Çocuk Babasına Gitmek İstemezse Ne Olur?

Boşanmadan sonra velayeti annede kalan çocuk, mahkemenin belirlediği görüş günlerinde babasına gitmek istemeyebilir. Çocuk ağlar, odasına kapanır, “gitmeyeceğim” der. Anne bir yanda mahkeme kararına uymak, diğer yanda çocuğunu zorlamamak arasında kalır. Baba ise çoğu zaman çocuğun annesi tarafından kendisine karşı yönlendirildiğini düşünür. Hukuk bu durumu nasıl değerlendirir? Annenin “çocuk istemiyor” demesi teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırır mı? Çocuğun isteksizliği hangi durumlarda kişisel ilişkinin değiştirilmesine yol açar?

Kişisel ilişkinin genel olarak nasıl kurulduğu Çocukla Kişisel İlişki Kurulması (Görüş Günleri): Dava, Yatılı Görüş ve Uyulmazsa Ne Olur? yazımızda anlatılmıştır. Bu yazı, sorunun kaynağının çocuğun kendi isteksizliği olduğu durumlara odaklanır. Aynı ilkeler, velayetin babada olduğu ve çocuğun annesine gitmek istemediği durumlarda da geçerlidir.

Kanun metni

Annenin yükümlülüğü nedir?

Kişisel ilişki kararı, yalnızca annenin çocuğu teslim etmeye “razı olmasını” değil, çocuğun babasıyla ilişkisini aktif olarak desteklemesini gerektirir. TMK m. 324/1, ebeveynlerin diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınma yükümlülüğünü düzenler. Bu yükümlülük, çocuğun babasına karşı olumsuz duygularını beslememeyi, görüş günlerinde çocuğu hazırlamayı ve görüşmenin olumlu geçmesi için çaba göstermeyi kapsar.

Bu nedenle annenin yalnızca “ben gönderdim, o gitmek istemedi” demesi her zaman yeterli değildir. Özellikle küçük yaştaki çocuklarda, çocuğun isteksizliğini aşmak velayet sahibi ebeveynin görevidir. Çocuğun okula gitmek, doktora gitmek veya ödev yapmak istememesi nasıl ki ebeveyni bu konularda sorumluluktan kurtarmıyorsa, babayla görüşmek istememesi de benzer biçimde değerlendirilir. Bununla birlikte çocuğun yaşı büyüdükçe iradesine verilen önem de artar; ergenlik çağındaki bir çocuğu fiziksel olarak görüşe götürmek hem mümkün hem de doğru olmayabilir.

Teslim süreci nasıl işler?

Kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi, 7343 sayılı Kanunla İcra ve İflas Kanunu’ndaki çocuk teslimi hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasından sonra 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na eklenen hükümlere göre yürütülür. Baba, çocuğun kendisine teslim edilmemesi hâlinde adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurur. Müdürlük önce anneyle iletişime geçer ve çocuğun belirlenen yere getirilmesini ister; bu sağlanamazsa yükümlüye teslim emri tebliğ edilir.

Teslim işlemi sırasında psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı gibi uzmanlar görev alır. Uzmanın amacı çocuğu zorla teslim etmek değil, çocuğun ruhsal durumunu gözeterek görüşmenin gerçekleşmesini sağlamaktır. Çocuk teslim sırasında direnirse uzman bu durumu ve çocuğun beyanlarını tutanağa geçirir. Bu tutanaklar, ileride açılacak kişisel ilişki veya velayet davasında önemli delil niteliği taşır.

Teslim emrine haklı bir sebep olmaksızın uymayan yükümlü hakkında, hak sahibinin şikâyeti üzerine zorlama hapsi gibi yaptırımlar gündeme gelebilir. Ancak çocuğun kendi direnci nedeniyle görüşmenin gerçekleşmediği ve annenin iyi niyetle çaba gösterdiği tutanaklarla sabitse, bu durum annenin kusuru olarak değerlendirilmeyebilir.

