Darp Raporu Nasıl Alınır? Adli Muayene Süreci, Raporun Önemi ve Sonraki Adımlar

Bir kavga, aile içi şiddet, trafik tartışması veya iş yerinde yaşanan bir saldırı sonrasında yapılması gereken ilk işlerden biri, yaralanmanın resmî olarak belgelenmesidir. Darp raporu olarak bilinen adli muayene raporu, ceza soruşturmasında yaralamanın ağırlığını, suçun niteliğini ve faile verilecek cezayı doğrudan etkiler. Raporun geç alınması, eksik düzenlenmesi veya hiç alınmaması, mağdurun haklarını ciddi biçimde zayıflatır. Bu yazıda darp raporunun nasıl alınacağı, raporda nelere dikkat edileceği ve raporun hukuki sonuçları ele alınmaktadır.

Kanun metni

Darp raporu nereden alınır?

Darp raporu iki yoldan alınabilir.

Kolluk veya savcılık sevkiyle: Mağdur, olaydan sonra en yakın polis merkezine, jandarma karakoluna veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak şikâyetçi olur. Kolluk, mağdurun ifadesini alır ve adli muayene için devlet hastanesine sevk eder. Mağdur, kolluk görevlisiyle veya sevk yazısıyla hastaneye gider ve muayene edilir. Düzenlenen rapor doğrudan soruşturma dosyasına gönderilir.

Doğrudan hastaneye başvurarak: Mağdur önce hastanenin acil servisine de başvurabilir. Hekim, muayene sırasında bir suç belirtisiyle karşılaşırsa durumu yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür (TCK 280). Bu nedenle hastanelerde “adli vaka” kaydı açılır ve hastane polisine bilgi verilir. Muayene sonucunda adli rapor düzenlenir.

Uygulamada her iki yol da geçerlidir. Ancak ağır yaralanmalarda önce tedavinin yapılması esastır; mağdurun doğrudan acil servise gitmesi gerekir. Tedavi sırasında düzenlenen kayıtlar ve görüntüleme sonuçları da adli raporun dayanağını oluşturur.

Muayene ne zaman yapılmalı?

Darp raporunun olaydan sonra mümkün olan en kısa sürede alınması gerekir. Kızarıklık, şişlik ve sıyrık gibi bulgular saatler veya günler içinde kaybolabilir. Geç alınan raporlarda hekim, yaranın yaşını ve olayla bağlantısını belirlemekte güçlük çeker. Bu durum savunma tarafından, yaralanmanın başka bir sebepten kaynaklandığı iddiasıyla kullanılabilir.

Kanunda darp raporunun alınması için belirli bir süre öngörülmemiştir. Ancak yaralanma bulgularının kaybolmasından sonra alınan rapor, delil değerini büyük ölçüde yitirir. Olay gecesi veya ertesi gün yaptırılan muayene, en güçlü delili sağlar.

Muayenede dikkat edilecekler

• Tüm yaralanmalar gösterilmelidir: Mağdur, vücudunun her yerindeki ağrı, morluk ve sıyrıkları hekime göstermelidir. Saç içinde, sırtta veya bacaklarda bulunan izler gözden kaçabilir.
• Olay anlatımı açık olmalıdır: Hekime saldırının nasıl yapıldığı, hangi cisimle vurulduğu ve hangi bölgelere darbe geldiği anlatılmalıdır. Rapordaki anamnez kısmı bu anlatıma göre doldurulur.
• Psikolojik bulgular belirtilmelidir: Şiddet sonrası yaşanan korku, uyku bozukluğu ve kaygı gibi belirtiler de hekime söylenmelidir. Gerekirse psikiyatri konsültasyonu istenebilir.
• Fotoğraf çekilmelidir: Yaralar, muayeneden önce ve sonraki günlerde tarih bilgisiyle fotoğraflanmalıdır. Morlukların renk değişimi, olay tarihinin ispatında yardımcı olur.
• Görüntüleme istenmelidir: Kırık şüphesi, baş travması veya iç organ yaralanması ihtimalinde röntgen, tomografi veya ultrason yapılması istenmelidir.

