5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 15. maddesi, gemide, uçakta veya trende işlenen suçlarda yetkili mahkemeyi belirler. Bu sayfada CMK 15. madde metni, açıklaması, kanun gerekçesi ve maddeyle ilgili bir Yargıtay kararından alıntı yer alıyor.
1. Kanun Metni
Deniz, hava ve demiryolu taşıtlarında veya bu taşıtlarla işlenen suçlarda yetki
Madde 15 – (1) Suç, Türk bayrağını taşıma yetkisine sahip olan bir gemide veya böyle bir taşıt Türkiye dışında iken işlenmişse, geminin ilk uğradığı Türk limanında veya bağlama limanında bulunan mahkeme yetkilidir.
(2) Türk bayrağını taşıma hakkına sahip olan hava taşıtları ile demiryolu taşıtları hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır.
(3) Ülke içerisinde deniz, hava veya demiryolu taşıtlarında ya da bu taşıtlarla işlenen suçlarda, bunların ilk ulaştığı yer mahkemesi de yetkilidir.
(4) Çevreyi kirletme suçu, yabancı bayrağı taşıyan bir gemi tarafından Türk kara suları dışında işlendiği takdirde, suçun işlendiği yere en yakın veya geminin Türkiye’de ilk uğradığı limanın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
CMK m. 15 (mevzuat.gov.tr, son kontrol: 7 Ekim 2026)
2. CMK 15. Madde Açıklaması
Gemide, uçakta veya trende işlenen suçlarda yetki, taşıtın vardığı yere göre belirlenir.
Suç, Türk bayrağı taşıma yetkisi olan bir gemide veya böyle bir taşıt Türkiye dışındayken işlenmişse geminin ilk uğradığı Türk limanındaki ya da bağlama limanındaki mahkeme yetkilidir (m. 15/1). Aynı kural Türk bayrağı taşıma hakkı olan hava taşıtlarına ve demiryolu taşıtlarına da uygulanır (m. 15/2).
Türkiye içinde deniz, hava veya demiryolu taşıtında ya da bu taşıtlarla işlenen suçlarda taşıtın ilk ulaştığı yer mahkemesi de yetkilidir (m. 15/3). Ankara-İzmir uçağında işlenen bir suçun davasına İzmir mahkemesi de bakabilir. Bu yetki 12. maddedeki kurala ektir.
Yabancı bayraklı bir gemi Türk karasuları dışında çevreyi kirletme suçu işlemişse, suçun işlendiği yere en yakın ya da geminin Türkiye’de ilk uğradığı limanın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (m. 15/4).
Açık denizde ve bunun üzerindeki hava sahasında Türk deniz ve hava araçlarında işlenen suçlar Türkiye’de işlenmiş sayılır (TCK m. 8/2). Bu suçların hangi yerdeki mahkemede yargılanacağını 15. madde gösterir.
Madde karayolu taşıtlarını kapsamaz. Otobüste ya da otomobilde işlenen suçlarda yetki 12 ve 13. maddelere göre belirlenir.
Tasarı ile kanun arasındaki fark: Bu hüküm Hükümet Tasarısı’nda 16. maddeydi. Gerekçe yalnızca deniz ve hava taşıtlarından söz eder; kanun metni demiryolu taşıtlarını da kapsar. Gerekçenin “üçüncü fıkra” dediği çevreyi kirletme hükmü kanunda dördüncü fıkradır. Gerekçe, fıkrada gösterilen liman şehirlerinden ve “işe ilk elkoyan mahkeme”den söz eder; kanun metninde liman şehirleri sayılmamıştır.
3. Kanun Gerekçesi
Kanunun 15. maddesi Hükümet Tasarısı’nın 16. maddesine karşılık gelir. Gerekçenin “üçüncü fıkra” dediği çevreyi kirletme hükmü kanunda dördüncü fıkradır; gerekçe demiryolu taşıtlarından söz etmez.
Maddede, deniz ve hava taşıtlarında veya bu taşıtlarla işlenen suçlarda yetki, ayrı fıkralar hâlinde düzenlenmiştir. Üçüncü fıkrada, çevreyi kirletme suçlarında hangi mahkemenin yetkili olacağı gösterilmiştir. Türk kara suları dışında, yabancı gemi tarafından denizin kirletildiği ve kirlenmenin etkisinin, Türk kara sularında görüldüğü hâllerde, Türk mahkemelerinin yetkili olacağı ve suçun işlendiği yere yakınlığına göre fıkrada gösterilen liman şehirlerindeki mahkemelerden işe ilk elkoyan mahkemenin yer bakımından yetkili bulunacakları açıklanmıştır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Tasarısı, madde 16 gerekçesi
4. Emsal Kararlar
Yargıtay karar arama sisteminde bu maddeyi doğrudan uygulayan bir karara rastlanmadı. Aşağıdaki alıntı, açık denizdeki Türk deniz ve hava araçlarında işlenen suçlarda Türkiye mahkemelerinin yargı yetkisine ilişkindir ve kararın metninden aynen aktarılmıştır; kararın tamamı için künyesiyle karararama.yargitay.gov.tr adresinden arama yapılabilir.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2024/10342, K. 2025/8983, T. 29.09.2025
açık denizde ve bunun üzerindeki hava sahasında, Türk deniz ve hava araçlarının bulunduğu yer farazi anlamda ülke olduğu, farazi anlamda ülkede işlenen suçlar da o ülkede işlenmiş sayılacağından Türkiye mahkemelerinin doğrudan yargılama yetkisinin olacağı, yargılama yapması için Adalet Bakanlığının talebi gerekmeyeceği,
İlgili yazılar: Yabancı Ülkede İşlenen Suçlarda Yetki (CMK m.14), Bağlantılı Suçlarda Yetki (CMK m.16). Kanunun güncel metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kanun metninin güncel ve resmî hâli için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.