Bir icra takibi kesinleştikten sonra alacaklı uzun süre hiçbir işlem yapmazsa alacak zamanaşımına uğrayabilir. Takip talebi ve her takip işlemi zamanaşımını keser ve yeni bir süre başlatır (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, TBK m. 154). Yeni süre, alacağın türüne göre değişir: ilam veya senede bağlanmış alacaklarda on yıl, kambiyo senetlerinde ise senedin kendi zamanaşımı süresi uygulanır. Zamanaşımı dolmuşsa borçlu, icra mahkemesine başvurarak takibin durdurulmasını veya iptalini ister.
KISA CEVAP
- Takip talebi ve her takip işlemi zamanaşımını keser; süre yeniden başlar.
- İlam veya senede bağlanmış alacaklarda yeni zamanaşımı süresi her zaman on yıldır (TBK m. 156/2).
- Kambiyo senetlerinde, örneğin bonoda düzenleyene karşı süre üç yıldır ve kesilmeden sonra da üç yıl uygulanır.
- Takip kesinleştikten sonra dolan zamanaşımı her zaman ileri sürülebilir; başvuru icra mahkemesine yapılır.
- Dosyanın “işlemden kaldırılması” ile zamanaşımı aynı şey değildir; işlemden kalkan dosya yenilenebilir.
- Zamanaşımını icra müdürü kendiliğinden dikkate almaz; borçlunun başvurması gerekir.
Zamanaşımının kesilmesi
TBK m. 154/1-2’ye göre alacaklının dava açması, icra takibinde bulunması veya iflas masasına başvurması zamanaşımını keser. İcra takibinin her aşamasında yapılan işlemler, örneğin haciz talebi, satış talebi veya ödeme emrinin tebliği de zamanaşımını yeniden keser. Kesilmeyle birlikte süre baştan başlar.
Yeni sürenin uzunluğu TBK m. 156’da belirlenir:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 156
Zamanaşımı kesilince, yeni bir zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Borç senede bağlanmış veya bir ilamla belirlenmişse, yeni zamanaşımı süresi her zaman on yıldır.
Kambiyo senetlerinde süre
Bono, çek ve poliçe gibi kambiyo senetlerinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kısa süreler öngörür. Bonoda düzenleyene ve poliçede kabul edene karşı süre vadeden itibaren üç yıldır (TTK m. 749). Çekte hamilin müracaat hakları ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ayda zamanaşımına uğrar (TTK m. 814).
Yargıtay, kambiyo senedine dayalı takiplerde zamanaşımı kesildikten sonra da aynı kısa sürenin uygulandığını kabul eder. Bu nedenle bonoya dayalı bir takip son işlemden itibaren üç yıl boyunca işlemsiz kalırsa alacak zamanaşımına uğrar.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin incelediği olayda kambiyo senedine dayalı takip yıllarca işlemsiz bırakılmış, borçlu 2015 yılında zamanaşımı iddiasıyla icra mahkemesine başvurmuştu. Daire, kesinleşmeden sonra dolan zamanaşımına ilişkin başvurunun süreye bağlı olmadığını vurgulamıştır:
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.10.2017 tarihli, E. 2016/20290, K. 2017/11862 sayılı kararı
icra emrinin tebliğinden sonraki devrede tahakkuk etmiş itfa, imhal veya zamanaşımına dayanan geri bırakma istekleri her zaman yapılabilir.
İlamlı takiplerde süre
Mahkeme kararına dayanan takiplerde alacak ilam tarihinden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar (2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, İİK m. 39). Takip sırasında yapılan her işlem bu süreyi keser. On yıl boyunca hiçbir işlem yapılmamış ilamlı takiplerde borçlu icra mahkemesine başvurarak takibin durdurulmasını isteyebilir.
İşlemden kaldırma ve yenileme
Uygulamada sıkça karıştırılan bir konu, dosyanın işlemden kaldırılmasıdır. Alacaklı, takibin kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde haciz istemezse takip dosyası işlemden kaldırılır (İİK m. 78/2). Bu durum zamanaşımı değildir. Alacaklı yenileme harcını yatırarak dosyayı yeniden işleme koyabilir. Yenileme talebi de bir takip işlemi olduğundan zamanaşımını keser.
Yenilemede yeni bir ödeme emri gönderilmesi gerekip gerekmediği, işlemden kaldırmadan sonra geçen süreye bağlıdır. Uzun süre sonra yenilenen dosyalarda borçluya yenileme emri tebliğ edilir.
Borçlunun yapacağı başvuru
- Dosya incelemesi: İcra dosyasındaki son işlemin tarihi ve niteliği tespit edilir. Yalnızca dosya sorgulaması gibi işlemler takip işlemi sayılmayabilir.
- Sürenin hesabı: Alacağın türüne göre üç yıl, on yıl veya başka bir süre uygulanır.
- Başvuru: Takip kesinleştikten sonra dolan zamanaşımı için icra mahkemesinden takibin durdurulması veya iptali istenir. Başvuru herhangi bir süreye bağlı değildir.
- Tedbir: Mahkeme gerekirse takibin geçici olarak durdurulmasına karar verir.
- Karar: Zamanaşımı kabul edilirse takip durdurulur ve hacizler kaldırılır.
Bu başvuruyu icra mahkemesine şikâyetle karıştırmamak gerekir. Şikâyet yolunu sitemizdeki İcra Mahkemesine Şikâyet yazısında anlattık.
Sıkça sorulan sorular
İcra dosyası kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Alacağın türüne bağlıdır. İlam veya senede bağlanmış alacaklarda son takip işleminden itibaren on yıl, bonoya dayalı takiplerde üç yıl geçmesi gerekir. Her takip işlemi süreyi yeniden başlatır.
Haciz yapılmayan bir dosyada süre nasıl hesaplanır?
Son geçerli takip işleminin tarihinden itibaren hesaplanır. Ödeme emrinin tebliği, haciz talebi ve yenileme talebi takip işlemidir.
Zamanaşımı dolan borç tamamen ortadan kalkar mı?
Zamanaşımı borcu sona erdirmez, borcun zorla tahsilini engeller. Borçlu zamanaşımına uğramış borcu kendi isteğiyle öderse bu ödemeyi geri isteyemez.
Borç ödendiği hâlde takip devam ediyorsa ne yapılır?
Takip kesinleştikten sonra yapılan ödemeye (itfa) dayanan başvuru da her zaman yapılabilir. Ödeme belgesiyle icra mahkemesine başvurularak takibin iptali istenir.
Eski dosyalarda ilk kontrol
Yıllar önce başlatılmış bir takip nedeniyle maaş veya hesap haczi uygulanan kişi, önce dosyadaki son işlemin tarihini ve niteliğini öğrenmelidir. UYAP üzerinden veya icra dairesinden alınan dosya dökümü bu tespiti sağlar. Zamanaşımı dolmuşsa icra mahkemesine yapılacak başvuruyla hacizlerin kaldırılması istenebilir. Maaş haczini sitemizdeki Maaş Haczi yazısında anlattık.
Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.