İsteksizliğin sebebi araştırılır

Çocuğun babasına gitmek istememesi tek başına bir sonuç doğurmaz; mahkeme bu isteksizliğin altında ne yattığını araştırır. Uygulamada karşılaşılan başlıca durumlar şunlardır:

Yönlendirme ve yabancılaştırma

Çocuk, babasına karşı annesi veya anne tarafındaki aile bireyleri tarafından olumsuz yönde etkilenmiş olabilir. Çocuğun kendi deneyimlerine değil, yetişkinlerden duyduğu ifadelere dayanan gerekçeler sunması (“babam bizi terk etti”, “babam annemi üzdü”), babayla geçirdiği zamana ilişkin somut olumsuz anı aktaramaması ve babaya karşı yaşına uygun olmayan sertlikte bir dil kullanması uzmanların dikkat ettiği işaretlerdir. Böyle bir durumda mahkeme, annenin TMK m. 324/1’deki yükümlülüğünü ihlal ettiği sonucuna varabilir.

Babayla ilişkideki sorunlar

Çocuk, babanın evinde kendini güvende hissetmiyor olabilir. Babanın sert tutumu, yeni eşiyle yaşanan gerilimler, babanın görüş süresince çocukla ilgilenmeyip onu başkalarına bırakması veya çocuğun alışkın olmadığı bir ortamda yatılı kalmaktan duyduğu kaygı bu kapsamdadır. Bu durumda çözüm velayeti değiştirmek değil, kişisel ilişkinin çocuğun ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenmesidir.

Ciddi risk hâlleri

Çocuk babası tarafından şiddete, istismara veya ağır ihmale maruz kalmışsa, isteksizlik haklı bir korkunun ifadesidir. Bu durumda kişisel ilişki kısıtlanabilir, uzman eşliğine bağlanabilir veya tamamen kaldırılabilir (TMK m. 324/2). Gerekirse 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruyucu tedbirler de istenebilir.

Gelişimsel ve pratik sebepler

Ergenlik çağındaki çocuklar, hafta sonlarını arkadaşları, sporları veya dersleriyle geçirmek isteyebilir. Bu, babaya karşı bir tepki değil, yaşın doğal bir sonucudur. Mahkeme bu durumda görüş düzenini çocuğun yaşam düzenine uyarlayabilir. Örneğin her iki haftada bir hafta sonu yerine ayda bir uzun hafta sonu ve hafta içi bir akşam yemeği gibi daha esnek bir düzen kurulabilir. Babanın çocuğun etkinliklerine katılması, örneğin maçlarını veya okul gösterilerini izlemesi de ilişkinin sürmesine katkı sağlar.

Mahkemeye başvuru ve uzman raporu

Görüşlerin sürekli olarak gerçekleşmemesi hâlinde taraflardan biri aile mahkemesine başvurarak durumun değerlendirilmesini isteyebilir. Baba, kişisel ilişkinin uygulanmasını ve gerekirse velayetin değiştirilmesini; anne ise kişisel ilişkinin çocuğun ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenmesini talep edebilir.

Mahkeme bu davalarda mutlaka uzman görüşü alır. Yargıtay, kişisel ilişkinin sınırlandırılmasına ilişkin kararların, ebeveynlerden yalnızca biriyle görüşülerek hazırlanmış tek taraflı raporlara dayandırılmasını kabul etmemektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, anne ve çocukla görüşülerek, babayla hiç görüşülmeden hazırlanan sosyal inceleme raporunu kişisel ilişkinin sınırlandırılması için yeterli bulmamış; psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan bir heyetin her iki ebeveyn ve çocukla görüşerek rapor hazırlamasını istemiştir (Yargıtay 2. HD, 11.06.2026, 2026/3045 E., 2026/6482 K.).

İdrak çağındaki çocuk mahkemece dinlenir. Çocuğun görüşü önemlidir; ancak Yargıtay, çocuğun tercihinin üstün yararına aykırı olması hâlinde mahkemenin bu tercihe bağlı kalmayacağını kabul eder (Yargıtay 2. HD, 18.10.2018, 2018/5795 E., 2018/11487 K.).

