Aldatmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

Eşlerden birinin aldatması, boşanma davasında çoğu zaman en ağır kusur olarak değerlendirilir. Bu nedenle aldatılan eş, çocukların velayetinin de kendiliğinden kendisine verileceğini düşünebilir. Türk hukukunda durum böyle değildir. Velayet, eşlerden birini cezalandırmanın veya ödüllendirmenin aracı olmayıp çocuğun korunması için verilen bir yetkidir. Mahkeme, aldatma olgusunu ancak çocuğun bakımına, eğitimine ve ahlaki gelişimine etkisi ölçüsünde dikkate alır. Aldatan eş, çocukla ilişkisinde sorun bulunmuyorsa velayeti alabilir; aldatılan eş ise yalnızca sadakatsizliğe dayanarak velayeti kazanamaz.

Velayetin genel ölçütleri ve velayetin sonradan değiştirilmesi Velayet Davası ve Velayetin Değiştirilmesi yazımızda anlatılmıştır. Bu yazı, yalnızca aldatma iddiasının velayet kararına nasıl yansıdığını ele alır.

Kanun metni

Kusur ile velayet neden ayrı değerlendirilir?

Boşanma davasında hâkim iki farklı soruya cevap arar. Birincisi, evlilik birliğinin hangi eşin davranışları nedeniyle sarsıldığıdır. Bu soru, boşanmanın sebebini, tazminat taleplerini ve nafaka hakkını etkiler. Aldatma burada ağır bir kusurdur. Zina nedeniyle boşanma TMK m. 161’de özel boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir; sadakatsizliğin zina derecesine ulaşmadığı hâllerde ise genel boşanma sebebi olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166) uygulanır. Bu konular Aldatma (Zina) Nedeniyle Boşanma Davası: Süreler, İspat, Af ve Tazminat yazımızda anlatılmıştır.

İkinci soru ise boşanmadan sonra çocuğun kimin yanında daha sağlıklı büyüyeceğidir. Bu sorunun cevabı geçmişe dönük bir kusur hesabı değil, geleceğe dönük bir değerlendirmedir. Bir eş, eşine karşı sadakat yükümlülüğünü ihlal etmiş olabilir; ancak aynı kişi çocuğuna karşı özenli, ilgili ve sorumlu bir ebeveyn olmayı sürdürüyor olabilir. Kanun bu iki ilişkiyi birbirinden ayırır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, velayet düzenlemesinde ana ve babanın yararı ile çocuğun yararı çatıştığında çocuğun yararına üstünlük tanınması gerektiğini istikrarlı biçimde vurgular (Yargıtay 2. HD, 2016/16629 E., 2017/1767 K.). Bu ilke, aldatılan eşin duyduğu haklı öfkenin velayet kararına doğrudan yansıtılmasını engeller.

Aldatma hangi durumlarda velayeti etkiler?

Aldatma olgusu tek başına velayetin aldatan eşten alınmasını gerektirmez. Ancak aşağıdaki durumlarda sadakatsizlik, çocuğun yararını doğrudan ilgilendiren bir olgu hâline gelir:

