Hasar Tespit Sorgulama ve Eksper Raporuna İtiraz

Trafik kazasından sonra sigorta şirketinin ödeyeceği tutarı belirleyen kişi, çoğu zaman araç sahibinin hiç tanımadığı bir sigorta eksperidir. Eksper aracı inceler, hasarlı parçaları listeler, onarım maliyetini hesaplar ve bir rapor düzenler. Sigorta şirketi ödemeyi bu rapora göre yapar. Rapordaki bir parçanın onarılabilir sayılması, işçilik süresinin kısa tutulması veya aracın piyasa değerinin düşük belirlenmesi, araç sahibinin eline geçecek tutarı önemli ölçüde azaltabilir. Eksper raporu ise kesin değildir; itiraz edilebilir ve bağımsız bir rapora karşı tartışılabilir. Bu yazıda araç hasar kaydının nasıl sorgulanacağı, eksper raporunun niteliği, rapora itiraz yolları ve en sık rastlanan rapor hataları anlatılmaktadır.

Kanun metni

Hasar kaydı nasıl sorgulanır?

Bir aracın geçmiş hasar kayıtları, sigorta şirketlerinin bildirimleriyle Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinde toplanır. Bu kayıtlar şu yollarla sorgulanabilir:

• e-Devlet: Araç sahibi, kendi adına kayıtlı araçların hasar kayıtlarını e-Devlet üzerinden görebilir.
• SBM sorgulama hizmetleri: Plaka veya şasi numarası girilerek araçla ilgili hasar bilgisine ulaşılabilir. Bu hizmet, ikinci el araç alırken satıcının aracının hasar geçmişini öğrenmek için yaygın olarak kullanılır.
• Sigorta şirketi: Kendi hasar dosyasının ayrıntılarını, dosyayı yürüten sigorta şirketinden yazılı olarak istemek mümkündür.

Sorgu sonucunda hasar tarihleri, hasar tutarları ve varsa ağır hasar kaydı görülür. Sigortaya bildirilmeyen ve sigorta dışında onarılan hasarlar ise bu kayıtlarda yer almaz. Bu nedenle ikinci el araç alırken hasar sorgusunun yanında bağımsız bir ekspertiz incelemesi de yaptırılmalıdır. Ağır hasar kaydının ayrıntıları Ağır Hasar (Pert) Kaydı: Sorgulama, Düzeltme ve Araç Sahibinin Hakları yazımızda anlatılmıştır.

Sigorta eksperi kimdir?

Sigorta eksperi, SEDDK tarafından ruhsatlandırılmış ve eksperler siciline kayıtlı bir uzmandır. Kaza sonrasında sigorta şirketi, hasar dosyası için bir eksper görevlendirir. Eksper, kanun gereği bağımsız ve tarafsız olmak zorundadır; ancak uygulamada eksperin sigorta şirketi tarafından seçilmesi ve ücretinin sigorta şirketince ödenmesi, araç sahiplerinde güven sorununa yol açar.

Eksperin görevi, hasarın kazayla uyumlu olup olmadığını belirlemek, hasarlı parçaları tespit etmek, onarım veya değişim kararı vermek, parça ve işçilik bedellerini hesaplamak ve gerektiğinde aracın piyasa değeri ile sovtaj bedelini belirlemektir. Trafik sigortası Genel Şartları, değer kaybının talep hâlinde Kurumca belirlenecek usule göre atanacak sigorta eksperince, Genel Şartlar ekindeki esaslara göre tespit edileceğini öngörür. Ancak Yargıtay, değer kaybını bu formüle göre değil, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el piyasa değerleri arasındaki farka göre belirlemektedir; eksper raporundaki değer kaybı tutarı da bu ölçüyle denetlenmelidir.

Eksper raporunun hukuki değeri

Eksper raporu, sigorta şirketinin ödeme kararının dayanağıdır; ancak bir mahkeme kararı veya bilirkişi raporu değildir. Rapor, araç sahibini bağlamaz. Araç sahibi rapordaki tespitlere katılmıyorsa itiraz edebilir; uyuşmazlık tahkim veya mahkeme önüne gelirse, hakem veya hâkim kendi bilirkişisinden rapor aldırarak karar verir. Eksper raporu bu aşamada dosyadaki delillerden biridir.

Hak sahibinin eksper raporunu görme hakkı vardır. Sigorta şirketinden raporun bir örneği yazılı olarak istenmeli, ödeme teklifi raporun içeriği incelenmeden kabul edilmemelidir. Raporu görmeden imzalanan ibraname veya ödeme onayı, sonradan itiraz imkânını zorlaştırabilir.

