasıl hazırlanacağı açıklanmakta ve bir dilekçe örneği verilmektedir. Suçun cezası ve 7589 sayılı Kanunla gelen değişiklikler “Banka Hesabını (IBAN) Başkasına Kullandırmanın Cezası” yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
KISA CEVAP
- Hesabını dolandırıcılara bilerek veren kişi, banka aracılığıyla işlenen nitelikli dolandırıcılığa (TCK m. 158/1-f) iştirakten yargılanır; ceza üç yıldan on yıla kadar hapistir.
- Hesabın suçta kullanılacağını bilmeyen kişinin kastı yoktur ve beraat etmesi gerekir.
- Savunmanın merkezinde; hesabın nasıl ve kime verildiği, karşılık alınıp alınmadığı, paranın kim tarafından çekildiği ve yazışmalar yer alır.
- Katkı yalnızca hesap veya kart bilgisini menfaat karşılığında vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir (TCK m. 158/4).
- 7571 sayılı Kanunla bankalara hesabı 48 saate kadar askıya alma yetkisi verilmiştir; hesap sahibi askının kaldırılması için savcılığa başvurabilir (CMK m. 128/A).
- Mağdurun zararının giderilmesi, etkin pişmanlık (TCK m. 168) kapsamında cezada indirim sağlayabilir.
Kanun metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1-f ve 158/4
“(1) Dolandırıcılık suçunun; (…) f) Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle, (…) işlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. (…) (4) Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da (…) hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilir.”
Savunmanın temel ekseni: kast
TCK m. 21’e göre suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Hesap sahibinin dolandırıcılık suçuna iştirak etmiş sayılabilmesi için hesabın bir suçta kullanılacağını bilmesi veya en azından bunu öngörüp kabullenmesi gerekir. Mahkemeler bu değerlendirmede genellikle şu sorulara bakar:
Hesap nasıl verildi?
İş ilanına başvuran ve “maaş yatırılacak” denilerek hesap bilgisi istenen, kargo veya kurye işi bahanesiyle kartını teslim eden ya da kredi çekmek için aracıya bilgilerini veren kişi, çoğu zaman kendisi de aldatılmıştır. Bu durumda ilan ekran görüntüleri, mesajlaşmalar ve görüşme kayıtları kastın bulunmadığını gösteren en önemli delillerdir.
Karşılık alındı mı?
Hesap karşılığında para alınması, mahkemelerin kastı kabul ederken en çok dayandığı olgudur. Karşılık alınmamışsa veya alınan para gerçek bir iş ilişkisine dayanıyorsa bu durum belgelenmelidir.
Parayı kim çekti?
Hesaba gelen parayı bizzat çekip başkasına teslim eden kişinin savunması zorlaşır. Paranın, hesap sahibinin elinde bulunmayan internet bankacılığı aracılığıyla başka hesaplara aktarıldığı, ATM görüntülerinde başka birinin bulunduğu gösterilebiliyorsa bu, savunmayı güçlendirir.
Hesap ne zaman fark edildi?
Hesap sahibi şüpheli hareketleri fark ettiğinde bankaya bildirimde bulunmuş, kartı iptal ettirmiş veya savcılığa şikâyette bulunmuşsa, bu davranışlar iyiniyetin göstergesidir.
Kayıp, çalıntı ve kimlik hırsızlığı
Kart kaybolmuş veya çalınmış, ya da kişinin kimliğiyle haberi olmadan hesap açılmışsa durum tamamen farklıdır. Bu hâllerde kayıp bildirimi, karakol tutanağı, bankadaki imza ve fotoğraf kayıtları, hesap açılış belgeleri istenmeli; gerekirse imza incelemesi talep edilmelidir.
Savunma dilekçesinde talep edilecek deliller
- Hesap açılış belgeleri, imza ve kimlik fotokopileri,
- İnternet bankacılığı ve mobil bankacılık giriş kayıtları (IP adresi, cihaz bilgisi),
- ATM ve şube kamera kayıtları,
- Hesap sahibinin telefonundaki yazışmalar ve arama kayıtları,
- İş ilanı veya kredi teklifi içeren reklam ve ekran görüntüleri,
- Bankaya veya kolluğa yapılmış bildirimler.
Banka kayıtları ve kamera görüntüleri belirli sürelerle saklandığından, bu delillerin toplanması soruşturmanın başında istenmelidir.
