Av. Emrah Karatay
Hükümlünün ailesinin yaşadığı ilden uzaktaki bir ceza infaz kurumunda bulunması, aile ziyaretlerini zorlaştırır ve bağların zayıflamasına yol açar. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 54, hükümlüye belirli şartlarla kendi isteğiyle başka bir kuruma nakil talep etme imkânı tanır. Nakil kararını Adalet Bakanlığı verir; talebin kabul edilip edilmemesinde ise dilekçenin eksiksiz ve belgeli hazırlanması belirleyici rol oynar.
Bu yazıda kendi isteğiyle nakil için aranan şartlar, dilekçenin içeriği ve talebin reddi hâlinde başvurulacak yol açıklanmakta, bir nakil dilekçesi örneği verilmektedir. Nakil türlerinin tamamı ve disiplin, hastalık nedeniyle nakil “Cezaevi Nakil Talebi: Aileye Yakın Cezaevine Nakil, Şartlar, Disiplin ve Hastalık Nedeniyle Nakil” yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
KISA CEVAP
- Nakil dilekçesi hükümlünün bulunduğu ceza infaz kurumu müdürlüğüne verilir; karar Adalet Bakanlığınca (Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü) verilir.
- Dilekçede durumuna uygun en az üç kurum tercihi gösterilmelidir (m. 54/1-a).
- Nakil gideri peşin ödenir; çocuklar ve maddi durumunun yetersiz olduğunu belgeleyen hükümlülerden gider istenmez.
- Cezaevinde kalınması gereken sürenin üç aydan fazla olması, iyi hâl ve disiplin cezası bulunmaması gerekir.
- Kendi isteğiyle nakledilen hükümlü yeni kurumda en az bir yıl kalır; çocuklarda bu süre altı aydır (m. 54/2).
- Nakil talebinin reddine karşı infaz hâkimliğine on beş gün içinde şikâyet yoluna gidilebilir.
Kanun metni
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 54/1
“Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, gerekir.”
Kendi isteğiyle nakil şartları
Kanundaki şartlar birlikte aranır. Bunlardan biri eksikse talep reddedilir. Dilekçe yazılmadan önce her şartın karşılanıp karşılanmadığı kontrol edilmelidir.
En az üç kurum tercihi
Dilekçede, hükümlünün güvenlik sınıfına ve cezasının süresine uygun en az üç kurum yazılmalıdır. Tek kurum yazılan dilekçeler eksik kabul edilir. Açık cezaevindeki hükümlü açık kurumları, kapalı kurumdaki hükümlü kendi sınıfındaki kapalı kurumları seçmelidir. Talep edilen kurumların tutukevi olmaması gerekir. Tercihler, ailenin oturduğu il ve çevre illerden seçildiğinde talebin gerekçesi de güçlenir.
Nakil gideri
Hükümlü nakil giderlerini peşin ödemeyi kabul etmelidir. 6411 sayılı Kanunla getirilen düzenleme uyarınca çocuk hükümlüler ile maddi durumunun yetersiz olduğunu belgeleyen hükümlülerden bu gider istenmez. Yetersizlik; muhtarlık belgesi, sosyal yardım kaydı, SGK kaydının bulunmadığını gösteren belge veya kurum hesabındaki bakiye ile gösterilebilir.
Kalan süre, iyi hâl ve disiplin
Ceza infaz kurumunda bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması gerekir. Koşullu salıverilmeye veya denetimli serbestliğe ayrılmaya üç ay ya da daha az kalmışsa talep kabul edilmez. Hükümlünün iyi hâlli olması ve disiplin cezası almamış ya da aldığı cezanın kaldırılmış olması aranır. Disiplin cezalarının kaldırılması “Cezaevinde Disiplin Cezaları ve İyi Hâl” yazımızda açıklanmıştır.
Disiplin nedeniyle ayrılınan kurum
Hükümlü, daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldığı bir kuruma nakil talep edemez. Bu nedenle tercih listesine geçmişte disiplin nakliyle ayrılınan kurum yazılmamalıdır.
