Davayı Kaybeden Karşı Tarafın Avukatlık Ücretini Öder mi?

Dava açmayı veya bir davada savunma yapmayı düşünen kişilerin en çok merak ettiği konulardan biri, davanın kaybedilmesi hâlinde ödenecek tutarlardır. Kaybeden taraf yalnızca kendi avukatının ücretinden değil, kanunda sayılan yargılama giderlerinden ve karşı tarafın lehine hükmedilen vekâlet ücretinden de sorumlu olabilir. Bu yazıda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (Av.K.) ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) hükümleri çerçevesinde kaybeden tarafın ödeme yükümlülüğü açıklanmaktadır.

Temel kural: yargılama giderleri haksız çıkana yüklenir

HMK m. 326/1’e göre kanunda yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir. Mahkeme yargılama giderlerine kendiliğinden (resen) hükmeder. Giderin tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hükümde gösterilir (HMK m. 332/1-2).

Yargılama giderleri nelerdir?

HMK m. 323/1, yargılama giderlerini şöyle sayar:

• Başvurma, karar ve ilam harçları,
• Dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri,
• Dosya ve evrak giderleri,
• Geçici hukuki koruma tedbirleri ile protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler,
• Keşif giderleri,
• Tanık ve bilirkişiye ödenen ücret ve giderler,
• Resmî dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi ve ücretler,
• Vekille takip edilmeyen davalarda tarafların hazır bulundukları günlere ait gündelik, yol ve konaklama giderleri için hâkimin takdir edeceği miktar,
• Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti,
• Yargılama sırasında yapılan diğer giderler.

Bu listede yer alan vekâlet ücreti, kazanan tarafın kendi avukatına ödediği sözleşme ücreti değil, mahkemenin tarifeye göre takdir ettiği ücrettir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu ücretin amacının, haklı olduğu davada kendisini avukatla savunmak zorunda kalan kişinin yaptığı masrafın haksız çıkan karşı taraftan alınarak zararının giderilmesi olduğunu belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2018/940, K. 2021/350, T. 25.03.2021).

Delil avansı

Taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar aynı delilin ikamesini birlikte talep etmişlerse gerekli gideri yarı yarıya avans olarak öderler (HMK m. 324/1). Avans olarak yatırılan bu tutarlar dava sonunda yargılama giderleri arasında değerlendirilir ve haksız çıkan tarafa yükletilir.

Kaybeden taraf hangi avukatlık ücretini öder?

Tarifeye göre belirlenen vekâlet ücreti

Vekil ile takip edilen davalarda mahkemece kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücreti taraf lehine hükmedilir (HMK m. 330). Bu ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir. Av.K. m. 169’a göre mahkemelerce karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, tarifedeki miktardan az ve üç katından fazla olamaz.

Dolayısıyla kaybeden taraf, kural olarak karşı tarafın avukatıyla yaptığı sözleşmedeki ücreti değil, tarifeye göre takdir edilen ücreti öder. Bu ücret, Av.K. m. 164’ün son fıkrası uyarınca kazanan tarafın avukatına aittir.

İstisna: kötüniyetli veya hiçbir hakkı olmadan dava açan taraf

HMK m. 329/1, kötüniyetli davalının veya hiçbir hakkı olmadığı hâlde dava açan tarafın, yargılama giderlerinden başka, diğer tarafın vekiliyle aralarında kararlaştırılan vekâlet ücretinin tamamını veya bir kısmını ödemeye mahkûm edilebileceğini öngörür. Ücretin miktarı hakkında uyuşmazlık çıkarsa veya mahkeme miktarı fahiş bulursa, ücreti doğrudan mahkeme takdir eder. Aynı kişiler ayrıca disiplin para cezasına da mahkûm edilebilir. Bu duruma vekil sebebiyet vermişse disiplin para cezası vekile uygulanır (HMK m. 329/2).

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, HMK m. 329’daki vekâlet ücreti yükletilmesi ve disiplin para cezası verilmesinin hâkimin takdirinde olduğunu belirtmiştir. Daire, bu taleplerin reddedilmesi hâlinde talep eden aleyhine ayrıca vekâlet ücretine ve yargılama giderine hükmedilemeyeceğini kabul etmiş ve aksi yöndeki hükmü düzelterek onamıştır (Yargıtay 13. HD, E. 2016/31074, K. 2017/1471, T. 07.02.2017).

Davanın kısmen kabulü

Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır (HMK m. 326/2). Bu durumda kabul edilen kısım üzerinden davacı lehine, reddedilen kısım üzerinden davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilebilir. Aleyhine hüküm verilenler birden fazlaysa mahkeme giderleri bunlar arasında paylaştırabileceği gibi müteselsilen sorumlu tutulmalarına da karar verebilir (HMK m. 326/3).

Feragat ve kabul

Davadan feragat eden veya davayı kabul eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir. Feragat veya kabul talep sonucunun yalnızca bir kısmına ilişkinse yargılama giderlerine mahkûmiyet buna göre belirlenir (HMK m. 312/1).

Bu kuralın önemli bir istisnası vardır: Davalı, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve yargılamanın ilk duruşmasında davacının talep sonucunu kabul etmişse yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilmez (HMK m. 312/2).

Davayı kazanan taraf da gider ödeyebilir mi?