Raporda yer alan ifadeler ve hukuki önemi

Adli raporun en önemli kısmı, yaralanmanın ağırlığına ilişkin değerlendirmedir. Hekim, raporda yaralanmanın “basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilir” olup olmadığını belirtir. Bu ifade ceza hukukunda belirleyicidir:

• Basit tıbbi müdahale ile giderilebilir: Fiil TCK 86/2 kapsamında kalır. Suç şikâyete bağlıdır ve uzlaşma kapsamındadır. Ceza, altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır.
• Basit tıbbi müdahale ile giderilemez: Fiil TCK 86/1 kapsamına girer. Bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür; suç şikâyete bağlı değildir, ancak uzlaşma kapsamındadır.

Yaralanmanın kemik kırığına, organ işlevinin zayıflamasına, yüzde sabit ize veya hayati tehlikeye yol açması hâlinde TCK 87’deki neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama hükümleri uygulanır ve ceza önemli ölçüde artar. Bu sonuçların tespiti çoğu zaman ilk raporla mümkün olmaz; iyileşme süreci tamamlandıktan sonra kesin rapor düzenlenir.

Geçici rapor ve kesin rapor

İlk muayenede düzenlenen rapor, çoğu zaman “geçici rapor” niteliğindedir. Hekim, kesin değerlendirme için belirli bir süre sonra kontrol muayenesi yapılmasını önerebilir. Özellikle şu durumlarda kesin rapor gerekir:

• Kemik kırığı veya çıkık varsa, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisinin derecelendirilmesi için,
• Yüzde iz kalıp kalmayacağının belirlenmesi için, genellikle olaydan birkaç ay sonra,
• Organ veya duyu işlevinde kalıcı bir kayıp olup olmadığının tespiti için,
• Yaşamı tehlikeye sokan bir durum bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi için.

Kesin rapor, savcılığın yazısıyla Adli Tıp Kurumu şube müdürlüklerinde veya adli tıp uzmanı bulunan hastanelerde düzenlenir. Mağdurun kontrol muayenesine gitmemesi, ağırlaştırıcı neticelerin tespit edilememesine ve failin daha hafif bir suçtan yargılanmasına yol açabilir.

Rapora itiraz

Rapor eksik veya hatalı düzenlenmişse, örneğin kırık gözden kaçmışsa veya yaralanma hafif olarak değerlendirilmişse, mağdur veya vekili savcılıktan yeniden muayene ya da Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını isteyebilir. Yargılama aşamasında mahkemeden Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan görüş alınması talep edilebilir. Raporlar arasında çelişki bulunması hâlinde mahkeme, çelişkiyi gidermek için üst kurula başvurur.

Şüpheli veya sanık da rapora itiraz edebilir. Savunma tarafı, yaralanmanın olaydan önce veya başka bir sebeple oluştuğunu ileri sürebilir. Bu nedenle mağdurun raporu hızlı alması, fotoğraf ve tanık gibi destekleyici delilleri toplaması önemlidir.

Şikâyet süresi ve uzlaşma

Basit yaralama (TCK 86/2) şikâyete bağlıdır. Şikâyet, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK 73). Bu süre geçerse soruşturma yapılamaz. Darp raporunun alınmış olması tek başına şikâyet sayılmaz; mağdurun kolluk veya savcılık önünde şikâyetçi olduğunu açıkça beyan etmesi gerekir.

TCK 86’nın birinci ve ikinci fıkralarındaki kasten yaralama suçları uzlaşma kapsamındadır (CMK 253/1-b). Soruşturma sırasında uzlaştırmacı görevlendirilir ve taraflar uzlaşabilir. Ancak yaralamanın TCK 86/3’teki nitelikli hâllerle işlenmesi, örneğin eşe, kardeşe veya silahla, hem şikâyet şartını hem de uzlaşma imkânını ortadan kaldırır. TCK 87’deki neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama da uzlaşma kapsamında değildir.

