Davadan Feragat Nedir? (HMK 307-312)

Bir dava her zaman hükümle bitmez. Taraflar mahkeme dışında anlaşabilir, borç ödenebilir veya davacı davayı sürdürmenin anlamsız olduğuna karar verebilir. Bu durumlarda en sık başvurulan yol davadan feragattir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) feragati, davaya son veren taraf işlemleri arasında düzenlemiştir. Feragat basit bir dilekçeyle yapılır, ama sonuçları kalıcıdır: feragat edilen hak bir daha dava konusu yapılamaz. Bu yazıda feragatin şekli, zamanı, vekilin yetkisi, hükümden sonra ve kanun yolu aşamasında feragat, yargılama giderleri ve feragatin iptali ele alınmaktadır. Feragatin davanın geri alınmasından farkı için Davadan Feragat ile Davadan Vazgeçme Arasındaki Fark yazımıza bakılabilir.

Kanun metni

Feragatin hukuki niteliği

Feragat, davacının mahkemeye yönelttiği tek taraflı bir irade beyanıdır. Davacı bu beyanla dava dilekçesinin talep sonucunda istediği haktan vazgeçer. Feragat, karşı tarafın kabulüne bağlı değildir; beyan mahkemeye ulaştığı anda hüküm doğurur. Mahkemenin feragat üzerine verdiği “davanın feragat nedeniyle reddi” kararı, feragatin sonucunu tespit eden bir karardır; feragatin hukuki etkisi bu karardan önce doğmuştur.

Feragat yalnızca davacıya özgüdür. Davalının aynı yöndeki işlemi “davayı kabul”dür. Karşı dava açılmışsa, karşı davada davacı konumundaki davalı da kendi davasından feragat edebilir. Feragat, davanın tamamına veya bir kısmına ilişkin olabilir. Örneğin 500.000 TL’lik tazminat davasında davacı, 100.000 TL’lik kısımdan feragat edip kalan kısım için davaya devam edebilir.

Feragatin şekli ve içeriği

Feragat, mahkemeye verilen bir dilekçeyle veya duruşmada sözlü beyanla yapılır. Sözlü feragat tutanağa geçirilir ve beyan sahibine imzalatılır. UYAP üzerinden elektronik imzalı dilekçe ile de feragat edilebilir.

Feragat beyanında üç husus önemlidir. Birincisi, beyanın açık olmasıdır. “Davayı takip etmek istemiyorum” veya “vazgeçiyorum” gibi ifadeler, davacının gerçek iradesinin feragat mi yoksa davanın geri alınması mı olduğu konusunda tereddüt doğurabilir. İkincisi, kısmi feragatte vazgeçilen kısmın dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilmesidir (m. 309/3). Üçüncüsü, beyanın kayıtsız ve şartsız olmasıdır (m. 309/4). “Davalı bir ay içinde ödeme yaparsa feragat ediyorum” şeklindeki şarta bağlı bir beyan, feragat olarak hüküm doğurmaz.

Feragat ne zaman yapılabilir?

Feragat, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir (m. 310/1). Dava dilekçesinin verilmesinden hemen sonra, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama aşamalarında veya hüküm verildikten sonra kanun yolu aşamasında feragat mümkündür.

7251 sayılı Kanunla eklenen hükümler, hükümden sonraki feragatin nasıl sonuçlandırılacağını düzenlemiştir. Feragat hüküm verildikten sonra yapılmışsa, taraflar kanun yoluna başvurmuş olsa bile dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi feragat doğrultusunda ek karar verir (m. 310/2). Dosya Yargıtay’a gönderildikten sonra feragat edilirse Yargıtay temyiz incelemesi yapmadan dosyayı ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir (m. 310/3).

Vekilin feragat yetkisi

Avukatla takip edilen davalarda feragat beyanını çoğunlukla vekil verir. HMK m. 74, vekilin açıkça yetki verilmedikçe yapamayacağı işlemleri sayar; davadan veya kanun yollarından feragat bunlar arasındadır. Bu nedenle genel dava vekâletnamesinde “feragat” yetkisi açıkça yazılı değilse vekilin feragat beyanı müvekkili bağlamaz.