Dilekçede nakil gerekçesi
Kanun nakil gerekçesini ayrı bir şart olarak saymaz. Ancak Bakanlık değerlendirmesinde aile bağlarının korunması önemli bir ölçüttür ve kapasite sorunu yaşanan dönemlerde gerekçesi belgelenmiş talepler öne çıkar. Dilekçede şu hususlar belgeleriyle gösterilmelidir:
- Eşin, çocukların ve anne babanın ikamet ettiği il ve ilçe,
- Çocukların yaşı, okul durumu, varsa engellilik veya sağlık sorunu,
- Bakıma muhtaç anne baba veya eşin hastalığı,
- Ailenin bulunduğu yer ile mevcut cezaevi arasındaki mesafe ve ulaşım güçlüğü,
- Son dönemde yapılabilen ziyaret sayısının azalması,
- Hükümlünün eğitim veya meslek kursu devam etme isteği.
Belge olarak nüfus kayıt örneği, ikametgâh belgesi, sağlık kurulu raporları, öğrenci belgesi ve ziyaret kayıtları eklenebilir. Belgeler dilekçeye eklenemiyorsa aile tarafından kuruma gönderilmesi sağlanabilir.
Cezaevi nakil talep dilekçesi örneği
T.C.
… CEZA İNFAZ KURUMU MÜDÜRLÜĞÜNE
(Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne iletilmek üzere)
HÜKÜMLÜ: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, baba adı, doğum tarihi
KOĞUŞ / ODA NO: …
İLAMAT NO: … Cumhuriyet Başsavcılığı 20…/…
KONU: 5275 sayılı Kanunun 54. maddesi uyarınca kendi isteğimle başka bir ceza infaz kurumuna naklimin yapılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. … suçundan verilen … yıl … ay hapis cezamın infazı için …/…/… tarihinden bu yana kurumunuzda bulunmaktayım. Koşullu salıverilme tarihim …/…/… olup ceza infaz kurumunda bulunmam gereken süre üç aydan fazladır.
2. Eşim ve … yaşındaki iki çocuğum … ili … ilçesinde ikamet etmektedir. Ailemin bulunduğu yer ile kurumunuz arasındaki mesafe yaklaşık … kilometredir. Çocuklarımın okul durumu ve eşimin çalışması nedeniyle ziyaretler son … ayda … kez yapılabilmiştir.
3. Annem … yaşında olup … hastalığı nedeniyle bakıma muhtaçtır. Sağlık kurulu raporu ektedir.
4. Kurumda bulunduğum süre içinde herhangi bir disiplin cezası almadım; iyi hâlli olarak cezamı çekmekteyim.
5. Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul ediyorum.
(Maddi durumu yetersiz olanlar için: Maddi durumum nakil giderlerini karşılamaya yeterli değildir; buna ilişkin belgeler ektedir.)
TERCİH EDİLEN KURUMLAR (öncelik sırasına göre):
1. … T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu
2. … L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu
3. … Kapalı Ceza İnfaz Kurumu
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, aile bağlarımın korunabilmesi için tercih ettiğim kurumlardan birine naklimin yapılmasını saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih
Hükümlü Ad Soyad, imza
EKLER: Nüfus kayıt örneği, ailenin ikametgâh belgesi, annenin sağlık kurulu raporu, çocukların öğrenci belgesi, (varsa) maddi yetersizlik belgesi.
Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Kurum tercihleri, hükümlünün güvenlik sınıfı ve ceza süresi dikkate alınarak seçilmelidir.
Talep reddedilirse
Nakil talebinin reddi bir idari işlemdir. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 4 ve 5 uyarınca hükümlü, ceza infaz kurumu ve tutukevlerinde nakle ilişkin işlem ve faaliyetlere karşı, işlemi öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyette bulunabilir. Her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün geçtikten sonra şikâyet yapılamaz.
Şikâyet dilekçesinde ret gerekçesi tek tek karşılanmalıdır. Örneğin talep “kurumda yer bulunmadığı” gerekçesiyle reddedilmişse diğer tercih edilen kurumların neden değerlendirilmediği sorulabilir; “disiplin cezası” gerekçesiyle reddedilmişse cezanın kaldırıldığına ilişkin karar sunulabilir. İnfaz hâkimliğinin kararlarına karşı ise tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Bu yollar “İnfaz Hâkimliği Nedir? Görevleri, Şikâyet Süresi ve İtiraz” yazımızda açıklanmıştır.
Ret kararından sonra şartlar değişmişse, örneğin disiplin cezası kaldırılmış veya ailede yeni bir sağlık sorunu ortaya çıkmışsa, yeni bir nakil dilekçesi verilebilir.
