Av. Emrah Karatay
El koyma, ceza muhakemesinde delillerin korunması veya müsadereye tabi değerlerin güvence altına alınması için eşya ve malvarlığı değerleri üzerinde zilyetliğin kaldırılmasıdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 127 taşınır eşyaya, m. 128 taşınmazlara, araçlara, banka hesaplarına, şirket paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine el konulmasını düzenler. 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenen m. 128/A ise nitelikli dolandırıcılık ve kart dolandırıcılığı gibi bilişim suçlarında banka hesaplarının kırk sekiz saate kadar askıya alınmasını ve el konulmasını öngörür.
El koyma kararı çoğu zaman kişinin geçimini doğrudan etkiler: maaşının yattığı hesap bloke edilir, işinde kullandığı araç otoparka çekilir, şirketin ortaklık payları kayyıma bırakılır. Bu yazıda el koyma kararına karşı itiraz dilekçesinin nasıl yazılacağı, süresi, mercii ve ileri sürülebilecek itiraz sebepleri açıklanmakta, bir dilekçe örneği verilmektedir. Kurumun genel çerçevesi “Elkoyma Kararı Nedir? CMK 127, Hâkim Onayı ve Süreler” yazımızda anlatılmıştır.
KISA CEVAP
- El koyma kararı kural olarak hâkim tarafından verilir; gecikmesinde sakınca olan hâllerde savcı emriyle yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, kırk sekiz saatte onaylanmazsa kendiliğinden kalkar (CMK m. 127/3).
- Hâkimin el koyma kararına, öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m. 268).
- Eşyasına el konulan kişi hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (m. 127/4).
- Taşınmaz, araç, hesap ve şirket paylarına el koyma için suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve m. 128/2’deki katalog suç gerekir.
- m. 128 kapsamındaki el koymada MASAK, SPK, BDDK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınması şarttır.
- 128/A ile askıya alınan hesabın sahibi askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.
Kanun metni
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127/3-4
“(3) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. (4) Zilyedliğinde bulunan eşya veya diğer malvarlığı değerlerine elkonulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir.”
El koyma türleri ve şartları
Taşınır eşyaya el koyma (m. 123-127)
Delil olarak yararlı görülen veya müsadereye tabi olan eşyaya el konulabilir. Telefon, bilgisayar, belge, silah ve suç eşyası bu kapsamdadır. Bu el koyma için katalog suç şartı aranmaz; ancak eşyanın delil değeri veya müsadere ihtimali bulunmalıdır.
Malvarlığı değerlerine el koyma (m. 128)
Taşınmazlar, kara, deniz ve hava araçları, banka hesapları, alacaklar, kıymetli evrak, şirket payları ve kiralık kasa mevcutlarına el konulabilmesi için:
- Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu değerlerin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalı,
- Suç, m. 128/2’de sayılan katalog suçlardan olmalı (hırsızlık, yağma, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, zimmet, rüşvet, ihaleye fesat karıştırma, örgüt suçları gibi),
- İlgisine göre BDDK, SPK, MASAK, Hazine ve KGK’dan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmalıdır. Rapor en geç üç ay içinde hazırlanır; özel sebeplerle iki ay uzatılabilir.
Bu tür el koymaya ve kayyım atanmasına ancak hâkim karar verebilir (m. 128/9).
Bilişim suçlarında hesap askıya alma ve el koyma (m. 128/A)
7571 sayılı Kanunla eklenen düzenleme, nitelikli hırsızlık (TCK m. 142/2-e), nitelikli dolandırıcılık (m. 158/1-f ve l) ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (m. 245) suçlarında uygulanır. Bu suçların işlendiğine dair makul şüphe varsa banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir. Askı işlemi hesap sahibine bildirilir. Hesap sahibi askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir ve savcı başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir. Askı süresi içinde hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle el konulabilir; bu el koyma için m. 128’deki rapor şartı aranmaz.