1. Çocuğun ihmal edilmesi. Aldatan eşin yeni ilişkisi nedeniyle çocuğu uzun süre yalnız bırakması, okul ve sağlık takibini aksatması veya evden sık sık ayrılarak çocuğun bakımını başkalarına bırakması, mahkemenin velayet değerlendirmesinde dikkate aldığı somut olgulardır.
2. Çocuğun ilişkiye tanık edilmesi. Çocuğun aldatma ilişkisinin bir parçası hâline getirilmesi, örneğin üçüncü kişiyle buluşmalara götürülmesi, bu kişiyle birlikte aynı evde kalmaya zorlanması veya durumu diğer ebeveynden saklaması için baskı altına alınması, çocuğun ruhsal gelişimine zarar verebilir.
3. Çocuğun güvenliğinin tehlikeye girmesi. Üçüncü kişinin şiddet geçmişi, madde bağımlılığı veya suç kaydı bulunması, aldatan eşin bu kişiyi çocukla aynı ortama sokması hâlinde ciddi bir risk unsuru oluşturur.
4. Ahlaki gelişime etki. TMK m. 182/3, kişisel ilişki düzenlemesinde çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarının esas tutulacağını söyler. Mahkemeler aynı ölçütü velayette de uygular. Ancak burada önemli olan, ebeveynin özel hayatına ilişkin soyut değerlendirmeler değil, çocuğun bu davranıştan somut olarak nasıl etkilendiğidir.
5. Yaşam düzeninin bozulması. Aldatan eşin çocuğu ani biçimde başka bir şehre götürmesi, okulunu değiştirmesi veya çocuğun alışkın olduğu çevreden kopmasına yol açması da değerlendirilir.

Bu olguların hiçbiri yoksa, yani aldatma eşler arasındaki ilişkiyle sınırlı kalmış ve çocuğa yansımamışsa, mahkeme velayet kararını diğer ölçütlere göre verir.

Mahkemenin velayette baktığı diğer ölçütler

Aldatma iddiası, velayet değerlendirmesindeki unsurlardan yalnızca biridir. Hâkim ayrıca şu hususları inceler:

• Çocuğun yaşı ve bakım sürekliliği. Çok küçük yaştaki çocukların, o güne kadar bakımını fiilen üstlenen ebeveynin yanında kalması kural olarak yararlarına uygun görülür. Yargıtay, anne ilgi ve şefkatine muhtaç yaştaki çocukta uzman görüşünü de dikkate alarak velayetin annede bırakılmasının çocuğun yararına olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 2013/14946 E., 2013/28693 K.).
• Kardeşlerin birlikte kalması. Kardeşlerin birbirinden ayrılmaması, kural olarak çocukların yararına kabul edilir.
• Ebeveynlerin çalışma düzeni ve çocuğa ayırabileceği zaman.
• Ebeveynlerin sağlık durumu.
• Çocuğun okul, çevre ve arkadaş ilişkileri.
• Ebeveynin diğer ebeveynle çocuğun ilişkisini destekleyip desteklemediği. Çocuğu diğer ebeveyne karşı kışkırtan, aldatma olayını çocuğa anlatarak onu taraf hâline getiren ebeveyn, bu tutumu nedeniyle velayet değerlendirmesinde olumsuz etkilenebilir.

Son madde uygulamada sık karşılaşılan bir hataya işaret eder. Aldatılan eş, haklı olarak duyduğu kırgınlıkla çocuğa “baban (veya annen) bizi bıraktı” gibi sözler söyleyebilir. Mahkeme ve uzmanlar, çocuğun bir ebeveyne karşı yönlendirildiğini tespit ederse bu durum aldatılan eşin aleyhine değerlendirilebilir. Velayeti isteyen ebeveynin, çocuğun diğer ebeveynle sağlıklı ilişkisini sürdürmesine imkân tanıyacağını göstermesi önemlidir.

Sosyal inceleme raporu ve uzman görüşü

Velayet uyuşmazlıklarında mahkeme genellikle aile mahkemesi bünyesindeki psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacıdan sosyal inceleme raporu alır (4787 sayılı Kanun m. 5). Uzman, her iki ebeveynin evini ziyaret eder, ebeveynlerle ve çocukla görüşür. Aldatma iddiasının bulunduğu dosyalarda uzman, sadakatsizliğin çocuğun günlük yaşamına yansıyıp yansımadığını, çocuğun bu süreçten nasıl etkilendiğini ve hangi ebeveynin çocuğun ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebileceğini değerlendirir.