Sigorta eksperinin raporu, sigorta şirketi ile zarar gören arasındaki ilk değerlendirmedir; mahkemeyi veya Sigorta Tahkim Komisyonu hakemini bağlamaz. Eksper, sigorta şirketinin görevlendirdiği ve ücretini şirketten aldığı bir kişidir. Bu nedenle rapor, uyuşmazlık hâlinde tarafsız bir bilirkişi incelemesiyle denetlenir. Mahkeme veya hakem, gerektiğinde aracı yeniden inceletir, piyasa araştırması yaptırır ve tarafların itirazlarını karşılayan bir rapor alır.

Yargıtay’ın bilirkişi raporlarına ilişkin bozma kararlarında, piyasa rayiç bedeli araştırılmadan hazırlanan raporların yetersiz olduğu belirtilmektedir. Özellikle pert dosyalarında aracın kaza tarihindeki ikinci el değerinin ve hurda (sovtaj) bedelinin ayrı ayrı tespit edilmesi, gerçek zararın bu ikisinin farkı üzerinden belirlenmesi gerekir. Eksper raporu bu tespitleri yapmamışsa veya emsal araç ilanları yerine soyut bir değer kullanmışsa, itirazda bu eksiklik açıkça gösterilmelidir. Değer kaybı hasar başvurusunda ayrıca istenmişse, eksper raporunun bu kalemi kapsayıp kapsamadığı ve piyasa verilerine dayanıp dayanmadığı da kontrol edilmelidir.

Sık görülen rapor hataları

Eksper raporlarına yapılan itirazların büyük kısmı şu konulara ilişkindir:

1. Onarım-değişim ayrımı: Değiştirilmesi gereken bir parçanın onarılabilir sayılması. Özellikle plastik tampon braketleri, sensör yuvaları ve deforme olmuş sac parçalar bu konuda tartışma yaratır.
2. Eksik parça: Kazanın etkisiyle hasar gören ancak ilk incelemede fark edilmeyen iç parçaların (radyatör, braket, kablo demeti, sensör) rapora alınmaması.
3. Düşük işçilik süresi: Üretici tarafından belirlenen onarım sürelerinin altında işçilik öngörülmesi.
4. Parça fiyatları: Güncel liste fiyatları yerine eski veya indirimli fiyatların esas alınması.
5. Eşdeğer parça: Orijinal parça kullanılması gereken hâllerde eşdeğer parça öngörülmesi. Bu konu Eşdeğer Parça Uygulaması ve Koşulları yazımızda anlatılmıştır.
6. Araç değeri: Ağır hasar hesaplamasında aracın piyasa değerinin düşük, sovtaj bedelinin yüksek belirlenmesi.
7. Kazayla uyumsuzluk iddiası: Hasarın kazanın oluş şekliyle uyumlu olmadığı gerekçesiyle bir kısmının reddedilmesi.

İtiraz nasıl yapılır?

1. Raporun incelenmesi

Önce eksper raporunun tamamı alınmalı, parça listesi, işçilik kalemleri ve fotoğraflar tek tek incelenmelidir. Aracın onarımını yapacak yetkili servisin hazırladığı onarım teklifiyle rapor karşılaştırılmalıdır. Aradaki farklar bir liste hâline getirilmelidir.

2. Bağımsız eksper raporu

Araç sahibi, ruhsatlı başka bir sigorta eksperinden kendi adına rapor alabilir. Bu rapor, sigorta şirketinin eksper raporundaki hataları gerekçeleriyle göstermelidir. Bağımsız eksper raporu, itirazın en güçlü dayanağıdır. Raporun ücreti, uyuşmazlık tahkim veya mahkemede kazanılırsa yargılama gideri olarak karşı tarafa yükletilebilir.

3. Sigorta şirketine yazılı itiraz

Bağımsız rapor ve servis teklifi eklenerek sigorta şirketine yazılı itiraz yapılır. İtirazda hangi kalemlere neden itiraz edildiği açıkça belirtilmelidir. Sigorta şirketi itirazı değerlendirerek ek ödeme yapabilir, eksperi yeniden görevlendirebilir veya talebi reddedebilir.

