Islah Dilekçesi Örneği

Hukuk davasında taraflar, dava ve cevap dilekçelerinde ileri sürdükleri vakıalar ve taleplerle bağlıdır. Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra iddia ve savunma genişletilemez veya değiştirilemez (HMK m. 141/1). Bu yasağın en önemli istisnası ıslahtır. Islah, tarafın daha önce yaptığı bir usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesidir ve aynı davada her taraf yalnızca bir kez kullanabilir. Bilirkişi raporundan sonra alacak miktarını artırmak, unutulan bir vakıayı eklemek veya yanlış seçilen talep sonucunu değiştirmek için en sık başvurulan yol budur.

Bu yazıda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 176 ile 182 arasındaki hükümlere göre ıslah dilekçesi örneği ve dilekçe hazırlanırken dikkat edilecek noktalar açıklanmaktadır. 2026 yılında yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, kısmi davada talep artırımını ayrıca düzenlediğinden bu değişikliğin ıslahla ilişkisi de ele alınmıştır.

Kanun metni

Islahla neler yapılabilir?

Islah, tarafların kendi usul işlemlerini düzeltmesine yarar. Davacı bakımından en yaygın kullanım talep sonucunun artırılmasıdır. Bunun yanında dava sebebinin değiştirilmesi, yeni vakıaların ileri sürülmesi, yeni delil gösterilmesi ve talep sonucunun niteliğinin değiştirilmesi de ıslahla mümkündür. Örneğin tapu iptali ve tescil talebiyle açılan bir davada, taşınmazın üçüncü kişiye devredildiğinin anlaşılması üzerine talebin tazminata çevrilmesi ıslahla yapılır.

Davalı da ıslah hakkını kullanabilir. Cevap dilekçesinde ileri sürülmeyen bir savunma, ıslahla dosyaya eklenebilir. Ancak ilk itirazlar (yetki itirazı ve tahkim itirazı) cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır ve ıslahla sonradan ileri sürülemez (HMK m. 117/1, m. 131). Cevap dilekçesinde ileri sürülmemiş zamanaşımı def’i ise savunmanın genişletilmesi niteliğinde olduğundan ıslahla ileri sürülebilir. Davalının ıslah hakkını bu amaçla kullanması, aynı davada başka bir savunmayı sonradan düzeltme imkânını ortadan kaldırır.

Islahla yapılamayacak işlemler de vardır. Taraf değişikliği ıslahla yapılamaz; bunun için karşı tarafın açık rızası veya HMK m. 124’teki şartlar aranır. Karşı dava ıslahla açılamaz; karşı dava cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde açılır (HMK m. 133). Islah, mahkemenin işlemlerini değil, yalnızca tarafın kendi usul işlemlerini düzeltir.

Islahın zamanı

Islah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Tahkikat bittikten sonra sözlü yargılama aşamasında, istinaf aşamasında veya Yargıtay incelemesi sırasında ıslah yapılamaz. 7251 sayılı Kanunla eklenen HMK m. 177/2’ye göre Yargıtayın bozma kararından veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde, mahkeme tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa tahkikat sona erinceye kadar yeniden ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uyulmakla oluşan hukuki durum ıslahla ortadan kaldırılamaz.

Uygulamada ıslah çoğunlukla bilirkişi raporunun dosyaya gelmesinden sonra, raporla belirlenen tutara göre talebin artırılması için kullanılır. Bu nedenle bilirkişi raporu tebliğ edildiğinde rapora itiraz süresiyle birlikte ıslah imkânı da değerlendirilmeli, tahkikatın bitirilmesinden önce ıslah dilekçesi verilmelidir. Bilirkişi raporuna karşı beyan için “İş Hukuku Bilirkişi Raporuna Beyan Dilekçesi” örneğine bakılabilir.

Kısmen ve tamamen ıslah

Kısmen ıslah

Taraf, usul işlemlerinin yalnızca bir bölümünü düzeltmek istiyorsa kısmen ıslah yapar. Kısmen ıslaha başvuran tarafa, ıslah ettiği usul işlemini yapması için bir haftalık süre verilir. Bu süre içinde işlem yapılmazsa ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir (HMK m. 181). Talep artırımı yapılıyorsa, aradaki fark üzerinden nispi harcın bu süre içinde tamamlanması gerekir. Harç ödenmezse artırılan kısım için ıslah hükümsüz kalır.

