5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 14. maddesi, yabancı ülkede işlenen ve Türkiye’de yargılanması gereken suçlarda yetkili mahkemeyi belirler. Bu sayfada CMK 14. madde metni, açıklaması, kanun gerekçesi ve maddeyle ilgili Yargıtay kararlarından alıntılar yer alıyor.
1. Kanun Metni
Yabancı ülkede işlenen suçlarda yetki
Madde 14 – (1) Yabancı ülkede işlenen ve kanun hükümleri uyarınca Türkiye’de soruşturulması ve kovuşturulması gereken suçlarda yetki, 13 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarına göre belirlenir.
(2) Bununla birlikte Cumhuriyet savcısının, şüphelinin veya sanığın istemi üzerine Yargıtay, suçun işlendiği yere daha yakın olan yer mahkemesine yetki verebilir.
(3) Bu gibi suçlarda şüpheli veya sanık Türkiye’de yakalanmamış, yerleşmemiş veya adresi yoksa; yetkili mahkeme, Adalet Bakanının istemi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusu üzerine Yargıtay tarafından belirlenir.
(4) Yabancı ülkelerde bulunup da diplomatik bağışıklıktan yararlanan Türk kamu görevlilerinin işledikleri suçlardan dolayı yetkili mahkeme Ankara mahkemesidir.
CMK m. 14 (mevzuat.gov.tr, son kontrol: 7 Ekim 2026)
2. CMK 14. Madde Açıklaması
Yurt dışında işlenen bir suç Türkiye’de yargılanacaksa davaya, şüpheli veya sanığın Türkiye’de yakalandığı yerdeki mahkeme bakar. Yakalanmamışsa yerleşim yeri, Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Türkiye’deki en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (m. 14/1, m. 13/1-2).
Madde, suçun Türkiye’de yargılanıp yargılanamayacağını belirlemez. Bunu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 10 ila 13. maddeleri düzenler: yurt dışında Türkiye adına görev yapanların görev suçları (m. 10), Türk vatandaşının (m. 11) ve yabancının (m. 12) yurt dışında işlediği suçlar ile kim tarafından işlenirse işlensin Türk kanunlarının uygulandığı suçlar (m. 13). CMK’nın 14. maddesi ancak bu hükümlerden biri karşılandığında uygulanır.
Cumhuriyet savcısı, şüpheli veya sanık isterse Yargıtay, suçun işlendiği yere daha yakın bir yer mahkemesine yetki verebilir (m. 14/2).
Şüpheli veya sanık Türkiye’de yakalanmamış, yerleşmemiş veya adresi yoksa yetkili mahkemeyi Yargıtay belirler. Bunun için Adalet Bakanının istemi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusu gerekir (m. 14/3). 13. maddenin üçüncü fıkrasındaki “ilk usul işleminin yapıldığı yer” ölçütü bu suçlarda uygulanmaz; 14. madde yalnızca 13. maddenin ilk iki fıkrasına gönderme yapar.
Yabancı ülkede bulunan ve diplomatik bağışıklıktan yararlanan Türk kamu görevlilerinin işledikleri suçlarda Ankara mahkemesi yetkilidir (m. 14/4).
Maddenin hangi olaylarda uygulanacağı ve sanığın Türkiye’de adresi bulunmadığında izlenecek yol konusundaki Yargıtay kararlarından alıntılar aşağıdadır.
Tasarı ile kanun arasındaki fark: Bu hüküm Hükümet Tasarısı’nda 15. maddeydi. Gerekçedeki Türk Ceza Kanunu atıfları o tarihte yürürlükte olan 765 sayılı Kanun’adır; aynı konuyu bugün 5237 sayılı TCK’nın 10 ila 13. maddeleri düzenler. Gerekçe ikinci fıkrada “Cumhuriyet başsavcısının veya sanığın istemi”nden söz eder; kanun metninde istemde bulunabilecekler Cumhuriyet savcısı, şüpheli ve sanıktır. Gerekçedeki “Türk memurları” ifadesi kanunda “Türk kamu görevlileri”dir.
3. Kanun Gerekçesi
Kanunun 14. maddesi Hükümet Tasarısı’nın 15. maddesine karşılık gelir. Gerekçedeki Türk Ceza Kanunu atıfları 765 sayılı Kanun’adır; ikinci fıkrada istemde bulunabilecekler ile son fıkradaki “Türk memurları” ifadesi kanun metninde farklıdır.
