Hamileyken Boşanma: Gebelik Boşanmaya Engel mi?

Hamilelik dönemi, evlilik içindeki sorunların en ağır biçimde hissedildiği dönemlerden biri olabilir. Bu dönemde boşanmayı düşünen kadın veya erkek, gebeliğin boşanmaya engel olup olmadığını, doğacak çocuğun hukuki durumunu ve nafaka ile velayetin nasıl belirleneceğini merak eder. Türk hukukunda gebelik boşanmaya engel değildir; kanunda hamile kadının boşanmasını yasaklayan veya erteleyen bir hüküm yoktur. Ancak gebelik, boşanma sürecinin bazı sonuçlarını doğrudan etkiler: doğacak çocuğun babalık bağı, velayet ve nafaka hükümlerinin zamanı, kadının yeniden evlenmeden önce beklemesi gereken süre ve tedbir nafakasının miktarı bu konuların başında gelir.

Doğum sonrasında soybağının reddi ihtimali “Soybağının Reddi Davası“, çalışan gebe kadının iş hukukundan doğan hakları ise “Hamile İşçinin Hakları” yazılarımızda anlatılmıştır. Bu yazı, gebeliğin boşanma davasına etkisini ele alır.

Kanun metni

Gebelik boşanma davasını nasıl etkiler?

Dava açma hakkı

Hamile kadın, diğer kadınlar gibi boşanma davası açabilir veya kendisine karşı açılan davaya cevap verebilir. Anlaşmalı boşanma da mümkündür; evlilik en az bir yıl sürmüşse taraflar protokolle boşanabilir. Hâkim anlaşmalı boşanmada tarafları dinlerken gebeliği ve doğacak çocuğun durumunu da göz önünde tutar.

Gebeliğin kusur değerlendirmesine etkisi

Gebelik döneminde eşe ilgisizlik, bakım ve destek gösterilmemesi, doğum kontrollerine götürülmemesi veya gebe kadının ağır işlere zorlanması kusurlu davranış olarak değerlendirilir. Gebe kadına yönelik şiddet ve hakaret ise daha ağır kusur kabul edilir. Buna karşılık gebeliğin istenmemesi, gebeliğin sonlandırılmasına zorlanma veya çocuğun babasının başka biri olduğu yönündeki dayanaksız iddialar da onur kırıcı davranış olarak kusur oluşturabilir.

Duruşmalara katılım

Gebelik ve doğum sonrası dönem, duruşmaya katılmayı zorlaştırabilir. Doktor raporuyla belgelenen mazeret, duruşmanın ertelenmesi için haklı sebep sayılır. Anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunlu olduğundan, duruşma tarihi doğuma yakınsa erteleme talep edilebilir.

Doğacak çocuğun soybağı

Babalık karinesi

Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır (TMK m. 285). Bu nedenle boşanma davası sürerken veya boşanmanın kesinleşmesinden kısa süre sonra doğan çocuk, nüfusa kendiliğinden eski eşin çocuğu olarak kaydedilir. Ayrıca bir tanıma veya babalık davasına gerek yoktur.

Babalık itirazı

Erkek, doğacak çocuğun kendisinden olmadığını düşünüyorsa, doğumdan sonra soybağının reddi davası açabilir (TMK m. 286 vd.). Dava, doğumu ve babanın kendisi olmadığını veya ana rahmine düşme döneminde anneyle cinsel ilişkide bulunan başka bir erkeğin varlığını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır. Boşanma davasında bu iddianın ileri sürülmesi, soybağının reddi davası açılmadan çocuğun soybağını değiştirmez. Soybağının reddi davasında DNA incelemesi belirleyici delildir.

Babalık karinesinin dışında kalan durumlar

Evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün geçtikten sonra doğan çocuk bakımından babalık karinesi kendiliğinden işlemez; çocuğun eski eşe bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür (TMK m. 285/2).