Tamamen ıslah

Davasını tamamen ıslah ettiğini bildiren taraf, bu bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır. Verilmezse ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir (HMK m. 180). Tamamen ıslahta taraf, ıslahın etkisinin hangi noktadan itibaren başlayacağını belirtir; o noktadan sonraki usul işlemleri yapılmamış sayılır (HMK m. 179/1). Ancak ikrar, tanık ifadeleri, bilirkişi rapor ve beyanları, keşif ve isticvap tutanakları ile yemine ilişkin işlemler ıslahla geçersiz kılınamaz (HMK m. 179/2).

Islahın giderleri ve teminat

Islah eden taraf, ıslah sebebiyle geçersiz hâle gelen işlemler için yapılan yargılama giderleri ile karşı tarafın uğradığı ve uğrayabileceği zararları karşılamak üzere hâkimin takdir edeceği teminatı bir hafta içinde mahkeme veznesine yatırmak zorundadır; yatırılmazsa ıslah yapılmamış sayılır (HMK m. 178/1). Yalnızca talep artırımı yapılan ve önceki işlemleri geçersiz kılmayan ıslahlarda mahkeme çoğu zaman teminat istemez; bu durumda yalnızca harç tamamlanır. Mahkemenin teminat ara kararı varsa süre kaçırılmamalıdır.

Kısmi dava ve HMK 109/4: yeni talep artırımı yolu

7589 sayılı Kanunla HMK m. 107’deki belirsiz alacak davası yürürlükten kaldırıldı ve HMK m. 109’a dördüncü fıkra eklendi. Bu fıkraya göre alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Zamanaşımı da artırılan kısım bakımından dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Bu düzenleme ıslahla karşılaştırıldığında davacı lehine iki sonuç doğurur. Birincisi, kısmi davada yapılan talep artırımı ıslah hakkını tüketmez; davacı ileride başka bir usul işlemini düzeltmek için ıslah hakkını saklı tutar. İkincisi, ıslahla artırılan kısım için zamanaşımı uygulamada ıslah tarihine göre değerlendirilirken, HMK m. 109/4’e göre yapılan artırımda zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Bu nedenle kısmi dava olarak açılmış bir alacak davasında artırım dilekçesinde dayanağın HMK m. 109/4 olduğunun açıkça yazılması yararlıdır. Kısmi dava hakkında ayrıntılar “Kısmi Dava (HMK 109)” yazımızdadır.

Kısmi dava olarak açılmamış, alacağın tamamının istendiği bir davada ise artırım için ıslah yoluna gidilir.

Islah dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek, en sık görülen ıslah türü olan talep artırımı için hazırlanmıştır. Dava kısmi dava olarak açılmışsa dilekçede HMK m. 109/4’e dayanılması ve “ıslah” yerine “talep artırımı” ifadesinin kullanılması değerlendirilmelidir. Vakıa veya talep değişikliği yapılacaksa açıklamalar o değişikliği gösterecek şekilde yeniden yazılmalıdır.

Kötüniyetli ıslah

Islahın davayı uzatmak veya karşı tarafı rahatsız etmek gibi kötüniyetli düşüncelerle yapıldığı deliller veya belirtilerle anlaşılırsa mahkeme ıslahı dikkate almadan karar verir. Hâkim ayrıca kötüniyetle ıslaha başvuranı, karşı tarafın bu yüzden uğradığı bütün zararları ödemeye ve beş yüz Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar disiplin para cezasına mahkûm eder (HMK m. 182). Davanın sonuna doğru hiçbir yeni olgu yokken bütün iddiaların değiştirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.

Sık yapılan hatalar

• Tahkikat bittikten sonra, sözlü yargılama aşamasında ıslah dilekçesi vermek.
• Harcı süresinde tamamlamamak ve artırılan kısmın hükümsüz kalmasına yol açmak.
• Aynı davada ikinci kez ıslah yapmaya çalışmak.
• Kısmi davada HMK m. 109/4 yerine ıslaha dayanarak ıslah hakkını gereksiz yere tüketmek ve zamanaşımı bakımından dezavantajlı duruma düşmek.
• Yetki itirazını cevap dilekçesinde yapmayıp ıslahla ileri sürmeye çalışmak.
• Artırılan kısım için faiz başlangıcını göstermemek.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Bilirkişi raporu veya yeni bir olgu nedeniyle talebini değiştirmek isteyen taraf, önce davanın kısmi dava olarak açılıp açılmadığını ve daha önce ıslah yapılıp yapılmadığını kontrol etmelidir. Ardından tahkikat bitmeden yukarıdaki örneğe göre dilekçe hazırlanmalı, mahkemenin vereceği bir haftalık sürede harç ve varsa teminat yatırılmalıdır.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 109, 117, 124, 131, 133, 141, 176, 177, 178, 179, 180, 181, 182; 7589 sayılı Kanun m. 19, 20.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.