Mahkemenin verebileceği kararlar

Mahkeme somut olaya göre şu çözümlerden birini veya birkaçını uygulayabilir:

• Kademeli düzen: Görüşlerin önce kısa süreli ve yatısız olarak başlaması, çocuk alıştıkça sürenin uzatılması.
• Uzman eşliğinde görüşme: İlk görüşmelerin bir pedagog veya psikolog eşliğinde yapılması.
• Aile danışmanlığı: Ebeveynlerin ve çocuğun danışmanlık veya terapi desteği alması.
• Görüş yerinin değiştirilmesi: Çocuğun alışkın olduğu bir ortamda veya nötr bir mekânda görüşme.
• Velayetin değiştirilmesi: Annenin çocuğu sistematik olarak babaya karşı yönlendirdiği ve kişisel ilişkiyi engellediği anlaşılırsa, çocuğun yararına aykırı olmamak kaydıyla velayet babaya verilebilir (TMK m. 324/3).

Son seçenek, en ağır sonuçtur ve çocuğun yaşam düzeninde köklü bir değişiklik anlamına geldiğinden mahkemeler tarafından ihtiyatla uygulanır. Velayeti değiştirmek, yönlendirilmiş bir çocuğu bir anda reddettiği ebeveynin yanına göndermek anlamına gelebileceğinden, mahkeme önce daha hafif önlemlerin sonuç verip vermeyeceğini değerlendirir.

Velayet sahibi annenin izlemesi gereken yol

Çocuğun isteksizliği karşısında annenin tutumu, ileride açılabilecek bir davada belirleyici olur. Annenin öncelikle çocuğun babasıyla görüşmesini destekleyen bir dil kullanması, görüş günlerinde çocuğu hazırlaması ve babaya ilişkin olumsuz değerlendirmeleri çocuğun yanında yapmaması gerekir. Çocuk yine de gitmek istemiyorsa, anne bu durumu babaya zamanında ve yazılı olarak bildirmeli, alternatif bir görüşme zamanı önermelidir. Görüşmenin gerçekleşmediği her gün için mesaj kayıtları saklanmalı; durum birkaç kez tekrarlanmışsa okul rehberlik servisinden veya bir çocuk psikoloğundan destek alınmalıdır.

Annenin yapmaması gereken en önemli şey, kararı kendi başına askıya almaktır. “Çocuk istemiyor, ben de göndermiyorum” yaklaşımı, iyi niyetle benimsenmiş olsa bile kişisel ilişkinin engellenmesi olarak değerlendirilebilir. Sorun süreklilik kazandıysa doğru yol, aile mahkemesine başvurarak düzenlemenin çocuğun ihtiyaçlarına göre değiştirilmesini istemektir.

Güncel Yargıtay kararlarında çocuğun isteksizliği

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin son kararları, çocuğun “gitmek istemiyorum” beyanının tek başına kişisel ilişkinin kaldırılması için yeterli olmadığını, ancak ilişkinin kurulma biçiminin çocuğun durumuna göre ayarlanması gerektiğini göstermektedir.

Beyan tek başına ilişkiyi kaldırmaz

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/3495, K. 2024/5195, T. 02.07.2024 sayılı karara konu dosyada idrak çağındaki çocuk, babasıyla görüşmek istemediğini açıkça beyan etmiştir. Bölge adliye mahkemesi; çocuk ile baba arasında daha önce yaşanan olayları, sosyal inceleme raporunu ve Adli Tıp raporunu birlikte değerlendirmiş, bağın koparılması sonucunu doğuracak şekilde kişisel ilişkinin tamamen kaldırılmasının çocuğun üstün yararına uygun olmadığını kabul etmiştir. Kişisel ilişki kaldırılmamış, ancak ayın iki cumartesi günü, kısa süreli ve pedagog eşliğinde olacak şekilde sınırlandırılmıştır.

Uzun süre görüşülmemişse kademeli düzen

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/9802, K. 2024/1843, T. 18.03.2024 sayılı karara konu dosyada baba hakkındaki ağır bir suç iddiası beraatle sonuçlanmış, ancak çocuk ile baba uzun süre görüşmemiş ve çocuk babasıyla görüşmek istemediğini bildirmiştir. Mahkeme, babanın motivasyonunun yüksek olduğunu, önceki görüşmelerde olumsuz bir duruma rastlanmadığını ve çocuğun baba tarafıyla bağ kurmasının psikososyal gelişimine katkı sağlayacağını belirlemiştir. Sonuçta pedagog eşliğindeki görüşme kaldırılmış, ancak çocuğun babaya alışma süreci gözetilerek yatısız bir düzen kurulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/8016, K. 2025/11092, T. 11.12.2025 sayılı karara konu dosyada ise babanın uzun yıllar çocukla hiç ilgilenmediği, çocuğun da bu nedenle babasıyla görüşmek istemediği uzman raporunda yer almıştır. Buna rağmen uzman değerlendirmesinde, her iki ebeveynin varlığının çocuğun gelişimi bakımından önemi ve babayla iletişimin hiç olmamasının daha büyük zarar doğurabileceği gözetilerek kişisel ilişkinin hiç kurulmamasının uygun olmayacağı, ancak çocuğun sürece uyum sağlaması için yatısız bir düzen ve danışmanlık tedbirinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Soyut iddia yeterli değildir