Gereksiz yere davanın uzamasına veya gider yapılmasına sebebiyet vermiş olan taraf, davada lehine karar verilmiş olsa bile, karar ve ilam harcı dışında kalan yargılama giderlerinin tamamını veya bir kısmını ödemeye mahkûm edilebilir (HMK m. 327/1). Ayrıca davada sıfatı olmadığı hâlde davacıyı yanıltarak kendisine karşı dava açılmasına sebep olan kişi lehine, dava sıfat yokluğundan reddedilse bile yargılama giderine hükmedilmez (HMK m. 327/2).

Dava konusuz kalırsa

Davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder (HMK m. 331/1). Örneğin dava açıldıktan sonra borcun ödenmesi hâlinde, davanın açıldığı tarihte haklı olan taraf lehine yargılama giderine ve vekâlet ücretine hükmedilebilir.

Avukatla temsil edilmeyen tarafın durumu

Davasını kendisi takip eden ve kazanan taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez; çünkü HMK m. 323/1-ğ vekâlet ücretini yalnızca vekille takip edilen davalar için öngörür. Bu tarafın yargılama giderleri arasında, hazır bulunduğu günlere ait gündelik, yol ve konaklama giderleri için hâkimin takdir edeceği miktar yer alır (HMK m. 323/1-g).

Davayı kaybeden taraf avukatsız olsa bile, karşı taraf avukatla temsil edilmişse tarifeye göre vekâlet ücretinden sorumlu olur. Davayı avukatsız takip etmek, kaybetme hâlinde karşı vekâlet ücreti ödeme riskini ortadan kaldırmaz.

Ceza yargılamasında durum

Ceza davalarında yargılama giderlerinin kime yükleneceği CMK’da ayrıca düzenlenmiştir:

CMK m. 324/1, harçlar ve tarifesine göre ödenmesi gereken avukatlık ücretlerini de yargılama giderleri arasında sayar. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m. 14/4 uyarınca beraat eden ve vekil veya müdafi ile temsil edilen sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. CD, E. 2026/894, K. 2026/10569, T. 14.05.2026).

Dava açmadan önce değerlendirilmesi gerekenler

• Haklılık durumu: Davanın kısmen kabulü bile, reddedilen kısım üzerinden karşı taraf lehine vekâlet ücreti doğurabilir (HMK m. 326/2).
• Talep miktarı: Nispi vekâlet ücreti hesaplanan davalarda, talep edilen miktarın gerçekçi olması reddedilen kısım bakımından önem taşır.
• Gider avansı: Davacı, yargılama harçları ile gider avansı tarifesinde belirlenen tutarı dava açarken yatırmak zorundadır (HMK m. 120/1). Kullanılmayan avans, hükmün kesinleşmesinden sonra kendiliğinden iade edilir (HMK m. 333).
• Adli yardım: Giderleri karşılayamayan kişiler adli yardım talep edebilir. Ancak adli yardım, haksız çıkılması hâlinde giderlerin tahsilini engellemez (HMK m. 339/1).

Sıkça Sorulan Sorular

Kaybeden taraf, kazananın avukatına ödediği ücretin tamamını öder mi?
Kural olarak ödemez; tarifeye göre takdir edilen vekâlet ücretini öder (HMK m. 330, Av.K. m. 169). Kararlaştırılan ücretin tamamına veya bir kısmına ancak HMK m. 329/1’deki kötüniyet veya hiçbir hakkı olmadan dava açma hâllerinde ve hâkimin takdiriyle hükmedilebilir.

Davalı ilk duruşmada davayı kabul ederse gider öder mi?
Davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemişse ödemez (HMK m. 312/2). Aksi hâlde aleyhine hüküm verilmiş gibi giderlere mahkûm edilir (HMK m. 312/1).

Davacı davadan feragat ederse karşı tarafın vekâlet ücretini öder mi?
Öder. Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir (HMK m. 312/1). Karşı taraf avukatla temsil edilmişse tarifeye göre vekâlet ücreti de bu giderlere dâhildir (HMK m. 323/1-ğ).

Mahkeme vekâlet ücretini kararında unutursa ne olur?
Yargılama giderlerine mahkemece resen hükmedilir ve hükümde gösterilir (HMK m. 332). Bu konudaki eksiklik kanun yolunda ileri sürülebilir.

Ceza davasında beraat eden sanık avukatlık ücreti alabilir mi?
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, tarifenin 14/4. maddesi uyarınca beraat eden ve müdafi ile temsil edilen sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Sonuç

Davayı kaybeden taraf, kural olarak harçlar, tebligat, bilirkişi ve tanık giderleri gibi yargılama giderleriyle birlikte karşı tarafın avukatı lehine tarifeye göre takdir edilen vekâlet ücretini öder. Kısmen kabulde giderler haklılık oranına göre paylaştırılır. Kötüniyetli veya hiçbir hakkı olmadan dava açan tarafa ise karşı tarafın kararlaştırdığı vekâlet ücreti de yükletilebilir. Dava açılmadan önce bu risklerin değerlendirilmesi için büromuzdan bilgi alınabilir.

İlgili yazılar: Karşı Vekâlet Ücreti Kime Aittir?; Ücretsiz Avukat Nasıl Alınır?

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu.

Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.