Yargıtay, velayet ve kişisel ilişki kararlarının tek taraflı veya yetersiz raporlara dayandırılmasını kabul etmez. Tek bir uzmanın görüşüyle yetinilmeyip gerektiğinde heyet raporu alınması gerektiğini belirten kararlar vardır (Yargıtay 2. HD, 29.09.2021, 2021/7009 E., 2021/6647 K.). Bu nedenle tarafların rapora itiraz hakkını etkin biçimde kullanması, raporda eksik görülen noktaları somut olarak göstermesi önemlidir.

Çocuğun dinlenmesi

İdrak çağındaki çocuk, velayet konusunda mahkemece dinlenir. Yargıtay, çocuk dinlenmeden verilen velayet kararlarını bozmaktadır (Yargıtay 2. HD, 15.01.2019, 2018/7798 E., 2019/169 K.). Aldatma olayının yaşandığı ailelerde çocuk, ebeveynlerden birine karşı öfke duyabilir veya ebeveynler arasında taraf tutmaya zorlanmış olabilir. Hâkim ve uzman, çocuğun ifade ettiği tercihin özgür iradesini yansıtıp yansıtmadığını değerlendirir. Çocuğun görüşü önemlidir; ancak bu görüş üstün yararına aykırıysa mahkeme farklı karar verebilir (Yargıtay 2. HD, 18.10.2018, 2018/5795 E., 2018/11487 K.).

Aldatmanın ispatı ve velayet dosyasına etkisi

Aldatma iddiası boşanma dosyasında tanık, mesaj kayıtları, otel kayıtları, fotoğraflar ve benzeri delillerle ispatlanır. Hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller, örneğin eşin telefonuna gizlice casus yazılım yüklenerek elde edilen yazışmalar, mahkemece dikkate alınmayabilir ve ceza sorumluluğu doğurabilir. Bu konu Yargıtay Kararları Çerçevesinde Boşanma Davalarında Hukuka Aykırı Yollarla Elde Edilen Delillerin Hukuki Tahlili yazımızda ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Velayet bakımından ise aldatmanın ispatlanması yeterli değildir. Velayeti isteyen eş, aldatmanın çocuğa olan etkisini de ortaya koymalıdır. Örneğin:

• Çocuğun okul devamsızlığının arttığını gösteren okul kayıtları,
• Çocuğun psikolojik destek aldığını gösteren raporlar,
• Çocuğun üçüncü kişiyle aynı ortama sokulduğunu gösteren tanık beyanları,
• Aldatan eşin çocuğun bakımını başkalarına bıraktığını gösteren deliller.

Bu tür deliller sunulmazsa mahkeme aldatmayı kusur belirlemesinde dikkate alır, velayet kararını ise diğer ölçütlere göre verir.

Aldatan eşin velayet talebi

Aldatan eşin velayet talebinin baştan reddedileceği düşüncesi yanlıştır. Aldatan eş, çocuğun bakımını o güne kadar üstlendiğini, çocukla güçlü bir bağı bulunduğunu ve yeni yaşam düzeninin çocuğa zarar vermeyeceğini gösterebilirse velayet kendisine verilebilir. Yargıtay’ın bu yöndeki kararlarında öne çıkan düşünce, eşe karşı sadakatsizliğin ebeveyn olarak yetersizlik anlamına gelmediğidir.

Bu noktada aldatan eşin dikkat etmesi gereken bazı hususlar vardır. Dava süresince üçüncü kişiyle çocuğun aynı ortamda bulundurulması, çocuğun yeni ilişkiyi kabullenmeye zorlanması veya çocuğun yaşam düzeninde ani değişiklikler yapılması, mahkemenin değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir. Velayet dosyası uzun sürebilir ve uzmanlar dava süresince yaşanan gelişmeleri de rapora yansıtır.