Velayet ve iştirak nafakası

Doğmamış çocuk için hüküm kurulamaz

Boşanma kararının verildiği tarihte çocuk henüz doğmamışsa, mahkeme bu çocuk hakkında velayet ve iştirak nafakası hükmü kuramaz; çünkü hak ehliyeti sağ doğum şartına bağlıdır (TMK m. 28). Dava sürerken çocuk doğarsa, mahkeme doğan çocuğun velayeti, kişisel ilişkisi ve iştirak nafakası hakkında da karar verir. Bu nedenle doğumun dava sırasında gerçekleşmesi hâlinde dilekçenin ıslahı veya ek talep yoluyla doğan çocuk için talepte bulunulmalıdır.

Boşanmadan sonra doğan çocuk

Boşanma kesinleştikten sonra doğan çocuk bakımından ana ve baba artık evli değildir. TMK m. 337’ye göre ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir. Bu nedenle boşanmadan sonra doğan çocuğun velayeti kendiliğinden annede olur. Babanın velayeti istemesi hâlinde ayrıca dava açması gerekir. İştirak nafakası ve babanın kişisel ilişki hakkı da ayrı bir davayla belirlenir.

Velayetin belirlenmesinde ölçüt

Yeni doğmuş ve bebeklik çağındaki çocuklar bakımından Yargıtay uygulamasında anne bakımı ve şefkatine olan ihtiyaç ön planda tutulmaktadır. Annenin velayet görevini yerine getirmesine engel ağır bir durum bulunmadıkça, bebeğin velayeti anneye bırakılır. Bu ilke çocuğun üstün yararı ilkesinin bir uygulamasıdır ve her somut olayda yeniden değerlendirilir.

Gebeliğin sonlandırılması ve eşin rızası

Gebelik döneminde boşanma sürecine giren eşler arasında gebeliğin devam ettirilip ettirilmeyeceği konusunda da anlaşmazlık çıkabilir. 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun uyarınca gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, annenin sağlığı bakımından sakınca yoksa, istek üzerine rahim tahliye edilebilir; ancak evli kadın bakımından kanun eşin rızasını da aramaktadır. Gebeliğin onuncu haftasından sonra ise tahliye yalnızca annenin hayatı veya doğacak çocuğun ağır sakatlığı gibi tıbbi zorunluluk hâllerinde mümkündür. Eşin kadını gebeliği sonlandırmaya zorlaması, hem boşanma davasında ağır kusur hem de ceza hukukunda ayrı bir suçtur. Buna karşılık gebeliğin sonlandırılması konusundaki görüş ayrılığının tek başına bir eşe kusur olarak yüklenmesi, somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Dava sırasında doğum olursa yapılacaklar

Dava devam ederken doğum gerçekleşirse, ilk iş doğumun nüfusa bildirilmesidir. Evlilik devam ettiğinden çocuk kendiliğinden kocanın nüfusuna kaydedilir. Ardından mahkemeye doğum belgesiyle birlikte bir dilekçe verilerek doğan çocuk için geçici velayet, tedbir nafakası ve kişisel ilişki düzenlemesi istenmelidir. Hâkim geçici önlemleri kendiliğinden almakla yükümlü olsa da, doğumun mahkemeye bildirilmemesi kararın gecikmesine yol açabilir. Mahkeme gerekirse doğan çocuk bakımından da sosyal inceleme raporu alır. Nihai kararda doğan çocuğun velayeti, kişisel ilişki düzeni ve iştirak nafakası, diğer çocuklar gibi hükme bağlanır. Bu talepler yapılmazsa, boşanmadan sonra ayrı bir dava açılması gerekebilir.

Nafaka ve doğum giderleri

Tedbir nafakası

Dava süresince gebe kadın için tedbir nafakası belirlenirken gebelik nedeniyle artan ihtiyaçlar, doktor kontrolleri, beslenme ve doğum hazırlıkları dikkate alınır. Gebelik nedeniyle çalışamayan kadının durumu da nafakanın miktarını etkiler. Ayrıntılar “Boşanma Davasında Geçici Önlemler ve Tedbir Nafakası” yazımızdadır.