Nakilden sonra kalma süresi
Kendi isteğiyle nakledilen hükümlü, eğitim-öğretim veya hastalık nedeniyle nakil hariç olmak üzere yeni kurumda en az bir yıl kalmak zorundadır; çocuk hükümlüler için bu süre altı aydır (m. 54/2). Bu süre dolmadan yeni bir kendi isteğiyle nakil talebi kabul edilmez. Bu nedenle tercih yapılırken uzun vadeli aile durumu da dikkate alınmalıdır.
Tutuklular için nakil
Tutuklu kişinin nakli, yargılamanın yürütülmesi açısından da önem taşıdığından hükümlü nakline göre daha sınırlıdır. Tutuklunun başka bir kuruma nakli için soruşturma evresinde Cumhuriyet savcılığının, kovuşturma evresinde ise davaya bakan mahkemenin görüşü dikkate alınır. Bu nedenle tutuklu nakil talepleri, kurum müdürlüğüne verilen dilekçe yanında savcılığa veya mahkemeye de bildirilmelidir.
Örnek olay
C, üç yıl hapis cezasının infazı için ailesinin yaşadığı ilden yaklaşık 900 kilometre uzaktaki bir kapalı ceza infaz kurumuna gönderilmiştir. Eşi çalışmakta, iki çocuğu ilkokula gitmektedir; aile ancak üç ayda bir ziyarete gelebilmektedir. C’nin koşullu salıverilme tarihine bir yıldan fazla süre vardır ve disiplin cezası bulunmamaktadır.
C, ailesinin yaşadığı il ile iki komşu ildeki kendi güvenlik sınıfına uygun üç kapalı kurumu tercih ederek nakil dilekçesi verir; çocukların öğrenci belgelerini, eşin çalışma belgesini ve son bir yıldaki ziyaret kayıtlarını ekler. Maddi durumu yetersiz olduğundan muhtarlıktan aldığı belge ile kurum hesabındaki bakiye bilgisini de sunar. Bakanlık, ikinci tercih edilen kurumda yer bulunduğundan nakli uygun görür. C, yeni kurumda en az bir yıl kalmak zorunda olduğundan bu süre dolmadan yeni bir kendi isteğiyle nakil talebinde bulunamaz.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca bir veya iki kurum yazmak.
- Güvenlik sınıfına uygun olmayan kurumları, örneğin kapalı kurumdaki hükümlünün açık kurumu tercih etmesi.
- Nakil giderini ödemeyi kabul etmemek veya maddi yetersizliği belgelememek.
- Koşullu salıverilmeye üç aydan az kalmışken başvurmak.
- Ret işlemine karşı on beş günlük şikâyet süresini kaçırmak.
Sıkça sorulan sorular
Nakil talebi ne kadar sürede sonuçlanır?
Kanunda süre öngörülmemiştir. Talep edilen kurumların doluluk durumuna göre birkaç hafta ile birkaç ay arasında sonuçlanır.
Aile, hükümlü adına nakil dilekçesi verebilir mi?
Kanun dilekçenin hükümlü tarafından verilmesini öngörür. Aile, hükümlünün dilekçesini destekleyen belgeleri kuruma veya Bakanlığa gönderebilir.
Açık cezaevine nakil de bu yolla mı istenir?
Açık ceza infaz kurumuna ayrılma, kendi isteğiyle nakilden farklı olarak Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğindeki şartlara ve idare ve gözlem kurulu kararına bağlıdır.
Nakil sonrası ziyaret hakları değişir mi?
Hayır. Ziyaret, görüşme ve haberleşme hakları yeni kurumda da aynı şekilde devam eder.
Nakil gideri ne kadar tutar?
Nakil gideri, hükümlünün sevk edileceği yere göre ulaşım ve görevli giderlerinden oluşur ve kurum tarafından hesaplanarak bildirilir. Maddi durumu yetersiz olan hükümlü bu gideri ödemekle yükümlü değildir.
Sonraki adım
Koşullu salıverilme tarihi, disiplin durumu ve güvenlik sınıfı kurumdan öğrenilmeli, buna uygun en az üç kurum seçilmeli ve aile durumunu gösteren belgeler dilekçeye eklenmelidir. Talep reddedilirse ret kararının öğrenildiği günden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilmelidir.
Mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 53-57; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 4-6.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.