Velayeti kendisinde olmayan anne ya da baba, çocukla uygun bir kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, TMK m. 323). Halk arasında “görüş günleri” ya da “çocuğu görme hakkı” denen bu düzenleme, boşanma kararıyla birlikte ya da ayrı bir davayla mahkeme tarafından yapılır. Mahkeme hangi günlerde, hangi saatlerde, yatılı mı yatısız mı görüşüleceğini ve bayram ile yaz tatili düzenini belirler. Ölçüt her zaman çocuğun üstün yararıdır. Velayet sahibi bu düzenlemeye uymazsa, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir (TMK m. 324/3).
KISA CEVAP
- Velayet kendisinde olmayan anne ya da baba, çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir (TMK m. 323).
- Düzenleme boşanma kararında yapılır; sonradan değişiklik için ayrı dava açılabilir (TMK m. 182, 183).
- Mahkeme görüş günlerini, saatlerini, yatılı ya da yatısız olacağını, bayram ve yaz tatili düzenini belirler.
- Çocuğun huzuru tehlikeye girerse ya da diğer önemli sebepler varsa kişisel ilişki kısıtlanabilir veya kaldırılabilir (TMK m. 324/2).
- Velayet sahibi kişisel ilişki düzenlemesine uymazsa velayet değiştirilebilir; bu durum kararda taraflara ihtar edilir (TMK m. 324/3).
- Olağanüstü hâllerde büyükanne, büyükbaba gibi hısımlara da kişisel ilişki hakkı tanınabilir (TMK m. 325).
Kişisel ilişki hakkının dayanağı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 323 ve 324
Madde 323- Ana ve babadan her biri, velâyeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir. Madde 324- Ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür. Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer veya ana ve baba bu haklarını birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanırlar veya çocuk ile ciddî olarak ilgilenmezler ya da diğer önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kendilerinden alınabilir. Velayet kendisine bırakılan ana veya baba, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Bu husus kişisel ilişki kurulmasına dair kararda taraflara ihtar edilir.
Kişisel ilişki yalnızca anne ya da babanın hakkı değildir; çocuğun da her iki ebeveyniyle bağını sürdürme hakkıdır. Bu nedenle velayet sahibi, çocuğu diğer ebeveynden uzak tutamaz, onu diğer ebeveyne karşı kışkırtamaz.
Görüş günleri nasıl belirlenir?
Uygulamada mahkemeler genellikle şu düzeni kurar:
- Her ayın belirli iki hafta sonu, örneğin birinci ve üçüncü cumartesi sabahından pazar akşamına kadar yatılı görüş
- Dini bayramların birinde ya da her bayramın belirli günlerinde görüş
- Yaz tatilinde birkaç haftalık kesintisiz görüş
- Babalar günü, anneler günü ve çocuğun doğum günü gibi özel günlerde birkaç saatlik görüş
Bu düzen bir kalıp değildir. Çocuğun yaşı, okulu, ebeveynin oturduğu şehir, çalışma saatleri ve çocukla geçmişteki ilişkisi göz önüne alınır. Çok küçük yaştaki çocuklar için yatısız ve daha kısa süreli görüşler, çocuk büyüdükçe yatılı görüşler tercih edilir. Ebeveynler başka şehirlerdeyse görüşlerin sıklığı azaltılıp süresi uzatılabilir.
Mahkeme kararı vermeden önce genellikle sosyal inceleme raporu alır; idrak çağındaki çocuğun görüşünü de dinler.
Kişisel ilişki ne zaman kısıtlanır ya da kaldırılır?
Kişisel ilişki ancak çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa kısıtlanır ya da kaldırılır. Şiddet, istismar şüphesi, madde bağımlılığı ya da çocuğu kaçırma riski gibi ciddi durumlarda mahkeme görüşmeyi yatısız hâle getirebilir, bir uzman ya da güvenilir bir kişi eşliğinde yapılmasına karar verebilir ya da tamamen kaldırabilir. Ancak Yargıtay, bu kararın tek taraflı ve yetersiz bir rapora dayandırılmasını kabul etmez:
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.06.2026 tarihli, E. 2026/3045, K. 2026/6482 sayılı kararı
Çocuk ile ana ve babası, düzenli kişisel ilişki elde etme ve bu ilişkiyi sürdürme hakkına sahiptir. Ana ve babası ayrı olan çocuğun ebeveynleriyle düzenli kişisel ilişki kurması ve bu ilişkiyi sürdürmesi çocuk için bir hak olduğu gibi, ana ve baba için de haktır. Kişisel ilişki sadece çocuğun yüksek yararı gerektirdiği takdirde Türk Medeni Kanunu’nun 324 üncü maddesi gereği kısıtlanabilir veya kaldırılabilir. Mahkemece baba hakkında sosyal inceleme raporu alınmamış, anne ve çocuk hakkında alınan 21.01.2023 tarihli sosyal inceleme raporu ise baba ile görüşülmeden tek taraflı olarak hazırlanmış olup çocuğun ve davacı annenin beyanlarına dayanmaktadır. … Bu haliyle bu rapor, kişisel ilişkinin sınırlandırılmasını gerektirecek yeterlikte değildir.