Doğum giderleri

Evlilik devam ederken doğum giderleri, eşlerin birliğin giderlerine katılma yükümlülüğü kapsamında karşılanır (TMK m. 186/3). Dava sırasında yapılan doğum masrafları tedbir nafakasının belirlenmesinde veya ayrıca talep edilerek dikkate alınabilir. Doğum sigortalı olarak yapılmışsa, sosyal güvenlik kapsamındaki haklar da ayrıca kullanılır.

Yoksulluk nafakası

Gebelik ve bebek bakımı nedeniyle çalışamayacak olan kadın, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecekse ve kusuru daha ağır değilse yoksulluk nafakası isteyebilir.

Kadının bekleme süresi

Boşanan kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün geçmeden yeniden evlenemez (TMK m. 132). Ancak doğurmakla süre biter. Bu nedenle hamileyken boşanan kadın, doğum yaptıktan sonra bekleme süresini beklemeden yeniden evlenebilir. Bu kural, doğacak çocuğun soybağında karışıklığı önleme amacına dayanır. Ayrıntılar “İddet Müddetinin Kaldırılması (TMK 132)” yazımızdadır.

Gebe kadına şiddet

Gebe kadına yönelik şiddet hem boşanma davasında ağır kusur hem de ceza hukukunda ağırlaştırıcı sebeptir. Eşe karşı kasten yaralama, cezayı artıran nitelikli hâldir ve şikâyete bağlı değildir (TCK m. 86/3). Yaralamanın gebe kadına karşı işlenip çocuğun vaktinden önce doğmasına veya düşmesine yol açması, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama olarak çok daha ağır ceza gerektirir (TCK m. 87). Eziyet suçunun gebe kadına veya eşe karşı işlenmesi de cezanın artırılmasını gerektirir (TCK m. 96/2). Kadının rızası olmadan çocuğunun düşürtülmesi ise ayrı ve ağır bir suçtur (TCK m. 99). Gebe kadın, 6284 sayılı Kanun uyarınca delil sunma zorunluluğu olmaksızın koruma kararı isteyebilir; başvuru “Koruma Talebi Dilekçe Örneği” yazımızda anlatılmıştır.

Çalışan gebe kadın

Çalışan kadın bakımından gebelik, iş hukukunda ayrıca korunur. Gebelik nedeniyle iş sözleşmesinin feshi geçerli sebep sayılmaz (4857 s. K. m. 18). Doğum öncesi ve sonrası toplam on altı haftalık analık izni ve doğum sonrası yarım çalışma imkânı gibi haklar boşanmadan bağımsızdır. Boşanma süreci bu hakları etkilemez. Ayrıntılar “Hamile İşçinin Hakları” yazımızdadır.

Gebelik döneminde anlaşmalı boşanma

Gebelik, anlaşmalı boşanmaya engel değildir. TMK m.166/3 kapsamında yapılan protokolde doğacak çocuğun velayeti, iştirak nafakası, doğum giderlerinin paylaşımı ve kişisel ilişki düzenlenebilir. Ancak henüz doğmamış çocuğa ilişkin düzenlemeler, hâkim tarafından çocuğun üstün yararı yönünden ayrıca denetlenir. Protokolde doğum tarihinden itibaren işleyecek iştirak nafakası miktarının ve artış ölçütünün açıkça yazılması, doğumdan sonra ek dava açma ihtiyacını azaltır. Doğumdan önce boşanma kararı kesinleşse bile, babalık karinesi korunduğundan çocuğun soybağı önceki eşe bağlanır.