Uygulamada noterlerin düzenlediği dava vekâletnamelerinde feragat yetkisi genellikle yer alır. Ancak bazı davalar için özel vekâletname aranır. Boşanma davaları bunun tipik örneğidir. Vekâletnamede feragat yetkisi bulunmayan vekil feragat beyanında bulunursa mahkeme, HMK m. 77 uyarınca kesin süre vererek yetkili vekâletnamenin sunulmasını veya asilin işlemi kabul ettiğini bildirmesini ister. Bu süre içinde gerekli işlem yapılmazsa feragat beyanı yapılmamış sayılır.

Bu boşanma davasında davacı kısıtlıydı ve davayı velisi aracılığıyla yürütüyordu. Yargıtay, dosyayı iki kez yerel mahkemeye geri göndermiştir: önce yetkili vekâletname için, ardından kısıtlılığın devam edip etmediğinin araştırılması ve gerekiyorsa veliden yetkili vekâletname veya onay dilekçesi alınması için. Karar, feragatin kalıcı sonuçları nedeniyle mahkemelerin beyanı verenin gerçekten yetkili olup olmadığını titizlikle denetlediğini göstermektedir.

Davadan feragat ve kanun yolundan feragat

Davadan feragat ile kanun yolundan feragat farklıdır. Davadan feragat eden davacı, talep ettiği haktan vazgeçer. Kanun yolundan feragat eden taraf ise yalnızca verilen hükme karşı istinaf veya temyiz başvurusundan vazgeçer. Bu durumda ilk derece mahkemesinin veya bölge adliye mahkemesinin kararı kesinleşir.

Kanun yolundan feragat, davayı kaybeden davalı için de mümkündür. Örneğin aleyhine karar verilen davalı, istinaf başvurusunda bulunduktan sonra taraflar arasında yapılan bir anlaşma üzerine başvurusundan feragat edebilir. Kanun yolundan feragat de vekâletnamede özel yetki gerektirir.

Feragat hangi davalarda mümkündür?

Feragat, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildikleri davalarda tam sonuç doğurur. Alacak, tazminat, tapu iptali ve tescil, kira ve ticari davalar bu türdendir. Boşanma davasından feragat de mümkündür ve uygulamada sık görülür. Feragat edilen boşanma davasından önceki olaylar, Yargıtay uygulamasında affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmış sayılır; yeni bir boşanma davası açılacaksa feragatten sonra gerçekleşen olaylara dayanılması gerekir.

Kamu düzenine ilişkin bazı davalarda feragat, davanın konusunu oluşturan hakkın tasarrufu niteliğinde olmadığından farklı sonuçlar doğurabilir. Bu tür davalarda feragatin etkisi somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Feragat hâlinde yargılama giderleri

Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir (m. 312/1). Kısmi feragatte giderler feragat edilen kısma göre belirlenir. Karşı taraf vekille temsil ediliyorsa vekâlet ücreti de feragat edene yüklenir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca uyuşmazlık ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar feragatle sona ererse tarifedeki ücretin yarısına, sonrasında tamamına hükmedilir.

Taraflar mahkeme dışında anlaşmışsa, anlaşmada yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin kimde kalacağı açıkça yazılmalı ve bu husus feragat dilekçesine de eklenmelidir. Uygulamada sık kullanılan ifade, “taraflar birbirinden yargılama gideri ve vekâlet ücreti talep etmemektedir” şeklindedir. Karşı tarafın da bu yönde beyanda bulunması, mahkemenin gider ve ücret konusunda karar vermesini kolaylaştırır. Harçlar Kanunu, feragatin yapıldığı aşamaya göre karar harcında indirim öngörür.

Feragatin iptali

Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan geri alınamaz. Ancak irade bozukluğu hâllerinde, yani yanılma, aldatma veya korkutma sonucunda feragat edilmişse feragatin iptali istenebilir (m. 311). Örneğin davacıya karşı taraf ödeme yapıldığına ilişkin sahte bir dekont göstererek feragat ettirmişse aldatma söz konusudur. İptal talebinin hangi yolla ileri sürüleceği ve süresi, Türk Borçlar Kanunu’nun irade bozukluğuna ilişkin hükümleri çerçevesinde değerlendirilir; bu nedenle durum öğrenilir öğrenilmez hukuki destek alınmalıdır.

