CİMER Şikâyet Nasıl Yapılır? Başvuru Adımları, Cevap Süreleri, Hukuki Sınırlar ve Dikkat Edilecek Noktalar

Kamu kurumlarının işlem ve uygulamalarından şikâyetçi olan vatandaşların en çok başvurduğu kanallardan biri, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi, kısa adıyla CİMER’dir. CİMER; bir belediyenin hizmet eksikliği, bir kamu kurumundaki gecikme, bir personelin tutumu veya bir konuda bilgi talebi gibi konuların tek bir merkezden ilgili kuruma iletilmesini sağlar. Başvurular elektronik ortamda kolayca yapılabildiği için yaygın şekilde kullanılır. Ancak CİMER başvurusunun hukuki niteliği, ne tür sonuçlar doğurabileceği ve hangi durumlarda yetersiz kalacağı çoğu zaman bilinmez. Özellikle dava açma veya itiraz sürelerinin işlediği durumlarda yalnızca CİMER’e başvurmak, telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Bu yazıda CİMER başvurusunun yapılışı, dayandığı kanunlar, cevap süreleri ve sınırları ele alınmaktadır.

Kanun metni

CİMER başvurusunun hukuki dayanağı

CİMER, ayrı bir kanunla kurulmuş bir yargı veya denetim mercii değildir; mevcut hakların kullanılmasını kolaylaştıran bir iletişim kanalıdır. CİMER’e yapılan başvurular niteliklerine göre iki temel hukuki çerçeveye dayanır.

Birincisi, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanundur. Kişinin kendisi veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri bu kapsamdadır. Örneğin bir sokaktaki çukurun onarılmaması, bir hastanedeki randevu sorunu veya bir kamu görevlisinin tutumuna ilişkin şikâyetler dilekçe hakkı çerçevesinde değerlendirilir.

İkincisi, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunudur. Kamu kurumlarının elindeki bilgi veya belgelere erişim talepleri bu Kanuna göre değerlendirilir. Örneğin bir ihalenin sonucu, bir kurumun belirli bir konudaki istatistiği veya kişinin kendisiyle ilgili bir belge bu kapsamda istenebilir.

Başvurunun hangi Kanuna göre yapıldığı, cevap süresini ve başvurulabilecek itiraz yollarını belirler. Bu nedenle başvuru sırasında doğru başvuru türünün seçilmesi önemlidir.

Başvuru nasıl yapılır?

CİMER başvurusu, CİMER’in internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden yapılır. Başvuru adımları genel olarak şöyledir:

• Kimlik doğrulama: Başvuru sahibinin kimliği e-Devlet şifresi, elektronik imza veya mobil imza ile doğrulanır.
• Başvuru türünün seçilmesi: Şikâyet, dilek, öneri, ihbar veya bilgi edinme seçeneklerinden uygun olan seçilir.
• Konu ve kurum: Başvurunun konusu ve ilgili olduğu kurum veya il belirtilir.
• Açıklama: Olay açık, kısa ve somut olarak anlatılır; tarih, yer ve ilgili kişi veya birim bilgileri yazılır.
• Belge ekleme: Fotoğraf, yazışma veya resmî belge gibi destekleyici belgeler eklenir.
• Takip: Başvuru numarası kaydedilir ve başvurunun durumu sistem üzerinden takip edilir.

Başvuru metninde hakaret veya tehdit içeren ifadelerden kaçınılmalıdır. Sert ve aşağılayıcı bir dil, başvurunun etkisini azalttığı gibi başvuru sahibi hakkında hakaret suçundan soruşturma açılmasına da neden olabilir.

Başvurunun incelenmesi ve cevap süreleri

CİMER’e yapılan başvurular, konusuna göre ilgili bakanlık, valilik, belediye veya diğer kamu kurumuna iletilir. Başvuruyu inceleme ve cevap verme yükümlülüğü, konunun ilgili olduğu kuruma aittir.