Bu düzenleme, hesabını kullandıran veya hesabı habersizce dolandırıcılıkta kullanılan kişileri doğrudan etkiler. Konu “Banka Hesabını (IBAN) Başkasına Kullandırmanın Cezası” yazımızda ayrıca ele alınmıştır.
İtiraz sebepleri
Kuvvetli şüphenin bulunmaması
m. 128 kapsamındaki el koyma, el konulan değerin suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanmalıdır. Şüphelinin suçla ilgisi olsa bile, el konulan taşınmazın suç tarihinden yıllar önce alındığı veya hesaptaki paranın maaş ödemesi olduğu belgelenebiliyorsa el koyma hukuka aykırıdır.
Katalog dışı suç
Suç m. 128/2’de sayılmıyorsa taşınmaz, hesap veya şirket payına el konulamaz. Örneğin dolandırıcılık (m. 157-158) katalogda yer alırken tehdit, kasten yaralama veya vergi kaçakçılığı suçları katalog dışındadır.
Rapor şartının yerine getirilmemesi
Kararda suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmamışsa veya rapor üç aylık sürede hazırlanmamışsa bu husus itiraz sebebidir.
Ölçülülük
El konulan değer, suçtan elde edildiği iddia edilen değeri açıkça aşıyorsa el koyma ölçüsüzdür. Örneğin 50.000 TL’lik bir dolandırıcılık iddiası için kişinin bütün hesaplarına ve taşınmazına el konulması orantısızdır. Dilekçede el koymanın iddia edilen tutarla sınırlandırılması istenebilir.
Üçüncü kişinin malı
El konulan değer şüpheliye değil, iyiniyetli üçüncü kişiye aitse, örneğin aracın asıl maliki başka biriyse, el koymanın kaldırılması istenmelidir.
Delil ihtiyacının kalmaması
Taşınır eşyada inceleme tamamlandıysa ve müsadere ihtimali yoksa iade istenebilir. Bu talep “Adli Emanetteki Eşyanın İadesi Dilekçesi Örneği” sayfamızda gösterilmiştir.
El koyma kararına itiraz dilekçesi örneği
… SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE
Gönderilmek Üzere
… NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE
SORUŞTURMA NO: … Cumhuriyet Başsavcılığı 20…/…
DEĞİŞİK İŞ NO: … Sulh Ceza Hâkimliği 20…/… D. İş
İTİRAZ EDEN: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, baro sicil no, adres (varsa)
İTİRAZ EDİLEN KARAR: … Sulh Ceza Hâkimliğinin …/…/… tarihli ve 20…/… D. İş sayılı el koyma kararı
ÖĞRENME TARİHİ: …/…/…
KONU: … Bankası nezdindeki … numaralı hesabım ile … plakalı aracım üzerindeki el koyma kararına itirazlarımızın sunulması ve el koymanın kaldırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Hakkımda … suçundan yürütülen soruşturmada, … Sulh Ceza Hâkimliğinin …/…/… tarihli kararıyla … Bankası nezdindeki … numaralı hesabıma ve … plakalı aracıma CMK m. 128 uyarınca el konulmuştur.
2. El konulan hesap, … unvanlı işverenimden aylık maaşımın yatırıldığı hesaptır. Hesap hareketleri incelendiğinde, hesaba giren paraların tamamının maaş ve kira gelirinden oluştuğu görülecektir. Bu değerlerin suçtan elde edildiğine dair hiçbir somut delil bulunmamaktadır.
3. … plakalı araç, …/…/… tarihinde, yani suç tarihi olarak gösterilen …/…/… tarihinden … yıl önce kredi ile satın alınmıştır. Aracın suçtan elde edilmesi mümkün değildir.
4. CMK m. 128/1 uyarınca el koyma kararı alınabilmesi için suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınması zorunludur. Dosyada böyle bir rapor bulunmamaktadır.
5. İddia edilen zarar … TL olduğu hâlde, değeri bunun çok üzerindeki araca ve hesabın tamamına el konulması ölçülülük ilkesine aykırıdır. El koyma, hesaptaki maaş ödemeleri nedeniyle ailemin geçimini doğrudan engellemektedir.
HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m. 13, 35; AİHS Ek 1 No.lu Protokol m. 1; CMK m. 127, 128, 131, 267-271 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Hesap hareketleri dökümü, SGK hizmet dökümü ve maaş bordroları, araç ruhsatı ve satış sözleşmesi, kredi sözleşmesi.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1. İtirazımızın kabulü ile … numaralı hesap ve … plakalı araç üzerindeki el koyma kararının KALDIRILMASINA,
2. Mahkemenizce aksi kanaate varılırsa el koymanın iddia edilen … TL ile SINIRLANDIRILMASINA ve hesaba yatan maaş ödemeleri üzerindeki el koymanın kaldırılmasına
karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih
İtiraz Eden (veya Vekili) Ad Soyad, imza
EKLER: Hesap dökümü, maaş bordroları, araç ruhsatı ve satış sözleşmesi, vekâletname örneği (varsa).
Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. El konulan değerin türüne ve dosyadaki delillere göre yeniden yazılmalıdır.
Süre ve merci
Hâkim kararına karşı itiraz, CMK m. 268 uyarınca kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren hâkimliğe veya mahkemeye verilecek dilekçeyle yapılır. Sulh ceza hâkimliği kararına itirazı numara olarak izleyen sulh ceza hâkimliği; asliye ceza mahkemesinin kararına itirazı ağır ceza mahkemesi inceler. İtiraz merciinin kararı kesindir.
Süre geçmiş olsa bile, el konulan kişi m. 127/4 uyarınca hâkimden her zaman bu konuda yeniden karar verilmesini isteyebilir. Bu talep özellikle soruşturma uzadığında, raporun süresinde hazırlanmadığı veya yeni belgelerin elde edildiği durumlarda kullanılır.
Sık yapılan hatalar
- El koyma kararının bir örneğini almadan, gerekçesini görmeden itiraz etmek.
- Hesaba giren paraların kaynağını belgelememek.
- Ölçülülük itirazında el koymanın sınırlandırılmasını ikinci kademe talep olarak yazmamak.
- 128/A kapsamındaki askı işlemi için savcılığa başvurmayı geciktirmek; askı süresi kırk sekiz saattir.
- İtiraz süresi geçince m. 127/4’teki her zaman karar isteme imkânını kullanmamak.
Sıkça sorulan sorular
El koyma kararı ne kadar sürer?
Kanunda azami bir süre öngörülmemiştir; el koyma soruşturma ve kovuşturma boyunca devam edebilir. Bu nedenle uzun süren dosyalarda ölçülülük itirazı önem kazanır.
Maaş hesabına el konulabilir mi?
Hesaptaki değerlerin suçtan elde edildiğine dair kuvvetli şüphe varsa el konulabilir. Ancak hesaba sonradan giren maaş ödemelerinin suçla ilgisi olmadığından, bunlar bakımından el koymanın kaldırılması istenebilir.
Bankanın hesabı askıya alması hâkim kararı mıdır?
Hayır. CMK m. 128/A’daki askı işlemi banka veya ödeme kuruluşu tarafından yapılır ve kırk sekiz saatle sınırlıdır. Bu sürede hâkim kararı veya savcı emriyle el konulmazsa askı kalkar.
El koyma kaldırılırsa tazminat istenebilir mi?
Koşulları varsa CMK m. 141 vd. kapsamında, el koyma tedbirinin kanuna aykırı uygulanması veya ölçüsüz sürdürülmesi nedeniyle tazminat istenebilir.
Sonraki adım
El koyma kararının ve dayanağı olan delillerin bir örneği alınmalı, el konulan değerin kaynağı belgelerle gösterilmeli ve iki haftalık süre içinde itiraz dilekçesi kararı veren hâkimliğe verilmelidir. Askıya alınan hesaplarda ise askı süresi dolmadan Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmalıdır.
Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 123-134, 128/A, 141, 267-271; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 54-55.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.