5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 4. maddesi, mahkemenin görevli olup olmadığını kendiliğinden incelemesini ve mahkemeler arasında çıkan görev uyuşmazlığının nasıl çözüleceğini düzenler. Bu sayfada CMK 4. madde metni, açıklaması, kanun gerekçesi ve maddeyle ilgili Yargıtay kararlarından alıntılar yer alıyor.
1. Kanun Metni
Re’sen görev kararı ve görevde uyuşmazlık
Madde 4 – (1) Davaya bakan mahkeme, görevli olup olmadığına kovuşturma evresinin her aşamasında re’sen karar verebilir. 6 ncı madde hükmü saklıdır.
(2) Görev konusunda mahkemeler arasında uyuşmazlık çıktığında, görevli mahkemeyi ortak yüksek görevli mahkeme belirler.
CMK m. 4 (mevzuat.gov.tr, son kontrol: 7 Ekim 2026)
2. CMK 4. Madde Açıklaması
Mahkeme görevli olup olmadığını kendiliğinden (re’sen) inceler. Bunun için sanığın, katılanın ya da Cumhuriyet savcısının görev itirazında bulunması gerekmez. İnceleme kovuşturma evresinin her aşamasında, yani iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar yapılabilir. Mahkemelerin görevi kanunla belirlendiği ve kamu düzenine ilişkin olduğu için (CMK m. 3) tarafların görevsiz bir mahkemede yargılamaya razı olması sonucu değiştirmez.
Maddenin son cümlesi 6. maddeyi saklı tutar. Buna göre duruşmada suçun hukuki niteliği değişti diye dosya alt dereceli mahkemeye gönderilemez.
İki mahkeme birbirine görevsizlik kararı verirse olumsuz görev uyuşmazlığı, ikisi de kendini görevli sayarsa olumlu görev uyuşmazlığı doğar. Bu durumda görevli mahkemeyi iki mahkemenin ortak yüksek görevli mahkemesi belirler (m. 4/2). Görev uyuşmazlığının çözüm yeri ve uyuşmazlığın hangi durumda oluştuğuna ilişkin Yargıtay 5. Ceza Dairesi kararlarından alıntılar aşağıdadır.
Gerekçede geçen “5 inci madde” tasarının numarasıdır. Bu hüküm kanunda 6. maddedir ve 2006’da değiştirilmiştir (bkz. CMK m. 6).
3. Kanun Gerekçesi
Kanunun 4. maddesi Hükümet Tasarısı’nın 4. maddesine karşılık gelir. Gerekçede atıf yapılan “5 inci madde” tasarı numarasıdır; kanunda 6. maddedir.
Görev, kamu düzeniyle doğrudan ilgilidir ve şüpheli ve sanık yönünden de tabiî hâkim ilkesine göre güvence oluşturur. Bu nedenle görev “madde bakımından yetki” sorununun, Cumhuriyet savcısı, katılan ve sanık ileri sürmese de mahkemece kovuşturmanın her aşamasında re’sen göz önünde bulundurulması gerekir. Ancak, iddianamenin kabulünden sonra, suçun yargılamasının alt dereceli bir mahkemeye ait olduğundan söz edilerek görevsizlik kararı verilemeyeceğine ilişkin 5 inci madde hükmü saklıdır. Maddenin birinci fıkrası bu kuralı açıklamaktadır. Maddenin ikinci fıkrasında ise, mahkemeler arasında olumlu veya olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığında görevli mahkemeyi ortak yüksek görevli mahkemenin belirleyeceği hükme bağlanmıştır. Bu fıkra çerçevesinde, aynı yargı sistemi içinde yer alan mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıkları söz konusudur.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Tasarısı, madde 4 gerekçesi
4. Emsal Kararlar
Aşağıdaki alıntılar kararların metninden aynen aktarılmıştır; kararın tamamı için künyesiyle karararama.yargitay.gov.tr adresinden arama yapılabilir.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/2512, K. 2019/15325, T. 04.11.2019
Aynı doğrultudaki, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3/1. maddesinde “Mahkemelerin görevleri kanunla belirlenir.”, 4/1. maddesinde “Davaya bakan mahkeme, görevli olup olmadığına kovuşturma evresinin her aşamasında re’sen karar verebilir. 6. madde hükmü saklıdır.”, 5/1. maddesinde “İddianamenin kabulünden sonra, işin davayı gören mahkemenin görevini aştığı veya dışında kaldığı anlaşılırsa, mahkeme bir kararla işi görevli mahkemeye gönderir.”,
(…) 5187 sayılı Basın Yasasının 27/2. maddesinde, basılmış eserler yoluyla işlenen veya bu kanunda öngörülen suçlara ilişkin yetkili mahkemenin özel olarak düzenlenerek, bir yerde birden fazla asliye ceza mahkemesinin bulunması durumunda 2 numaralı mahkemenin bu tür suçlarda yetkili olacağına ilişkin özel yetki kuralı getirilmesi ve somut olayında basılmış eserle işlenmesi karşısında, kamu davasının görevsizlikle Edremit 2. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesi, Kanuna aykırı ve katılan … vekili ile O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri bu nedenle yerinde görüldüğünden, tebliğnameye aykırı olarak, sair yönler incelenmeksizin, HÜKMÜN BOZULMASINA,
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2014/7462, K. 2014/8536, T. 16.09.2014
Aynı Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresinde bulunan … 1. Asliye Ceza Mahkemesiyle … Sulh Ceza Mahkemesi arasında meydana gelen olumsuz görev uyuşmazlığının çözüm yerinin CMK’nın 4/2. maddesi uyarınca ortak yüksek görevli Ağır Ceza Mahkemesi olduğundan Dairemizin GÖREVSİZLİĞİNE, gereği yapılmak üzere dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 16/09/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2012/10655, K. 2012/9922, T. 08.10.2012
İncelenen dosya içeriğine, İzmir 10. Ağır (CMK’nın 250. maddesi ile görevli) Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararı üzerine dosyayı ele alan … 3. Asliye Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararı ile dosyayı gönderdiği … 1. Ağır Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararında dosyanın İzmir 10. Ağır (CMK’nın 250. maddesi ile görevli) Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olmasına göre, mahkemeler arasında karşılıklı olarak verilmiş görevsizlik kararı bulunmadığından, iki mahkeme arasında görev uyuşmazlığı oluşmadığı anlaşılmakla, incelenmeyen dosyanın gereği için mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 08/10/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2016/8588, K. 2016/8438, T. 17.10.2016
CMK’nın 231/11. maddesi uyarınca denetim süresi içinde tedbirlere aykırı davranılması sebebiyle açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükmü açıklama görevinin bu hükmü veren mahkemeye ait olmasına, bu itibarla Kanun yararına bozma istemine konu kararda bir isabetsizliğin bulunmamasına göre, … 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinin 28/03/2016 tarihli ve 2016/234 Değişik İş sayılı Kararına yönelik kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,17/10/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili yazılar: Görev (CMK m.3), Görevsizlik Kararı Verilmesi Gereken Hâl ve Sonucu (CMK m.5). Kanunun güncel metni: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kanun metninin güncel ve resmî hâli için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.