3071 sayılı Kanunun 7. maddesine göre dilekçe hakkı kapsamındaki başvurularda, yapılan işlemin veya incelemenin sonucu başvuru sahibine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak yazıyla bildirilir. İşlemin uzun sürmesi gereken hâllerde başvuru sahibine ara cevap verilmesi de beklenir.

4982 sayılı Kanunun 11. maddesine göre bilgi edinme başvurularında erişim, kural olarak on beş iş günü içinde sağlanır. İstenen bilginin başka bir kurumdan alınması gerekiyorsa veya başvuru birden fazla birimin görüşünü gerektiriyorsa bu süre otuz iş gününe kadar uzatılabilir; uzatma ve gerekçesi başvuru sahibine bildirilir.

Ret kararına itiraz

Bilgi edinme başvurusunun reddedilmesi hâlinde, 4982 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edilebilir. Kurula itiraz, idari yargıya başvuru süresini durdurur. Kurulun kararından sonra veya Kurula başvurmadan doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açılması da mümkündür.

Dilekçe hakkı kapsamındaki şikâyetlerde ise verilen cevap çoğu zaman bir bilgi veya açıklama niteliğindedir. Bu cevaba karşı ayrı bir itiraz mercii öngörülmemiştir. Ancak cevapta kişinin hukuki durumunu etkileyen bir idari işlem varsa, bu işleme karşı idari yargı yoluna başvurulabilir. İdari işlemlere karşı dava yolu için İptal Davası yazısına bakılabilir.

Bilgi edinme hakkının istisnaları

4982 sayılı Kanun, her bilginin başvuru sahibine verilmesini öngörmez. Kanunun dördüncü bölümünde sayılan istisnalar kapsamındaki bilgi ve belgeler için erişim talebi reddedilebilir. Yargı denetimi dışında kalan idari işlemler, devlet sırrı niteliğindeki bilgiler, ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgiler, istihbarat ve idari soruşturma bilgileri, adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgiler, özel hayatın gizliliği kapsamındaki bilgiler, ticari sırlar ve kurum içi düzenlemeler bu istisnalar arasındadır. Ayrıca kurumların ayrı ya da özel bir çalışma, araştırma, inceleme veya analiz yapmasını gerektiren talepler de bilgi edinme hakkı kapsamında değerlendirilmez.

Bu nedenle başvuruda, kurumda hâlihazırda mevcut olan belirli bir belge veya bilginin açıkça tarif edilmesi gerekir. “Kurumunuzun son beş yıldaki bütün harcamaları” gibi genel ve yeni bir çalışma gerektiren talepler reddedilebilir. Kişinin kendisiyle ilgili belgeler, örneğin kendi sınav kâğıdı veya hakkındaki bir değerlendirme raporu ise kural olarak verilmelidir.

CİMER’in sınırları

Yargı konuları

3071 sayılı Kanunun 6. maddesine göre yargı mercilerinin görevine giren konulara ilişkin dilekçeler incelenmez. Bir mahkeme kararının hatalı olduğu, bir davanın uzun sürdüğü veya bir hâkimin kararına itiraz edilmesi gibi konular CİMER yoluyla çözülemez. Bu tür taleplerin kanun yolları ile ileri sürülmesi gerekir. Hâkim ve savcıların disiplin sorumluluğuna ilişkin iddialar ise Hâkimler ve Savcılar Kuruluna yapılacak şikâyetle değerlendirilir.

Süreler

CİMER başvurusu, kanunda öngörülen hak düşürücü veya dava açma sürelerini durdurmaz. Örneğin bir idari işlemin iptali için altmış günlük dava açma süresi, işleme ilişkin CİMER şikâyeti nedeniyle uzamaz. Trafik cezasına karşı on beş günlük itiraz süresi veya işten çıkarılmaya karşı bir aylık arabuluculuk süresi de CİMER başvurusuyla korunmuş olmaz. Süreye bağlı her durumda kanunda öngörülen yola ayrıca ve süresinde başvurulmalıdır.