Velayet sahibi ebeveynin diğer ebeveyn hakkındaki ağır iddiaları delillerle desteklenmelidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/11478, K. 2023/3036, T. 07.06.2023 sayılı karara konu dosyada annenin, babanın çocuğa kötü davrandığı yönündeki soyut beyanı dışında kişisel ilişkiyi engelleyecek somut bir olgu bulunmadığı; tanık beyanları, Cumhuriyet başsavcılığı kararları ve uzman raporları birlikte değerlendirildiğinde çocuğun babayla görüşmesinin üstün yararına uygun olduğu kabul edilmiştir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Çocuğun isteksizliğini gerekçe göstererek teslimi kendiliğinden durdurmak: Mahkeme kararı değiştirilmedikçe teslim yükümlülüğü devam eder; doğru yol, aile mahkemesinden düzenlemenin değiştirilmesini istemektir.
• İsteksizliğin sebebini belgelememek: Okul rehber öğretmeni görüşü, psikolog raporu ve teslim anlarına ilişkin tutanaklar dosyaya sunulmalıdır.
• Ağır iddiaları delilsiz ileri sürmek: Soyut iddialar velayet sahibi aleyhine yabancılaştırma şüphesi doğurabilir.
• Tam kaldırma istemekle yetinmek: Terditli olarak pedagog eşliğinde, yatısız veya kısa süreli görüşme istenmesi, çocuğun yararına daha uygun bir sonuç sağlayabilir.

Örnek olay

I ile J’nin 10 yaşındaki çocuklarının velayeti anne I’dadır. Çocuk, boşanmadan bir yıl sonra babasının yanına gitmeyi reddetmeye başlar. Baba J, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurur. Teslim sırasında uzman, çocuğun “babam annemi ağlattı, onun yanına gitmeyeceğim” dediğini ve babasıyla geçirdiği zamana ilişkin olumsuz bir anı aktaramadığını tutanağa geçirir.

J, velayetin değiştirilmesi davası açar. Mahkeme heyet raporu alır. Raporda annenin çocuğu bilinçli olarak yönlendirdiğine dair kesin bir bulgu bulunmamakla birlikte, boşanma sürecindeki çatışmaların çocuğa yansıdığı ve çocuğun annesine sadakat çatışması yaşadığı belirtilir. Mahkeme velayeti değiştirmez; ancak ebeveynlerin aile danışmanlığı almasına, ilk iki ay görüşmelerin uzman eşliğinde ve yatısız yapılmasına karar verir. Annenin kişisel ilişkiyi desteklememesi hâlinde velayetin değiştirilebileceği taraflara yeniden ihtar edilir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Çocuğun görüşe gitmek istemediği durumlarda velayet sahibi ebeveyn, çabasını belgelemeli ve sorunu kendi başına çözmeye çalışmak yerine mahkemeden kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini istemelidir. Baba ise teslim tutanaklarını ve çocuğun beyanlarını toplayarak isteksizliğin sebebinin araştırılmasını talep etmelidir. Her iki ebeveyn için de uzman desteği, çatışmanın çocuğa daha fazla zarar vermeden çözülmesinin en etkili yoludur.

İlgili yazılar: Ebeveyn Çocuğunu Görmek İstemezse Ne Olur?, Boşanmış Baba Kaç Yaşında Çocuğu Yatılı Alabilir?, Aldatmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182-183, 323-324; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (7343 sayılı Kanunla eklenen hükümler); 6284 sayılı Kanun; Yargıtay 2. HD 11.06.2026, 2026/3045 E., 2026/6482 K.; 18.10.2018, 2018/5795 E., 2018/11487 K..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.