Banka hesabı kullandırma savunma dilekçesi örneği
… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
(Kovuşturma evresinde: … ASLİYE / AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA)
SORUŞTURMA / ESAS NO: 20…/…
ŞÜPHELİ / SANIK: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres
MÜDAFİİ: Av. Ad Soyad, baro sicil no, adres (varsa)
MÜŞTEKİ: Ad Soyad
SUÇ: Nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f)
KONU: Savunmalarımızın ve toplanmasını talep ettiğimiz delillerin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. Müştekinin …/…/… tarihinde … Bankası nezdindeki … IBAN numaralı hesabıma … TL gönderdiği ve bu paranın aynı gün başka hesaplara aktarıldığı iddia edilmektedir.
2. Ben, …/…/… tarihinde … isimli internet sitesinde yayımlanan “evden çalışma, kargo takip elemanı” ilanına başvurdum. İlanı veren kişi, maaşımın yatırılması ve işe giriş işlemleri için hesap bilgilerimi, ardından “şirket sistemine tanımlama” gerekçesiyle mobil bankacılık şifremi ve SMS onay kodunu istedi. Bu kişiyle yaptığım yazışmalar ve ilanın ekran görüntüleri ektedir.
3. Hesabımı kullandırma karşılığında hiçbir para almadım. Hesaba gelen parayı ben çekmedim; para benim kullanmadığım bir cihazdan yapılan internet bankacılığı işlemleriyle aktarılmıştır.
4. Hesabımda olağan dışı hareketler olduğunu …/…/… tarihinde fark ettim; aynı gün bankanın çağrı merkezini arayarak hesabımı kapattırdım ve …/…/… tarihinde … Karakoluna giderek şikâyette bulundum. Tutanak ektedir.
5. Hesabımın suçta kullanılacağını bilmiyordum ve öngörmem de mümkün değildi. Kastım bulunmadığından suçun manevi unsuru oluşmamıştır. Ben de bu olayda dolandırıcıların aldattığı kişilerden biriyim.
6. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, katkımın hesap bilgilerini vermekle sınırlı olduğu açıktır. Bu durumda TCK m. 158/4 uyarınca cezanın yarı oranında indirilmesi gerekir.
TOPLANMASI İSTENEN DELİLLER:
a) … Bankasından, hesabıma ait …/…/… ile …/…/… tarihleri arasındaki internet ve mobil bankacılık giriş kayıtları, IP adresleri ve cihaz bilgileri,
b) Paranın çekildiği ATM’lerin veya şubenin kamera kayıtları,
c) İlanı veren kişiye ait … numaralı telefon hattının abone bilgileri ve HTS kayıtları,
d) Paranın aktarıldığı hesapların sahiplerine ilişkin bilgiler.
HUKUKİ NEDENLER: TCK m. 21, 37, 39, 157, 158; CMK m. 147, 160, 170, 223 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; gösterilen delillerin toplanmasına ve hakkımda KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA (kovuşturma evresinde: BERAATİME) karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih
Şüpheli / Sanık (veya Müdafii) Ad Soyad, imza
EKLER: İlan ekran görüntüleri, yazışma çıktıları, banka bildirim kaydı, karakol tutanağı, vekâletname örneği (varsa).
Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Hesabın verilme şekli ve deliller her dosyada farklıdır; savunma somut olaya göre yazılmalıdır.
Hesap askısı ve el koyma
24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla CMK’ya eklenen m. 128/A, nitelikli dolandırıcılık ve kart dolandırıcılığı şüphesi bulunan hesapların bankalar tarafından kırk sekiz saate kadar askıya alınabilmesini öngörür. Askı işlemi hesap sahibine bildirilir ve hesap sahibi askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir. Askı süresinde hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla veya savcının yazılı emriyle el konulabilir. Hesapta maaş gibi suçla ilgisi olmayan paralar bulunuyorsa bu paralar bakımından el koymaya itiraz edilmelidir. Bu konu “El Koyma Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği” sayfamızda anlatılmıştır.