Suç duyurusu

CİMER üzerinden suç ihbarında bulunulabilir ve bu ihbar ilgili Cumhuriyet başsavcılığına iletilir. Ancak bu yol, doğrudan savcılığa yapılan şikâyete göre daha yavaş işleyebilir. Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık şikâyet süresinin kaçırılmaması için doğrudan savcılığa başvurulması daha güvenlidir. Bu konuda Savcılığa Şikâyet Dilekçesi Örneği yazısına bakılabilir.

Yabancıların başvurusu

Anayasa’nın 74. maddesi, karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılara da dilekçe hakkı tanır. 4982 sayılı Kanun da Türkiye’de ikamet eden yabancılara, kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili konularda bilgi edinme hakkı verir. Yabancı kimlik numarasına sahip kişiler, kimlik doğrulama imkânları ölçüsünde CİMER üzerinden başvuru yapabilir.

Asılsız ihbarın sonuçları

CİMER başvuruları kimlik doğrulanarak yapıldığından, başvuru sahibi belirlidir. Bir kişi hakkında hukuka aykırı bir fiil isnat edilerek gerçeğe aykırı ihbarda bulunulması, iftira suçunu (TCK m. 267) oluşturabilir. Ayrıca gerçeğe aykırı ve aşağılayıcı ifadeler hakaret suçuna konu olabilir. Bu nedenle başvuruda yalnızca bilinen ve belgelenebilen olgulara yer verilmesi, tahmin ve yorumların ise bu şekilde belirtilmesi önerilir.

Başvurunun etkili olması için öneriler

Başvurunun sonuç vermesi için olayın somut olarak anlatılması, ilgili kurumun doğru seçilmesi ve belgelerin eklenmesi önemlidir. Aynı konuda tekrar tekrar başvuru yapılması, başvurunun daha hızlı sonuçlanmasını sağlamaz. İlk başvurunun sonucu beklenmeli; makul sürede cevap verilmezse durum belirtilerek yeni başvuru yapılmalıdır. Kurumun ilgili birimine doğrudan yazılı başvuru yapılmış ve sonuç alınamamışsa, bu başvurunun tarih ve sayısının CİMER başvurusunda belirtilmesi etkili olur. Belediye hizmetleri gibi yerel konularda ayrıca Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yolu da değerlendirilebilir.

Yargı kararlarında CİMER, dava süresi ve bilgi edinme

CİMER şikâyeti kaçırılan dava süresini kurtarmaz

Dava açma süresi, CİMER başvurularında en sık hak kaybı yaşanan noktadır. Danıştay’ın incelediği bir dosyada, mülakatta başarısız sayılan davacı, idareye yaptığı başvurunun zımnen reddedildiği kabul edilerek davasının süre aşımından reddedilmesine itiraz etmiş ve şunu ileri sürmüştür:

Danıştay bu iddiayı kabul etmemiş ve davanın süre aşımından reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararını onamıştır. Karardan çıkan sonuç şudur: Süre işlemeye başladıktan sonra CİMER’e yapılan şikâyete güvenip dava açmamak, davanın esası incelenmeden reddedilmesine yol açabilir.

Danıştay, süre geçtikten sonra yapılan “başvurum ne oldu” niteliğindeki yazışmaların da süreyi canlandırmadığını kabul etmektedir. Zımni ret üzerine süresinde dava açmayan şirketin sonraki başvurularına verilen cevaba dayanarak açtığı dava, bu başvuruların dava açma süresini ihya etmeyeceği gerekçesiyle süre aşımından reddedilmiştir (Danıştay 10. Daire, E. 2018/3594, K. 2022/5260, T. 16.11.2022). CİMER üzerinden aynı konuda tekrar tekrar başvuru yapılması da aynı şekilde değerlendirilir.

