Bir aramada ele geçirilen telefon, araç, para ya da belge, soruşturmanın sonucunu doğrudan etkileyebilir. Bu eşyanın kişinin elinden alınıp adliyenin muhafazasına bırakılmasına elkoyma denir. Elkoyma bir koruma tedbiridir ve mülkiyet hakkına doğrudan dokunur. Bu nedenle Ceza Muhakemesi Kanunu, kararı kimin vereceğini, hâkim kararı olmadan yapılan işlemin ne kadar sürede onaya sunulacağını ve onay verilmezse ne olacağını ayrıntılı biçimde düzenlemiştir.
KISA CEVAP
- İspat aracı olarak yararlı görülen veya müsadereye konu olabilecek eşya önce muhafaza altına alınır; kişi rızasıyla teslim etmezse elkonulur.
- Elkoyma kural olarak hâkim kararıyla yapılır.
- Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, ona ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emri yeterlidir.
- Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur.
- Hâkim kırk sekiz saat içinde karar açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar.
- Eşyası elkonulan kişi hâkimden her zaman karar verilmesini isteyebilir; ret kararlarına itiraz edilebilir.
Kanun metni
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127/1 ve 127/3
(1) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir. […] (3) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar.
Muhafaza altına alma ve elkoyma farkı
CMK 123’e göre ispat aracı olarak yararlı görülen veya eşya ya da kazanç müsaderesine konu olan malvarlığı değerleri önce muhafaza altına alınır. Eşyayı yanında bulunduran kişi bunu rızasıyla teslim etmezse elkoyma yoluna gidilir. 7262 sayılı Kanunla eklenen hükme göre elkonulan eşyanın kıymeti de tespit edilir.
Taşınır eşya dışında taşınmazlara, banka hesaplarına, araçlara, şirket paylarına ve alacaklara elkoyma CMK 128’de ayrıca düzenlenmiştir. Bu tür elkoyma yalnızca kanunda sayılan katalog suçlarda, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa ve yalnızca hâkim kararıyla yapılabilir. Postadaki gönderilere elkoyma ise CMK 129’a tabidir.
Hâkim onayı süreci
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı veya kolluk amiri yazılı emirle elkoyma yaptırabilir. Bu durumda iki ayrı süre işler:
- Elkoyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmalıdır.
- Hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamalıdır.
Kırk sekiz saat içinde karar açıklanmazsa elkoyma kendiliğinden kalkar ve eşya iade edilmelidir. Elkoyma tutanağına işlemi yapan kolluk görevlisinin açık kimliği yazılır. İşlem, suçtan zarar gören mağdura da gecikmeksizin bildirilir.
Sürelerin hesabında elkoyma tutanağındaki saat esas alınır. Bu nedenle tutanağın tarih ve saati, onaya sunulma yazısıyla birlikte dikkatle incelenmelidir.
Yargıtay kararı
Yargıtay 2. Ceza Dairesinin incelediği dosyada, Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılan aramada bazı malzemelere elkonulmuş ve işlem ertesi gün, yirmi dört saat dolmadan hâkim onayına sunulmuştur. Sulh ceza hâkimliği sürenin geçtiğini kabul ederek onay talebini reddetmiş, itiraz da reddedilmiştir. Daire, kanun yararına bozma istemini kabul etmiştir:
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 17.01.2024 tarihli, E. 2023/20928, K. 2024/814 sayılı kararı
Hâkimlik kararının aksine dosya arasında el koyma işlemine ilişkin tutanak karşısında, yirmidört saat içinde Hâkim onayına sunulan, ispat aracı olarak yararlı görülen ve gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli olduğu anlaşılan malzemelere el konulmasına dair kararın onaylanmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesi, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.
Karar, süre denetiminin tutanaktaki saatler üzerinden somut olarak yapılması gerektiğini gösterir. Süre içinde onaya sunulan ve delil değeri taşıyan malzemeler için onay verilmesi gerekir. Kanun yararına bozma için Kanun Yararına Bozma (CMK 309) yazımıza bakılabilir.
Sıkça sorulan sorular
Elkoyma kararına nasıl itiraz edilir?
Sulh ceza hâkimliğinin elkoyma veya onay kararlarına karşı CMK 267 ve devamı hükümlerine göre, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Ayrıntılar için Ceza Muhakemesinde İtiraz Kanun Yolu yazımıza bakılabilir.
Elkonulan telefon veya araç ne zaman geri verilir?
CMK 131’e göre eşyanın muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde savcı, hâkim veya mahkeme re’sen ya da istem üzerine iadesine karar verir. İade isteminin reddine karşı itiraz edilebilir.
Hukuka aykırı elkoyma ile elde edilen delil kullanılabilir mi?
Usulüne uygun karar veya onay bulunmadan elde edilen delilin hükme esas alınması tartışmalıdır ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Bu konu Hukuka Aykırı Delil İtirazı yazımızda ele alınmıştır.
Elkoyma ile müsadere aynı şey midir?
Hayır. Elkoyma geçici bir koruma tedbiridir. Müsadere ise yargılama sonunda eşyanın mülkiyetinin devlete geçmesine ilişkin bir güvenlik tedbiridir ve hükümle birlikte verilir.
Eşya iadesi talebinde
İade dilekçesinde eşyanın hangi tarihte ve hangi tutanakla elkonulduğu, delil olarak neden artık gerekli olmadığı ve kişinin malik olduğu belgelerle gösterilmelidir.
Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.