Yargıtay kararlarında gebelik ve boşanma

Gebelik döneminde yaşanan olaylar, boşanma davalarında kusur belirlemesini doğrudan etkileyen vakıalar arasında sıkça yer almaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin kararları, bu dönemde eşe destek olmamanın, doğum sırasında ilgisiz kalmanın ve çocuğun soybağını dayanaksız biçimde tartışmaya açmanın kusur olarak değerlendirildiğini, buna karşılık bu vakıaların da diğer iddialar gibi somut delillerle ispatlanması gerektiğini göstermektedir.

Doğum döneminde ilgisizlik ve dayanaksız babalık şüphesi

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2016/1719 E., 2017/7182 K. sayılı ve 08.06.2017 tarihli kararında, tarafları eşit kusurlu kabul eden ilk derece kararını bozmuştur. Daire, erkeğin doğum zamanı eşini ailesinin evine bırakıp aramadığını, doğumdan sonra DNA testi yaptıracağını söylediğini ve eşi hastanedeyken ortak konuttaki eşyaları boşalttığını tespit etmiş; kadının da bebeği düşürmek istediği yönünde sözler söylediğini kabul etmekle birlikte, erkeğin daha ağır kusurlu olduğu sonucuna varmıştır:

Aynı kararda, kadına yüklenen bir davranışın hamileliğin başlarında gerçekleştiği ve taraflar bundan sonra birlikte yaşamaya devam ettiği için kusur olarak yüklenemeyeceği de belirtilmiştir. Bu tespit, gebelik döneminde yaşanan bir olaydan sonra evliliğin sürdürülmesinin o olayın affedildiği veya hoşgörüyle karşılandığı şeklinde değerlendirilebileceğini göstermektedir.

Hamilelik döneminde maddi ve manevi destek vermemek

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/4420 E., 2024/1385 K. sayılı ve 29.02.2024 tarihli kararına konu dosyada ilk derece mahkemesi, erkeğin eşinin hamileliği döneminde maddi ve manevi olarak ilgilenmediğini, bunun yanında fiziksel şiddet uyguladığını ve kadını tehdit ettiğini tespit ederek erkeği ağır kusurlu kabul etmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/8470 E., 2024/4378 K. sayılı ve 10.06.2024 tarihli kararına konu dosyada ise ilk derece mahkemesi, ailesinin yönlendirmesiyle hareket eden ve eşinin hamileliği ile gebeliğin sonlandırıldığı dönemde eşiyle ilgilenmeyen erkeği tam kusurlu bulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/9196 E., 2023/478 K. sayılı ve 08.02.2023 tarihli kararına konu dosyada bölge adliye mahkemesi, ailesinin hamile kadına yönelik hakaret ve şiddet içeren davranışlarına sessiz kalan, eşini ve doğacak çocuğunu istemediğini söyleyen erkeği ağır kusurlu kabul etmiş ve kadın yararına maddi ve manevi tazminata hükmetmiştir. Bu kararlar, gebe kadının korunmasız bırakılmasının ve doğacak çocuğun reddedilmesinin onur kırıcı ve ağır bir kusur olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır.

Doğum sırasında eşin ailesine karşı tutum

Kusur yalnızca eşe yönelik davranışlardan doğmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/10645 E., 2023/1329 K. sayılı ve 23.03.2023 tarihli kararına konu dosyada bölge adliye mahkemesi, erkeğin doğum sırasında hastanede kadının annesine ters davrandığını ve kadının annesine yönelik başka aşağılayıcı davranışlarda bulunduğunu sabit görmüş ve bu vakıalarda erkeğe kusur verilmemesini hatalı bulmuştur. Doğum gibi hassas bir anda eşin ailesine karşı gösterilen saygısızlık, evlilik birliğini sarsan davranışlar arasında değerlendirilmektedir.