İYUK m. 11 başvurusu ile CİMER şikâyeti farklıdır

İdari Yargılama Usulü Kanunu, dava açma süresini durduran özel bir başvuru yolu öngörür. İlgili, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan isteyebilir. Danıştay bu yolun sonucunu şöyle açıklamıştır:

Süreyi durduran başvuru, işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi talebini açıkça içeren, yetkili makama yöneltilmiş bir başvurudur. Genel bir şikâyet veya bilgi talebi bu niteliği taşımaz. CİMER’e yazılan bir metnin İYUK m. 11 başvurusu sayılıp sayılmayacağı tartışmaya açık olduğundan, süreyi korumak için işlemi yapan kuruma veya üst makama doğrudan, dilekçenin İYUK m. 11’e dayandığını belirten yazılı bir başvuru yapılması daha güvenlidir. Bu başvuruda da durma yalnızca bir kez gerçekleşir; ret cevabından veya altmış günlük bekleme süresinin sonundan sonra kalan süre içinde dava açılmalıdır.

Bilgi edinme başvurularında mahkemelerin yaklaşımı

Bilgi edinme taleplerinin “ayrı veya özel bir çalışma gerektirdiği” gerekçesiyle reddi sık görülür. Mahkemeler bu gerekçeyi her zaman kabul etmemektedir. Ankara 9. İdare Mahkemesi, idarede mevcut belgelerin tablo hâlinde istenmesi üzerine verilen ret kararını şu gerekçeyle iptal etmiştir:

Kişinin kendisi hakkındaki belgeler bakımından da benzer bir yaklaşım vardır. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi, davacı hakkında tamamlanmış bir idari soruşturmanın belgelerini isteyen başvurunun reddini hukuka aykırı bulmuştur:

Buna karşılık kurumun yalnız kendi personeline ilişkin, kamuoyunu ilgilendirmeyen iç düzenlemeleri 4982 sayılı Kanun’un 25. maddesi gereğince kapsam dışındadır. Danıştay, radyasyonlu alanlarda çalışan personelin izin kullanımına ilişkin bilgi talebini bu nedenle kapsam dışında saymıştır (Danıştay 10. Daire, E. 2020/5595, K. 2021/1604, T. 06.04.2021).

Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu kararına karşı açılan davalarda kanun yolu da sınırlıdır. Bu davalar İYUK m. 46’da sayılan temyize açık davalar arasında yer almadığından, bölge idare mahkemesinin istinaf kararı kesindir (Danıştay 10. Daire, E. 2023/499, K. 2023/423, T. 09.02.2023). Bu nedenle ilk derece aşamasında talebin kapsamı, istenen belgenin kurumda mevcut olduğu ve hangi istisnaya girmediği ayrıntılı biçimde açıklanmalıdır.

Örnek olay

K’nin evinin önündeki kanalizasyon hattı aylardır taşmaktadır. K, belediyeye iki kez yazılı başvuruda bulunmuş, ancak sonuç alamamıştır. K, CİMER üzerinden belediyeye ilişkin şikâyet başvurusu yapar; önceki başvurularının tarih ve sayılarını ve taşkının fotoğraflarını ekler. Başvuru belediyeye iletilir ve belediye on gün içinde onarım yaparak K’ye bilgi verir.

Aynı dönemde K’nin evinin yıkımına ilişkin bir encümen kararı tebliğ edilmiş olsaydı, K bu karara karşı yalnızca CİMER’e başvurmakla yetinmemeli, altmış günlük dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açmalıydı.

Sıkça sorulan sorular

Değerlendirme

CİMER, kamu hizmetlerine ilişkin şikâyet ve taleplerin hızlı ve kolay biçimde iletilmesini sağlayan yararlı bir kanaldır. Ancak bir yargı mercii değildir ve kanunda öngörülen hukuki başvuru yollarının yerine geçmez. Kamu hizmetindeki aksaklıklar için etkili bir araç olan CİMER, hak kaybı riskinin bulunduğu durumlarda dava, itiraz ve şikâyet yollarıyla birlikte kullanılmalıdır.

İlgili yazılar: İptal Davası, Dilekçe Hakkının Engellenmesi (TCK 121), Savcılığa Şikâyet Dilekçesi Örneği, Memur Disiplin Cezasına İtiraz, Tüketici Hakem Heyeti

Mevzuat: 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.