Uygulamadan örnek olay

Ayşe Hanım, işyerini kiraladığı şirkete karşı 300.000 TL kira alacağı davası açar. Ön inceleme duruşmasından önce şirket 200.000 TL ödeme yapar ve kalan kısım için taksit önerir. Ayşe Hanım’ın vekili, ödenen 200.000 TL bakımından kısmen feragat ettiklerini, kalan 100.000 TL için davaya devam ettiklerini bildiren bir dilekçe verir. Dilekçede feragat edilen tutar açıkça gösterilmiştir ve vekâletnamede feragat yetkisi bulunmaktadır.

Mahkeme, 200.000 TL bakımından davanın feragat nedeniyle reddine, kalan kısım yönünden yargılamaya devam edilmesine karar verir. Yargılama giderleri feragat edilen kısım bakımından Ayşe Hanım’a yüklenir; ancak taraflar ödeme protokolünde gider ve vekâlet ücreti talep etmeyeceklerini kararlaştırmışlarsa ve bu protokol dosyaya sunulmuşsa mahkeme bu beyanları dikkate alır. Ayşe Hanım’ın tamamen feragat etmesi ise kalan 100.000 TL’yi de yeniden dava edilemez hâle getirirdi.

Feragatin iptali: Güncel Yargıtay kararları

HMK m. 311 irade bozukluğu hâlinde feragatin iptalinin istenebileceğini söyler, ancak bunun hangi usulle yapılacağını göstermez. Yargıtay kararları bu boşluğu doldurmuştur.

Feragatten dönülemez, ancak irade bozukluğu ileri sürülebilir

Daire aynı kararda, mahkeme henüz “feragat nedeniyle ret” kararı vermemiş olsa bile davacının feragat beyanıyla bağlı olduğunu vurgulamıştır. Bu nedenle feragatten “vazgeçtim” demek yetmez; yanılma, aldatma veya korkutma somut olarak ileri sürülmeli ve ispatlanmalıdır.

Önce feragatin geçerliliği incelenir

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 12.01.2022 tarihli, E. 2021/9717, K. 2022/144 sayılı kararında, hile iddiasına dayalı tapu iptali davasında feragatin irade fesadıyla alınıp alınmadığının tereddüde yer vermeyecek biçimde tespit edilmeden hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 16.12.2025 tarihli, E. 2024/1861, K. 2025/6002 sayılı kararında da hile sonucu feragat edildiğini bildiren davacının dosyasında çözülmesi gereken ilk uyuşmazlığın bu iddia olduğu belirtilmiştir.

Feragat edilen dava yeniden açılırsa

Bu dosyada mahkeme tanıkları dinlemiş, davacı hile iddiasını ispatlayamadığı için yeni dava kesin hüküm nedeniyle reddedilmiş ve Yargıtay bu sonucu yerinde bulmuştur. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 06.04.2023 tarihli, E. 2022/8463, K. 2023/2133 sayılı kararına konu dosyada da ilk derece mahkemesi, yanılma ve aldatmanın kanıtlanamadığını, TBK m. 36 ve 37’deki şartların oluşmadığını belirterek feragatten dönme talebini reddetmiştir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Feragat dilekçesinin, karşı tarafın ödeme yapacağı varsayımıyla ödeme gerçekleşmeden verilmesi. Ödeme sonradan yapılmazsa feragat edilen alacak yeniden dava edilemez.
• Kısmi feragatte vazgeçilen tutarın veya talebin açıkça yazılmaması.
• Davadan feragat ile kanun yolundan feragatin karıştırılması. Kanun yolundan feragat yalnızca hükmü kesinleştirir; hak hakkında yeni bir irade açıklaması değildir.
• İrade bozukluğu iddiasının geç ileri sürülmesi. Yanılma veya aldatma öğrenildiğinde ya da korkutmanın etkisi kalktığında TBK m. 39’daki bir yıllık süre gözetilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Feragat dilekçesi vermeden önce hakkın tamamen mi yoksa kısmen mi bırakılacağı, mahkeme dışı anlaşmanın yazılı hâle getirilip getirilmediği, yargılama giderlerinin kimde kalacağı ve vekâletnamede feragat yetkisinin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Dilekçe örneği: Davadan Feragat Dilekçesi Örneği.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 74, 77, 123, 307-312; 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 22..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.