Görgüye dayanmayan tanık beyanı yetmez

Gebelikle ilgili iddiaların ispatında da genel kurallar uygulanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/2472 E., 2023/3665 K. sayılı ve 05.07.2023 tarihli kararına konu dosyada bölge adliye mahkemesi, kadının gebeliği eşine geç bildirdiği yönündeki vakıayı ispatlanmış saymamıştır; çünkü bu konuda dinlenen tanığın olaya ilişkin görgüye dayalı bilgisi bulunmamakta, bilgiyi oğlundan duyduğunu söylemektedir. Aynı dosyada yer, olay ve zaman bildirmeyen soyut tanık anlatımları da kusur belirlemesinde esas alınmamıştır. Bu nedenle gebelik döneminde yaşanan olayların tarih, yer ve tanık bilgisiyle birlikte dilekçede açıkça yazılması gerekir.

Dava sırasında doğan çocuk için velayet hükmü zorunludur

Boşanma kararıyla birlikte ergin olmayan ortak çocuk bakımından velayet düzenlemesi yapılması zorunludur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/4476 E., 2025/1340 K. sayılı ve 12.02.2025 tarihli kararında bu ilkeyi şöyle ifade etmiştir:

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2015/6348 E., 2015/20053 K. sayılı ve 02.11.2015 tarihli kararında da velayetin düzenlenmesinin kamu düzenine ilişkin olduğu vurgulanmış, ortak çocuklardan biri hakkında velayet düzenlemesi yapılmaması ve hâkimin kendiliğinden alması gereken geçici önlemler kapsamında çocuk yararına tedbir nafakasına hükmedilmemesi bozma sebebi sayılmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/5100 E., 2023/776 K. sayılı ve 28.02.2023 tarihli kararında ise velayeti anneye bırakılan çocuklar yararına iştirak nafakasına hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiştir. Bu kararlar, dava sırasında doğan çocuğun da mahkemenin bilgisine sunulmasının ve hükümde mutlaka yer almasının önemini göstermektedir; doğum mahkemeye bildirilmezse ve çocuk hükümde yer almazsa, bu eksiklik kanun yoluna başvuru sebebi oluşturur.

Sık yapılan hatalar

• Hamilelik nedeniyle boşanma davası açılamayacağını düşünmek.
• Dava sırasında doğan çocuk için velayet ve nafaka talebinde bulunmamak.
• Doğacak çocuğun babası olmadığını düşünen erkeğin boşanma davasıyla yetinip soybağının reddi davası için bir yıllık süreyi kaçırması.
• Tedbir nafakası talebinde gebelik giderlerini belgelememek.
• Gebelik döneminde yaşanan şiddeti kolluğa bildirmemek.

Örnek olay

H, beş aylık hamileyken eşi I’nın kendisine hakaret ettiğini ve ilgisiz kaldığını ileri sürerek boşanma davası açar. Tedbir nafakası talebinde doktor kontrolleri ve doğum hazırlıkları için yaptığı harcamaları belgeler. Dava sürerken H doğum yapar; vekili hemen ek dilekçe vererek doğan çocuğun velayetinin H’ye verilmesini, I ile kişisel ilişki kurulmasını ve iştirak nafakası bağlanmasını ister. I, çocuğun kendisinden olmadığını ileri sürer; ancak soybağının reddi davası açmaz. Mahkeme, çocuk evlilik içinde doğduğu için babalık karinesinin geçerli olduğunu belirtir, velayeti anneye verir ve I’yı iştirak nafakası ödemeye mahkûm eder.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Hamileyken boşanmayı düşünen kişi, gebelik ve doğum giderlerini belgelemeli, tedbir nafakası talebini bu giderlere göre hazırlamalıdır. Dava sırasında doğum gerçekleşirse doğan çocuk için velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası taleplerinin dosyaya eklenmesi unutulmamalıdır. Şiddet tehlikesi varsa koruma kararı gecikmeden istenmelidir.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 28, 132, 169, 175, 182, 186, 285-289, 337; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 86, 87, 96, 99; 4857 sayılı İş Kanunu m. 18, 74; 6284 sayılı Kanun.

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.