Maddede yabancı ülkede işlenen suçtan söz edildiğine göre bundan icra hareketi veya doğrudan neticesi Türkiye’de meydana gelmeyen fiiller anlaşılacaktır. Yurt dışında işlenen ve Türk Ceza Kanununun 4, 5, 6, 7 ve 8 inci madde hükümleri gereğince, sanığa veya mağdura göre kişisellik veya adalet, gerçeklik ilkelerine göre Türkiye’de soruşturulması ve kovuşturulması gereken bu suçlarda sanığın Türkiye’de yakalandığı ve yakalanmamışsa Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Sanığın Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, Türkiye’de en son oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. Ancak yargılama hukuku gerekleri açısından yukarıdaki kurallara göre belirlenen mahkeme yerine, suçun işlendiği yabancı ülkeye coğrafi bakımdan daha yakın yer mahkemesinin yetkili kılınmasına Cumhuriyet başsavcısının veya sanığın istemi üzerine, Yargıtay tarafından karar verilebilir.
Maddenin üçüncü fıkrasına göre sanığın yabancı olması veya yurt dışında doğup yaşamış bir Türk olması gibi nedenlerle Türkiye’de yakalanamaması veya Türkiye’de yerleşim yeri veya en son oturduğu yer bulunmaması hâlinde yetkili mahkeme Adalet Bakanının istemi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusu üzerine Yargıtay tarafından belirlenir.
Maddenin son fıkrasına göre ise, yabancı ülkelerde bulunup da 1961 tarihli Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi gibi çok taraflı veya ikili sözleşmelere veya uluslararası hukukun karşılıklılık, örf ve adet hukuku kurallarına göre bulundukları yerde diplomatik bağışıklıklardan yararlanmaları nedeniyle haklarında soruşturma yapılamayan Türk memurlarının kişisel suçları ile görev suçları Ankara mahkemesince kovuşturulur. Yabancı ülkede bulunup da diplomatik bağışıklıktan yararlanan Türk memurlarının görevleri sebebiyle işledikleri suçlarından dolayı soruşturma ve kovuşturma; 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı “Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun”a göre yapılacaktır. Yetkili soruşturma ve kovuşturma makamları da buna göre belirlenecektir. Örneğin, büyükelçiler hakkında ilgili bakan tarafından izin verildikten sonra, soruşturma yapma yetkisi, 4483 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin (a) bendi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekiline ait olup, davaya bakmaya yetkili ve görevli mahkeme ise, aynı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca Yargıtayın ilgili ceza dairesidir.
Ancak, görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine tâbi olanlara ilişkin kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine ilişkin hükümler saklıdır. Örneğin, suçun niteliği bakımından, 2845 sayılı Devlet Güvenlik Mahkemelerinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu ve 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar bakımından, yetkili mahkeme, bu kanunlarda gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine göre belirlenir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Tasarısı, madde 15 gerekçesi
4. Emsal Kararlar
Aşağıdaki alıntılar kararların metninden aynen aktarılmıştır; kararın tamamı için künyesiyle karararama.yargitay.gov.tr adresinden arama yapılabilir.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2024/11968, K. 2025/1134, T. 21.01.2025
Bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde, şüphelinin seçim günü sandık kurulu üyesine karşı gerçekleştirdiği eylemin 298 sayılı Kanun’un 133/1. maddesinde düzenlendiği, eylemin gerçekleştiği Essen Başkonsolosluğunun Türk toprağı olarak değerlendirileceği ve suçun Türkiye’de işlenmiş sayılacağı, bu haliyle merci kararında geçen 5271 sayılı Kanun’un 14. maddesinin uygulanma olanağı bulunmadığından, merci tarafından yetkili savcılığın belirlenmesi gerektiği,
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2020/6859, K. 2021/559, T. 11.02.2021
somut olayda, Türk Vatandaşı olan ancak Türkiye Cumhuriyeti Devletinde yerleşmeyen, anılan suç nedeniyle yakalanamayan ve dahilde adresi de bulunmayıp Almanya Ülkesinde ikamet eden sanığın adı geçen ülke sınırları içinde yine Türk Vatandaşı olan eşine karşı işlediği iddia olunan basit yaralama suçundan yapılan yargılama sırasında, Mahkemesince yetkili mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Adalet Bakanlığına gönderilmesini müteakip, yetkili mahkemenin adı geçen Bakanlığın istemi üzerine, Yargıtay tarafından belirlenmesini takiben, sonucuna göre bir karar verilmesi yerine, yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesinde,
(…) Kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname münderecatı yerinde görüldüğünden talebin kabulü ile
İlgili yazılar: Özel Yetki (CMK m.13), Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıtlarında veya Bu Taşıtlarla İşlenen Suçlarda Yetki (CMK m.15). Kanunun güncel metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kanun metninin güncel ve resmî hâli için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.