Av. Emrah Karatay
Trafik idari para cezası karar tutanağında “51/2-a” kodu, sürücünün hız sınırını aştığını gösterir. Ancak bu kodun anlamı 2026 yılında değişmiştir. 7574 sayılı Kanun’dan önce 51/2-a, hız sınırının yüzde 10 ile yüzde 30 arasında aşılmasını ifade ediyordu. 7574 sayılı Kanun’la Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 51. maddesi yeniden yazılmış, yüzdelik sistem kaldırılmış ve yerine kilometre esaslı kademeli bir sistem getirilmiştir. Yeni sistemde 51/2-a, yerleşim yeri içindeki hız ihlallerini düzenler.
Bu yazıda yeni 51/2-a tablosu, eski ve yeni kodların farkı, sürücü belgesinin geri alınması, hız tespit yöntemleri ve itiraz yolu açıklanmaktadır. Hız ihlallerinin genel çerçevesi ve radar uygulamaları için “Radar Cezası 2026 (KTK 51)” yazımıza da bakılabilir.
KISA CEVAP
- 7574 sayılı Kanun’la (RG 27.02.2026) KTK m. 51/2-a, yerleşim yeri içinde hız sınırının aşılmasını düzenler.
- Ceza, hız sınırının aşıldığı kilometreye göre 6-10 km/s için 2.000 TL’den başlar, 66 km/s’ten fazla aşımda 30.000 TL’ye ulaşır.
- 46-55 km/s aşımda belge 30 gün, 56-65 km/s aşımda 60 gün, 66 km/s’ten fazla aşımda 90 gün geri alınır (KTK m. 51/3).
- Eski sistemde 51/2-a, hız sınırının %10-30 aşılması anlamına geliyordu; 27.02.2026’dan önceki ihlallerde eski hüküm uygulanır.
- Bir ay içinde ödemede %25 indirim uygulanır; itiraz süresi tebliğden itibaren on beş gündür.
Kanun metni
2918 sayılı KTK m. 51/2-a (7574 sayılı Kanun’la değişik)
Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle yapılan tespit sonucu Yönetmelikte belirlenen hız sınırlarını; a) Yerleşim yeri içinde; 1) 6-10 km/s aşanlara 2.000 Türk lirası, 2) 11-15 km/s aşanlara 4.000 Türk lirası, (…) 9) 66 km/s’ten fazla aşanlara 30.000 Türk lirası, (…) idari para cezası verilir.
Yeni 51/2-a ceza tablosu
7574 sayılı Kanun, 27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun’la yerleşim yeri içindeki hız ihlalleri dokuz kademeye ayrılmıştır. Her kademe, yönetmelikte belirlenen hız sınırının kaç kilometre aşıldığına göre belirlenir:
- 6-10 km/s aşım: 2.000 TL,
- 11-15 km/s aşım: 4.000 TL,
- 16-20 km/s aşım: 6.000 TL,
- 21-25 km/s aşım: 8.000 TL,
- 26-35 km/s aşım: 12.000 TL,
- 36-45 km/s aşım: 15.000 TL,
- 46-55 km/s aşım: 20.000 TL ve 30 gün sürücü belgesinin geri alınması,
- 56-65 km/s aşım: 25.000 TL ve 60 gün sürücü belgesinin geri alınması,
- 66 km/s’ten fazla aşım: 30.000 TL ve 90 gün sürücü belgesinin geri alınması.
Tutanaklarda bu kademeler genellikle alt bent numarasıyla birlikte gösterilir. Örneğin “51/2-a-4” ibaresi, yerleşim yeri içinde hız sınırının 21-25 km/s aşıldığını ve cezanın 8.000 TL olduğunu ifade eder.
Tabloya göre yerleşim yeri içinde hız sınırının 5 km/s’e kadar aşılması idari para cezasını gerektirmez. Ancak bu tolerans, sürücünün hız sınırını aşma hakkı olduğu anlamına gelmez; kaza hâlinde hız sınırının aşılması kusur değerlendirmesinde yine dikkate alınır.