Yargıtay bu dosyada yatısız ve refakatçi eşliğinde kurulan kişisel ilişki kararını bozdu; psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan bir heyetin her iki ebeveyn ve çocukla görüşerek rapor hazırlamasını ve idrak çağındaki çocuğun mahkemece dinlenmesini istedi.
Kişisel ilişkiye uyulmazsa ne olur?
Velayet sahibi çocuğu teslim etmiyorsa diğer ebeveyn kararı icra dairesi aracılığıyla yerine getirtebilir. Çocuk teslimi işlemleri 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda ve ilgili yönetmelikte düzenlenmiştir; teslim sırasında uzman bir kişi bulundurulabilir. Teslime direnen kişi hakkında İcra ve İflas Kanunu m. 341’deki yaptırımlar gündeme gelir.
2021’de TMK m. 182 ve 324’e eklenen fıkralarla, velayet sahibinin kişisel ilişki düzenlemesine uymaması doğrudan velayetin değiştirilmesi sebebi hâline getirildi. Bunun için mahkeme kararında bu ihtarın yer alması gerekir.
Kişisel ilişki davası nasıl açılır?
- Boşanma davası sürüyorsa, kişisel ilişki talebi boşanma dosyasında ileri sürülür. Dava sırasında geçici görüş düzeni de istenebilir.
- Boşanma kesinleştikten sonra düzenlemeyi değiştirmek için çocuğun oturduğu yer aile mahkemesinde dava açın (TMK m. 326).
- Görüşmelerin yapılmadığını ya da çocuğun zarar gördüğünü gösteren delilleri toplayın: icra tutanakları, mesajlar, okul ve sağlık kayıtları.
- Mahkeme sosyal inceleme raporu ve gerekirse uzman heyet raporu alır, idrak çağındaki çocuğu dinler.
- Karara uyulmazsa icra dairesi aracılığıyla çocuk teslimini isteyin; uyulmamaya devam edilirse velayetin değiştirilmesini talep edin.
Sıkça sorulan sorular
Çocuk babasıyla görüşmek istemiyor. Görüş kaldırılır mı?
Çocuğun görüşü alınır ve önemsenir, ama tek başına belirleyici değildir. Mahkeme isteksizliğin sebebini araştırır; çocuğun diğer ebeveyne karşı yönlendirildiği anlaşılırsa görüş kaldırılmaz, gerekirse uzman eşliğinde yeniden kurulur.
Nafaka ödemeyen baba çocuğunu görebilir mi?
Evet. Nafaka borcu ile kişisel ilişki hakkı birbirinden bağımsızdır. Nafaka ödenmiyor diye görüş engellenemez; nafaka alacağı icra yoluyla istenir.
Büyükanne ve büyükbaba torunlarını görmek için dava açabilir mi?
Olağanüstü hâller varsa ve çocuğun menfaatine uygunsa açabilir (TMK m. 325). Örneğin ebeveynlerden birinin ölmesi ve diğerinin büyükanne ile büyükbabanın çocukla görüşmesini engellemesi bu kapsamda değerlendirilir.
Yurt dışına taşınan velayet sahibi için ne olur?
Taşınma kişisel ilişkiyi fiilen engelliyorsa diğer ebeveyn düzenlemenin değiştirilmesini, şartları varsa velayetin değiştirilmesini isteyebilir. Mahkeme yaz tatillerinde uzun süreli görüş ve görüntülü görüşme gibi yeni bir düzen kurabilir.
Sonuç
Kişisel ilişki davasında mahkeme ebeveynlerin değil, çocuğun yararını esas alır. Görüşmelerin engellendiğini ispatlamak için her teslim girişimini icra dairesi aracılığıyla tutanağa bağlatmak, velayetin değiştirilmesi talebinde en güçlü delildir. Velayetin değiştirilmesini “Velayet Davası” yazımızda anlattık.
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.