Geçici velayet ve dava süresince düzen

Boşanma davası sürerken çocuğun kimin yanında kalacağı ve diğer ebeveynle nasıl görüşeceği geçici önlem olarak belirlenir (TMK m. 169). Aldatma olayının ortaya çıkmasıyla eşlerin ayrı yaşamaya başladığı dosyalarda bu geçici düzen büyük önem taşır; çünkü dava sonunda velayet kararı verilirken çocuğun dava süresince hangi ebeveynin yanında ve nasıl bir düzen içinde yaşadığı da dikkate alınır. Geçici önlemler Boşanma Davasında Geçici Önlemler ve Tedbir Nafakası (TMK 169) yazımızda anlatılmıştır.

Yargıtay kararlarında aldatma ve velayet

Yazıda anılan kararların yanında, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin incelediği başka dosyalar da aldatmanın velayete hangi koşullarda yansıdığını somut olarak göstermektedir. Bu dosyaların ortak noktası, velayetin aldatan eşten alınmasında belirleyici olanın sadakatsizliğin kendisi değil, çocuğun yaşamına etkisi olmasıdır.

Yaşam tarzı, uzman görüşü ve kardeşlerin birlikte kalması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2012/19938 E., 2013/5806 K. sayılı ve 06.03.2013 tarihli kararında, dört çocuğun velayetinin ikişer ikişer anne ve babaya bölündüğü bir dosyayı incelemiştir. Annenin eşini aldattığı ve dava sürerken tanıştığı bir kişiyle kaçarak başka bir ilde yaşadığı anlaşılmıştır. Daire, velayet düzenlemesinde analık ve babalık duygularından önce çocukların bedeni ve fikri gelişimine önem verilmesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmeyi yapmıştır:

Bu kararda aldatma tek başına değil, annenin yaşam düzenindeki değişiklik, uzman raporu ve kardeşlerin ayrılmaması ilkesiyle birlikte değerlendirilmiştir. Kararın sonucu, sadakatsizliğin çocuğun yaşam koşullarını doğrudan etkilediği durumlarda velayet değerlendirmesinde önem kazandığını göstermektedir.

Çocuğu ihmal etmek ve mevcut düzenin korunması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/2837 E., 2024/352 K. sayılı ve 17.01.2024 tarihli kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, başka bir erkekle birlikte evi terk eden ve onunla yaşayan annenin çocuğun bakım ve gözetimini ihmal ettiğini, babanın velayet görevini kötüye kullandığına veya ihmal ettiğine dair bir iddia ve ispat bulunmadığını, annenin düzenli bir yerleşim yerinin olmadığını ve çocuğun mevcut düzeninin değişmemesinin menfaatine uygun olduğunu belirterek velayeti babaya vermiştir. Bölge adliye mahkemesi de, ayrılık döneminde çocuğun babayla kaldığını, annenin çocuğu bu dönemde yalnızca bir kez görmeye geldiğini, çocuğun bakımında babanın ailesinin destek olduğunu ve annenin çocukla ilgilenmediğini tespit ederek velayetin babaya verilmesini çocuğun yüksek yararına uygun bulmuştur.

Bu dosyada velayet kararının gerekçesi aldatma değil; ayrılık döneminde çocukla kurulan ilişki, bakımın sürekliliği ve annenin çocuğa karşı tutumudur. Aldatılan eşin velayet talebini desteklemek için, sadakatsizliği ispatlamanın yanında ayrılık döneminde çocuğun bakımını kimin üstlendiğini de belgelemesi bu nedenle önemlidir.

Çocuğun aldatmaya tanık olması

Aldatma olayının çocuğa yansıması, velayeti etkileyen en açık hâllerden biridir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/4578 E., 2024/1358 K. sayılı ve 29.02.2024 tarihli kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, zina olayına ortak çocuğun da tanık olduğunu, dinlenen tanık ve çocuk beyanlarından annenin bu ilişki için çocukları evden uzaklaştırmak istediğini ve olayın bu şekilde çocuklara yansıdığını tespit etmiştir. Mahkeme, velayeti babaya verirken sosyal inceleme raporunu, çocukların isteklerini, uzun süredir yaşadıkları çevrenin değişmesini gerektiren bir durum bulunmamasını ve kardeşlerin birbirinden ayrılmasını gerektiren özel bir durum olmamasını birlikte değerlendirmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024/8055 E., 2024/8469 K. sayılı ve 07.11.2024 tarihli kararına konu dosyada da ilk derece mahkemesi, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranan annenin ortak çocuklara karşı ilgisiz davrandığını tespit ederek velayeti babaya vermiştir. Her iki dosyada da velayet kararının dayanağı, aldatmanın yanında çocuklara karşı ilgisizlik ve olayın çocuklara yansımasıdır.