Zararın giderilmesi ve etkin pişmanlık
TCK m. 168 uyarınca dolandırıcılık suçu tamamlandıktan sonra, kovuşturma başlamadan önce failin veya suça iştirak edenin mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi hâlinde ceza üçte ikiye kadar indirilir; kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce gidermesi hâlinde indirim yarıya kadardır. Kastın bulunmadığını savunan kişi açısından zararın giderilmesi bir kabul anlamı taşıyabileceğinden bu karar dikkatle verilmelidir. Ancak beraat ihtimalinin zayıf olduğu dosyalarda zararın giderilmesi cezayı ciddi ölçüde azaltır.
Kesinleşmiş mahkûmiyetler
Hakkında hesap kullandırma nedeniyle kesinleşmiş mahkûmiyet bulunan ve katkısı yalnızca hesap bilgisini vermekle sınırlı olan kişiler, 7589 sayılı Kanunla gelen indirimden yararlanmak için uyarlama talebinde bulunabilir. Bu başvuru “TCK 158/4 Uyarlama Dilekçesi Örneği” sayfamızda gösterilmiştir.
Sık yapılan hatalar
- İfadede “hesabımı verdim ama ne için kullanılacağını sormadım” gibi olası kastı düşündüren anlatımlar kullanmak.
- Yazışmaları, ilanları ve ekran görüntülerini silmek; bunlar en önemli savunma delilleridir.
- Banka kayıtlarının ve kamera görüntülerinin toplanmasını zamanında istememek.
- Hesabı kapatmamak ve kolluğa bildirimde bulunmamak.
- Aynı kişinin birden fazla hesabının kullanılmasına izin vermek; tekrarlanan olaylar kastın kabulünü kolaylaştırır.
Sıkça sorulan sorular
Hesabımı para karşılığında verdim ama dolandırıcılıkta kullanılacağını bilmiyordum, ceza alır mıyım?
Para karşılığında hesap verilmesi, mahkemelerin olası kastı kabul etmesinde önemli bir olgudur. Savunmanın, hesabın hangi amaçla istendiğini ve kişinin neden şüphelenmediğini somut olarak açıklaması gerekir. Katkı yalnızca hesabı vermekle sınırlıysa TCK m. 158/4’teki indirim de gündeme gelir.
Yasa dışı bahiste kullanılan hesaplar için de aynı kurallar mı geçerli?
Hesap yasa dışı bahiste kullanılmışsa dolandırıcılık değil, 7258 sayılı Kanuna muhalefet suçu gündeme gelir. Bu suçun unsurları ve cezası farklıdır.
İfadeye avukatsız gidebilir miyim?
Gidilebilir; ancak ifadede kullanılacak her cümle kastın değerlendirilmesinde belirleyici olduğundan avukatla birlikte gidilmesi ve ifadeden önce yazışmaların bir avukata gösterilmesi önerilir.
Mağdur benden parasını isteyebilir mi?
Mağdur, ceza davasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir. Hesap sahibinin kusuru bulunduğu kabul edilirse tazminattan sorumlu tutulabilir.
Hesabım askıya alındı, maaşımı nasıl çekeceğim?
CMK m. 128/A uyarınca uygulanan askı en fazla kırk sekiz saat sürer; Cumhuriyet savcısı yirmi dört saat içinde karar vermezse askı kendiliğinden kalkar. Askı el koyma kararına dönüşmüşse karara karşı CMK m. 268 uyarınca iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtirazda hesaba yatan maaş ve sosyal yardım gibi suçla ilgisi bulunmayan girişler banka dökümüyle gösterilmeli, el koymanın yalnızca şüpheli tutarla sınırlandırılması istenmelidir.
Savunma dilekçesi ne zaman verilmelidir?
Dilekçe soruşturma aşamasında ifadeyle birlikte ya da ifadeden hemen sonra verilebilir. Erken verilen dilekçe, savcılığın banka kayıtlarını ve yazışmaları kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermeden önce incelemesini sağlar. Dava açılmışsa aynı içerik iddianameye karşı beyan olarak mahkemeye sunulur.
Sonraki adım
Hesabın kime ve nasıl verildiğini gösteren bütün yazışma ve ilanlar saklanmalı, hesap derhâl kapatılarak bankaya ve kolluğa bildirimde bulunulmalı, ifadeye gitmeden önce savunma bu dilekçedeki eksen üzerinde hazırlanmalı ve banka kayıtlarının toplanması soruşturmanın başında istenmelidir.
Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 21, 37, 39, 157, 158, 168; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 128/A.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.