Karşılıklı kavgada darp raporu

Kavga olaylarında çoğu zaman her iki taraf da yaralanır ve her biri diğerinden şikâyetçi olur. Bu durumda taraflar hem mağdur hem de şüpheli sıfatıyla soruşturmaya dahil edilir. Her iki tarafın darp raporu, kimin saldırıyı başlattığının ve yaralanmaların hangi davranışlardan kaynaklandığının belirlenmesinde önemli rol oynar.

Kendini korumak amacıyla karşılık veren kişi, saldırının gerçekleştiğini ve savunmanın saldırıyla orantılı olduğunu ispat ederse meşru savunma (TCK 25) nedeniyle cezalandırılmaz. Haksız bir fiilin yarattığı hiddet veya şiddetli elem altında hareket edilmişse, haksız tahrik (TCK 29) nedeniyle cezada indirim yapılır. Bu değerlendirmelerde yaraların yeri, sayısı ve niteliği belirleyicidir. Örneğin yalnızca kollarda savunma yaraları bulunan bir kişinin pasif konumda olduğu, yüz ve başında çok sayıda darbe izi bulunan kişinin ise yoğun saldırıya maruz kaldığı sonucuna varılabilir. Bu nedenle karşılıklı kavgada da her iki taraf için ayrıntılı rapor alınması ve olay yerindeki kamera kayıtlarının hızla istenmesi gerekir; kamera kayıtları birkaç gün içinde silinebilir.

Aile içi şiddette koruma tedbirleri

Eş, eski eş veya aile bireyleri tarafından uygulanan şiddette darp raporu, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruma tedbirlerinin alınmasında da önemli bir delildir. Ancak tedbir kararı için darp raporu şart değildir: Kanun, koruyucu tedbirlerde şiddete veya şiddet tehlikesine ilişkin delil veya belge aranmaksızın karar verilmesini öngörür (m. 8/3); önleyici tedbirler de geciktirilmeksizin verilir. İlk tedbir kararı en çok altı ay için verilebilir (m. 8). Mağdur, karakol, savcılık veya aile mahkemesine başvurarak uzaklaştırma, iletişim yasağı ve konuta yaklaşmama gibi tedbirler isteyebilir. Başvuru için Koruma Talebi Dilekçe Örneği yazımıza bakılabilir.

Yargıtay kararlarında kesin rapor zorunluluğu

Yargıtay, kasten yaralama dosyalarında hükmün dayanağı olan adli raporun yeterliliğini sıkı biçimde denetlemektedir. Hastane acil servisinde düzenlenen ilk rapor kemik kırığı, yüzde iz veya hayati tehlike bakımından açık bir değerlendirme içermiyorsa, bu raporla hüküm kurulması eksik inceleme sayılır ve bozma nedeni olur. Bu nedenle mağdurun kontrol muayenesine gitmesi ve savcılık ile mahkemenin kesin rapor aldırması, dosyanın sonucunu doğrudan belirler.

İlk rapor yetersizse Adli Tıp’a sevk

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, bir devlet hastanesinin düzenlediği adli raporların hükme esas alınacak ölçüde yeterli olmadığı olayda, mağdurun tüm tedavi evrakı, film ve grafileriyle birlikte Adli Tıp Şube Müdürlüğüne sevk edilmesini ve TCK 86 ile 87’deki bütün ölçütlere göre kesin rapor alınmasını istemiştir. Raporda hayati tehlike, kemik kırığı ve derecesi, yüzde sabit iz ve basit tıbbi müdahaleyle giderilebilirlik ayrı ayrı cevaplanmalıdır.

Kırığın hayat fonksiyonlarına etkisi

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, ilk raporda burun kökünde kırık bulunduğu yazılmasına rağmen kırığın hayat fonksiyonlarına etkisi belirlenmeden hüküm kurulmasını bozma nedeni saymıştır. TCK 87/3’e göre kemik kırığında ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırıldığından, bu derecelendirme cezanın miktarını doğrudan etkiler.

