5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 16. maddesi, farklı mahkemelerin yetki alanına giren bağlantılı ceza davalarının yetkili mahkemelerden birinde birleştirilmesini düzenler. Bu sayfada CMK 16. madde metni, açıklaması, kanun gerekçesi ve maddeyle ilgili Yargıtay kararlarından alıntılar yer alıyor.
1. Kanun Metni
Bağlantılı suçlarda yetki
Madde 16 – (1) Yukarıdaki maddelere göre her biri değişik mahkemelerin yetkisi içinde bulunan bağlantılı ceza davaları, yetkili mahkemelerden herhangi birisinde birleştirilerek görülebilir.
(2) Bağlantılı ceza davalarının değişik mahkemelerde bakılmasına başlanmış olursa, Cumhuriyet savcılarının istemlerine uygun olmak koşuluyla, mahkemeler arasında oluşacak uyuşma üzerine, bu davaların hepsi veya bir kısmı bu mahkemelerin birinde birleştirilebilir.
(3) Uyuşulmazsa, Cumhuriyet savcısı veya sanığın istemi üzerine ortak yüksek görevli mahkeme birleştirmeye gerek olup olmadığına ve gerek varsa hangi mahkemede birleştirileceğine karar verir.
(4) Birleştirilmiş olan davaların ayrılması da bu suretle olur.
CMK m. 16 (mevzuat.gov.tr, son kontrol: 8 Ekim 2026)
2. CMK 16. Madde Açıklaması
Bağlantılı suçlar farklı yerlerde işlenmiş olabilir. Gerekçeye göre kural, her suç için suçun işlendiği yerde yargılama yapılmasıdır. Bu madde, her biri farklı mahkemelerin yetkisi içinde bulunan bağlantılı davaların yetkili mahkemelerden herhangi birinde birleştirilerek görülmesine imkân verir (m. 16/1).
Davalara farklı mahkemelerde bakılmaya başlanmışsa birleştirme, mahkemeler arasında oluşacak uyuşmaya bağlıdır. Bu uyuşmanın Cumhuriyet savcılarının istemlerine uygun olması gerekir. Uyuşma olursa davaların hepsi veya bir kısmı mahkemelerden birinde birleştirilebilir (m. 16/2).
Mahkemeler uyuşamazsa Cumhuriyet savcısı veya sanık istemde bulunur. Ortak yüksek görevli mahkeme, birleştirmeye gerek olup olmadığına ve gerek varsa hangi mahkemede birleştirileceğine karar verir (m. 16/3). Birleştirilmiş davaların ayrılması da aynı usulle yapılır (m. 16/4).
Birleştirme uyuşmazlığında ortak yüksek görevli mahkemenin rolü ve bu maddenin kavramlarının kıyasen uygulanması konusundaki Yargıtay kararlarından alıntılar aşağıdadır.
3. Kanun Gerekçesi
Kanunun 16. maddesi Hükümet Tasarısı’nın 17. maddesine karşılık gelir.
Maddede, değişik mahkemelerin yer itibarıyla yetkisi içinde bulunan bağlantılı ceza davalarının, bu mahkemelerden herhangi birisinde birleştirilerek görülebilmesi hükme bağlanmıştır. Bir sanığın ayrı ayrı yerlerde suç işlemesi hâlinde kural, her suç için suçun işlendiği yerde yargılama yapılmasıdır. Ancak bağlantılı suçların birleştirilmesinde ve uyuşmazlığın tek bir mahkemede çözülmesinde yarar umulduğu için bu kuraldan ayrılmak zorunluluğu varsa bu tür suçlara ilişkin ceza davalarının mahkemelerden herhangi birisinde birleştirilmesine olanak sağlanmıştır. Bağlantılı yargılamalar Cumhuriyet savcılarının anlaşması ile davaların birlikte açılması suretiyle gerçekleşebileceği gibi görülmekte olan bir dava ile birleştirilmek üzere ikinci davanın açılması suretiyle de bu yola gidilebilir. Hatta açılmış olan davaların sonradan birleştirilmesi olanaklıdır. Ancak ayrı ayrı açılmış olan davaların birleştirilmesi için bu davalardan her birini kanunen soruşturmaya yetkili Cumhuriyet savcılarının davaların birleştirilerek görülmesi isteminde ittifak etmeleri, mahkemelerin de bu konuda anlaşmaları gerekir. Maddenin üçüncü fıkrasında birleştirme için uyuşma olmaması hâlinde başvurulabilecek işlem gösterilmiştir: Cumhuriyet savcısı veya sanığın istemi üzerine ortak yüksek görevli mahkeme birleştirmeye yer olmadığına veya birleştirmeye, birleştirilecek mahkemeyi de belirlemek suretiyle, karar verecektir. Maddenin son fıkrasında birleştirilmiş olan davaların ayrılmasının da aynı usule tâbi olduğu açıklanmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Tasarısı, madde 17 gerekçesi
4. Emsal Kararlar
Aşağıdaki alıntılar kararların metninden aynen aktarılmıştır; kararın tamamı için künyesiyle karararama.yargitay.gov.tr adresinden arama yapılabilir.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2024/3458, K. 2024/4997, T. 02.05.2024
(…) farklı mahkemede yürütülmekte olan dava ile eldeki davanın birleştirilmesi ve dosyanın gönderildiği mahkemece birleştirme kararının kabul edilmesi halinde yargılamaya devam edileceği, kabul edilmemesi durumunda ise birleştirme kararlarının itirazı mümkün olmayıp, esas hükümle birlikte denetime tabi olduğu hususu dikkate alınarak ortak yüksek görevli mahkemece uyuşmazlığın çözülmesi gerekmektedir.
Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; mahkemeler arasında zımni birleştirme uyuşmazlığının oluştuğu, aynı Kanun’un 10 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca ortak yüksek görevli mahkeme olan Antalya 8. Ağır Ceza Mahkemesince uyuşmazlığın çözülmesi gerektiği anlaşılmış ve bu itibarla kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.
Yargıtay 17. Ceza Dairesi, E. 2019/10172, K. 2019/12539, T. 15.10.2019
Aynı yetki çevresinde ve aynı derecede olan iki mahkeme arasında dosyaların birleştirilmesi hususunda çıkan uyuşmazlığın çözümü hususunda 5271 sayılı CMK’da açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Ceza muhakemesi hukukunda kıyasın mümkün olması nazara alındığında CMK’nin 16. maddesinde yer alan “mahkemeler arası uyuşma” ve “ortak yüksek görevli mahkeme” kavramları bu uyuşmazlığa kıyasen uygulanabilecek ve sorun böylece çözülmüş olacaktır.
İlgili yazılar: Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıtlarında veya Bu Taşıtlarla İşlenen Suçlarda Yetki (CMK m.15), Yetkide Olumlu veya Olumsuz Uyuşmazlık (CMK m.17). Kanunun güncel metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kanun metninin güncel ve resmî hâli için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.