4. Tahkim veya dava

Sigorta şirketi itirazı reddederse veya makul sürede cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir. Hakem, bağımsız bir bilirkişiden rapor aldırır ve iki rapor arasındaki farkı değerlendirir. Tahkim yolu Trafik Kazalarında Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru yazımızda anlatılmıştır. Uyuşmazlık mahkemeye götürülürse, onarım henüz yapılmamışsa ve araç değişebilecekse, araç üzerindeki hasarın tespiti için delil tespiti istenmesi yararlı olur.

Onarımdan önce mi, sonra mı itiraz?

Eksper raporuna itiraz, mümkünse araç onarılmadan önce yapılmalıdır. Onarımdan sonra hasarın gerçek boyutunu göstermek zorlaşır; sökülen parçalar atılmış, fotoğraflar eksik kalmış olabilir. Onarımın beklemesi mümkün değilse, değiştirilen parçalar saklanmalı, onarım aşamaları fotoğraflanmalı ve servisten ayrıntılı fatura alınmalıdır. Bu belgeler, sonradan yapılacak bilirkişi incelemesinde büyük önem taşır.

Kasko eksper raporuna itiraz

Kasko hasarlarında da eksper raporuna aynı yollarla itiraz edilir. Kasko sözleşmesinde sigortalı ile sigortacı arasındaki ilişki poliçe şartlarına bağlı olduğundan, poliçedeki servis, parça ve muafiyet şartları da itirazda dikkate alınmalıdır. Kasko şirketinin ödemeyi geciktirmesi veya reddetmesi hâlinde başvuru yolları Kasko Hasarı Ödemiyor: Alkol Reddi, 45 Gün ve Sigorta Tahkim Komisyonu yazımızda anlatılmıştır.

Bağımsız ekspertiz raporu almak

Sigorta şirketinin eksperine karşı en etkili itiraz aracı, zarar görenin kendi yaptırdığı bağımsız ekspertiz raporudur. Bu rapor, SEDDK tarafından yetkilendirilmiş ve ilgili branşta ruhsatı bulunan bir eksperden alınmalıdır. Raporda hasarlı parçalar tek tek sayılmalı, her parçanın onarım veya değişim gerekçesi açıklanmalı, işçilik süreleri ve parça fiyatları kaynak gösterilerek yazılmalıdır. Bağımsız rapor mahkemeyi bağlamaz; ancak sigorta şirketinin raporundaki eksiklikleri somut olarak gösterdiği için tahkimde ve davada bilirkişi incelemesinin yönünü belirler. Raporun ücreti de belgelendirilmek kaydıyla zarar kalemi olarak talep edilebilir.

Örnek olay

Bir sürücünün aracına önden çarpılır. Karşı tarafın trafik sigortacısının eksperi, ön tamponun ve sol farın değişimini, kaputun ise onarımını öngörür ve hasarı 85.000 TL olarak hesaplar. Aracı onaracak yetkili servis ise radyatörün, park sensörlerinin ve tampon braketlerinin de hasarlı olduğunu tespit ederek 160.000 TL’lik bir onarım teklifi verir. Araç sahibi, bağımsız bir eksperden rapor alır. Bu rapor, servis teklifindeki parçaların kazanın etkisiyle hasar gördüğünü ve kaputun deformasyon derecesi nedeniyle onarılamayacağını belirtir. Sigorta şirketi itirazı reddedince araç sahibi tahkime başvurur. Hakemin aldırdığı bilirkişi raporu hasarı 152.000 TL olarak belirler; sigorta şirketi aradaki farkı, faizini ve bağımsız eksper ücretini ödemekle yükümlü tutulur.

Güncel Yargıtay kararları

Eksper raporuna itirazda en sık tartışılan iki konu, değer kaybının nasıl hesaplanacağı ve ödeme sırasında imzalanan ibranamenin sonradan talep hakkını ortadan kaldırıp kaldırmadığıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi her iki konuda da yerleşik bir çizgi izlemektedir.

Değer kaybı formüle göre değil, piyasa değerine göre hesaplanır

Sigorta şirketleri ve eksperler değer kaybını çoğu zaman Genel Şartlar ekindeki formülle hesaplar. Yargıtay ise Anayasa Mahkemesinin Karayolları Trafik Kanununun 90. maddesindeki Genel Şartlara yapılan atfı iptal eden kararlarından sonra bu formülün kanuni dayanağının kalmadığını kabul eder. Ölçü, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el değeri ile onarılmış hâlinin ikinci el değeri arasındaki farktır. Formülle hesaplanan tutar üzerinden verilen hakem kararını bu nedenle bozmuştur.