Yüzde sabit iz için altı ay beklenmesi

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, burun kemiğinde deplase kırık bulunan mağdur hakkında, yaralanmanın yüzde sabit iz bırakıp bırakmadığına ilişkin olay tarihinden altı ay sonra rapor alınmamasını eksik inceleme olarak değerlendirmiştir. Yüzde sabit iz, TCK 87/1-c uyarınca cezanın bir kat artırılmasını gerektirdiğinden, mağdurun bu kontrol muayenesine gitmesi özellikle önemlidir.

Mağdur için pratik kontrol listesi

• Olay günü: Acil serviste veya kolluk sevkiyle muayene; tüm yaraların gösterilmesi ve fotoğraflanması.
• İlk hafta: Kırık şüphesinde röntgen veya tomografi sonuçlarının alınması; hastaneden epikriz ve tetkik görüntülerinin (CD) istenmesi.
• Şikâyet: Basit yaralamada fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde kolluk veya savcılık önünde açık şikâyet beyanı.
• Altı ay sonra: Yüzde iz veya kalıcı işlev kaybı ihtimali varsa savcılıktan Adli Tıp Kurumuna sevk istenmesi.
• Kovuşturma aşaması: İlk rapor yetersizse mahkemeden kesin rapor alınmasının talep edilmesi; raporlar çelişkiliyse Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulundan görüş istenmesi.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Yalnızca ilk acil raporuyla yetinmek: kırık veya iz varsa kesin rapor alınmadan kurulan hüküm bozulur.
• Kontrol muayenesine gitmemek: ağırlaştırıcı netice tespit edilemezse fail daha hafif bir suçtan yargılanır.
• Darp raporunu şikâyet sanmak: rapor tek başına şikâyet yerine geçmez; altı aylık süre içinde ayrıca şikâyet beyanı gerekir.
• Aile içi şiddette yalnız 86/2’yi düşünmek: eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe karşı yaralamada TCK 86/3 uygulanır; şikâyet aranmaz ve uzlaşma yoluna gidilmez.
• Tedbir başvurusunu rapora bağlamak: 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler için darp raporunun beklenmesi gerekmez.

Tazminat davasında darp raporu

Darp raporu, ceza davasının yanında tazminat davasında da temel delildir. Mağdur, tedavi giderleri, iş göremediği süredeki kazanç kaybı ve manevi zararı için failden tazminat isteyebilir. Raporda belirtilen iş göremezlik süresi, kazanç kaybının hesaplanmasında esas alınır. Haksız fiil sorumluluğunun şartları için Haksız Fiil Sorumluluğu (TBK 49) yazımıza bakılabilir.

Örnek olay

A, trafikte çıkan tartışma sonrasında karşı aracın sürücüsü B tarafından yumrukla darp edilmiştir. A, olaydan bir saat sonra karakola başvurarak şikâyetçi olmuş ve hastaneye sevk edilmiştir. İlk raporda yüzde ödem ve burun bölgesinde hassasiyet tespit edilmiş, yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilebileceği belirtilmiştir. A’nın ağrıları geçmeyince yapılan tomografide burun kemiğinde kırık saptanmıştır. A, bu bulguyu savcılığa bildirerek kesin rapor alınmasını istemiştir. Kesin raporda kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisi hafif derecede belirlenmiştir. Bu durumda B hakkında TCK 86/1 ve 87/3 uyarınca yargılama yapılır; suç artık şikâyete bağlı değildir. A ilk raporla yetinseydi, olay basit yaralama olarak değerlendirilecek ve uzlaşma ile sonuçlanabilecekti.

Sıkça sorulan sorular

Değerlendirme

Darp raporu, şiddet mağdurunun ceza ve tazminat taleplerinin temelidir. Raporun olaydan hemen sonra alınması, bütün yaralanmaların hekime gösterilmesi ve kırık, iz veya kalıcı etki ihtimalinde kesin rapor için kontrol muayenesine gidilmesi gerekir. Basit yaralamada altı aylık şikâyet süresinin kaçırılmaması, aile içi şiddette ise 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirlerinin derhâl talep edilmesi önemlidir. Raporun hafif düzenlendiği düşünülüyorsa, Adli Tıp Kurumundan yeniden değerlendirme istenmelidir.

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.