Bu kararlardan çıkan sonuç

Yukarıdaki kararlar birlikte değerlendirildiğinde, aldatma iddiasına dayanarak velayet talep eden eşin şu hususları ispatlamaya yönelmesi gerekir: Aldatan eşin çocuğun bakımını ihmal ettiği, yeni ilişkisini çocuğun yaşamına yansıttığı, çocuğu bu ilişkiye tanık ettiği veya çocuğun alıştığı düzeni bozduğu. Bu olgular ispatlanmadan yalnızca sadakatsizliğe dayanılması, velayet bakımından sonuç vermeyebilir. Buna karşılık aldatan eş de, çocukla ilişkisinin sağlıklı olduğunu, bakım sürekliliğini sağladığını ve yeni ilişkisini çocuğun yaşamına olumsuz biçimde yansıtmadığını ortaya koyarak velayet talebini sürdürebilir. Her iki durumda da sosyal inceleme raporu ve idrak çağındaki çocuğun görüşü belirleyici delillerdir.

Örnek olay

A ile B’nin 9 yaşında bir çocuğu vardır. B, iş yerindeki bir kişiyle ilişki yaşamaya başlar. A, mesaj kayıtları ve tanık beyanlarıyla aldatmayı ispatlar ve boşanma davası açarak velayetin kendisine verilmesini ister. Yargılama sırasında yapılan sosyal incelemede, çocuğun bebeklikten itibaren bakımını ağırlıklı olarak B’nin üstlendiği, okul toplantılarına ve doktor kontrollerine B’nin gittiği, A’nın yoğun iş temposu nedeniyle haftanın büyük bölümünde şehir dışında bulunduğu tespit edilir. Çocuk, hâkim odasında yapılan görüşmede annesiyle kalmak istediğini, babasını da sık görmek istediğini söyler. B’nin yeni ilişkisini çocuğa yansıttığına dair bir delil bulunmamaktadır.

Mahkeme, boşanmada B’yi ağır kusurlu bulur ve A lehine manevi tazminata hükmeder. Velayet bakımından ise bakım sürekliliğini, çocuğun görüşünü ve uzman raporunu dikkate alarak velayeti B’ye verir; A ile çocuk arasında geniş bir kişisel ilişki düzenler. Aynı dosyada B’nin çocuğu düzenli olarak üçüncü kişinin evinde yalnız bıraktığı ispatlansaydı sonuç farklı olabilirdi.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Aldatma nedeniyle boşanma sürecindeki ebeveynler, velayet talebini kusur tartışmasından ayrı tutmalı ve çocuğun yararına ilişkin somut olguları delillendirmelidir. Velayet isteyen eş; çocuğun bakımını kimin üstlendiğini, aldatmanın çocuğa yansıyıp yansımadığını ve çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini nasıl destekleyeceğini gösteren delilleri dava dilekçesiyle birlikte sunmalıdır. Sosyal inceleme raporuna karşı itirazlar süresi içinde ve gerekçeli olarak yapılmalıdır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 161, 166, 169, 182-183, 336, 339-340; 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 5; Yargıtay 2. HD 2016/16629 E., 2017/1767 K.; 2013/14946 E., 2013/28693 K.; 29.09.2021, 2021/7009 E., 2021/6647 K.; 15.01.2019, 2018/7798 E., 2019/169 K.; 18.10.2018, 2018/5795 E., 2018/11487 K.

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.