Aynı ilke, Anayasa Mahkemesinin E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı iptal kararını esas alan itiraz hakem heyeti kararının onandığı dosyada da tekrarlanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/13500, K. 2024/12661, T. 11.12.2024). Eksper raporundaki değer kaybı rakamı formülden çıkmışsa, itirazda bu durum ayrıca belirtilmeli ve piyasa ilanlarıyla desteklenmiş bir hesap sunulmalıdır.

İhtirazi kayıtla imzalanan ibraname makbuz hükmündedir

Sigorta şirketleri eksper raporundaki tutarı öderken çoğu zaman “ibraname, mutabakatname ve tazminat makbuzu” başlıklı bir belge imzalatır. Zorunlu trafik sigortasında Karayolları Trafik Kanununun 111. maddesinin ikinci fıkrası, yetersiz olduğu açıkça belli olan uzlaşmaların iki yıl içinde iptal edilebileceğini öngörür. Bunun yanında belgeye fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu yazılmışsa ibraname yalnız ödenen tutar için makbuz niteliği taşır ve bakiye zarar istenebilir.

Kasko sigortasında durum farklıdır. Yargıtay, Karayolları Trafik Kanununun 111. maddesinin yalnız işletenleri ve zorunlu mali sorumluluk sigortacılarını bağladığını, kasko poliçesine dayalı taleplerde uygulanamayacağını kabul eder. Kaskoda ibranameye karşı korunmanın yolu, ödeme belgesine ihtirazi kayıt konulmasıdır.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Eksper raporunu görmeden sigortacının gönderdiği ödeme onayını veya ibranameyi imzalamak. Özellikle kaskoda, ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan belge bakiye talebini zorlaştırır.
• Ödeme belgesine “fazlaya ilişkin haklarım saklıdır” ibaresini yazmamak.
• Bağımsız rapor almadan, yalnız servis teklifine dayanarak itiraz etmek. Servis teklifi bir satış belgesidir; parça ve işçilik gerekçeleri ruhsatlı bir eksperin raporuyla desteklenmelidir.
• Onarımdan sonra eski parçaları atmak ve onarım aşamalarını belgelememek.
• Değer kaybını Genel Şartlar formülüyle hesaplanmış tutar üzerinden kabul etmek. Piyasa değerleri farkı çoğu dosyada daha yüksek sonuç verir.
• Sigortacının cevap vermemesini beklemeden tahkime gitmek. Karayolları Trafik Kanununun 97. maddesi on beş günlük cevap süresi öngörür; Sigortacılık Kanununun 30. maddesi bu süreyi on beş iş günü olarak düzenler.

Süreler ve başvuru yolları özeti

• Sigortacının ödeme süresi: gerekli belgelerin iletilmesinden itibaren sekiz iş günü (KTK m. 99).
• Sigortacının yazılı başvuruya cevap süresi: 15 gün (KTK m. 97); tahkim için 15 iş günü (Sigortacılık Kanunu m. 30/13).
• Yetersiz uzlaşmanın iptali: uzlaşma tarihinden itibaren iki yıl (KTK m. 111/2, yalnız zorunlu trafik sigortası).
• Zamanaşımı: zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden iki yıl, her hâlde kazadan on yıl (KTK m. 109).
• Tahkim: hakem dört ayda karar verir; itiraz süresi bildirimden itibaren on gün; itiraz hakem heyeti kararına karşı yol temyizdir.
• Dava: trafik sigortacısına karşı tazminat davası asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yargıtay’a göre bu davalarda Karayolları Trafik Kanununun 97. maddesindeki ön başvuru yeterlidir; zorunlu ticari arabuluculuk dava şartı aranmaz (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/12689, K. 2024/4378, T. 08.05.2024). Tüketici sıfatıyla kasko sigortacısına karşı açılan davalar ise tüketici mahkemesinin görevindedir.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

Eksper raporu, sigorta şirketinin ödeme kararının dayanağıdır; ancak kesin değildir. Raporun bir örneğini istemek, servis teklifiyle karşılaştırmak, gerekiyorsa bağımsız eksper raporu almak ve sigorta şirketine yazılı itiraz yapmak, eksik hesaplanan hasarın tamamının alınmasını sağlar. Sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme bağımsız bilirkişi aracılığıyla uyuşmazlığı çözer. İtirazın onarımdan önce yapılması ve onarım sürecinin belgelenmesi, başarının en önemli koşuludur.

Mevzuat: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu · 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.