Yerleşim yeri dışındaki ihlallerden farkı
KTK m. 51/2-b, yerleşim yeri dışındaki hız ihlallerini ayrı bir tabloyla düzenler. Bu tabloda ilk kademe 11-15 km/s aşım için 2.000 TL’dir ve son kademe 71 km/s’ten fazla aşım için 30.000 TL’dir. Dolayısıyla aynı miktarda hız aşımı, yerleşim yeri içinde daha ağır bir cezayı gerektirir. Örneğin hız sınırını 20 km/s aşan sürücü yerleşim yeri içinde 6.000 TL, yerleşim yeri dışında 4.000 TL ceza öder.
Bir yerin yerleşim yeri sayılıp sayılmadığı, yerleşim yeri giriş ve çıkış levhalarına göre belirlenir. Yerleşim yeri levhasından önce veya sonra yapılan tespitlerde hangi tablonun uygulandığı, itiraz değerlendirmesinde önemlidir.
Hız sınırları
51/2-a, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarının aşılmasını yaptırıma bağlar. Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre yerleşim yeri içinde otomobiller için genel hız sınırı 50 km/s’tir. Ancak ilgili idareler, yol ve trafik durumuna göre bu sınırı levhalarla düşürebilir veya belirli yollarda yükseltebilir. Bu durumda levhada gösterilen hız sınırı esas alınır. Okul bölgeleri, yaya yoğunluğu yüksek caddeler ve yol çalışması alanlarında daha düşük sınırlar uygulanması yaygındır.
Araç türüne göre hız sınırları farklılık gösterebilir. Kamyon, otobüs veya çekici gibi ağır taşıtlar için yönetmelikte daha düşük sınırlar belirlenmiştir. Tutanakta aracın türüne uygun hız sınırının esas alınıp alınmadığı da kontrol edilmelidir.
Sürücü belgesinin geri alınması
KTK m. 51/3 uyarınca yerleşim yeri içinde hız sınırını 46-55 km/s aşan sürücünün belgesi her seferinde 30 gün, 56-65 km/s aşanın belgesi 60 gün ve 66 km/s’ten fazla aşanın belgesi 90 gün geri alınır. “Her seferinde” ifadesi, bu yaptırımın tekrar şartına bağlı olmadığını, her ihlalde ayrıca uygulanacağını gösterir.
KTK m. 51/5 uyarınca geri alınan belgenin iadesi için Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir. Ayrıca son ihlalden geriye doğru bir yıl içinde beşinci kez geri alınan belgeler, ancak psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâl bulunmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir. Belgesi geri alınmışken araç kullanan kişiye 7574 sayılı Kanun’la 200.000 TL idari para cezası öngörülmüştür.
Eski 51/2-a ile yeni 51/2-a
27.02.2026’dan önceki tutanaklarda 51/2-a, hız sınırının yüzde 10’dan yüzde 30’a kadar aşılmasını ifade ediyordu. Yüzde 30-50 arası aşım 51/2-b, yüzde 50’den fazla aşım ise 51/2-c kapsamındaydı. Yeni düzenlemede (a) bendi yerleşim yeri içini, (b) bendi yerleşim yeri dışını gösterir; (c) bendi ise kaldırılmıştır.
Bu nedenle bir tutanağın hangi sisteme göre düzenlendiğini anlamak için ihlal tarihine bakılmalıdır. Kabahatler Kanunu m. 5 uyarınca kabahat karşılığı yaptırım, kural olarak işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre belirlenir. 27.02.2026’dan önce işlenip sonra tebliğ edilen bir hız ihlalinde eski sistemin uygulanması gerekir.
Hız tespit yöntemleri
Hız ihlalleri mobil veya sabit radar cihazları, elektronik denetleme sistemleri ve iki nokta arasındaki ortalama hızı ölçen koridor sistemleriyle tespit edilir. Tespitin geçerli olabilmesi için kullanılan cihazın kalibrasyonunun yapılmış ve belgesinin geçerli olması gerekir. Cihazın kalibrasyon belgesi, ihlal tarihini kapsayacak şekilde güncel olmalıdır.
Görüntüye dayalı tespitlerde KTK m. 116 uyarınca tutanak aracın plakasına göre düzenlenir ve araç sahibine tebliğ edilir. Sürücü belgesinin geri alınması kişiye bağlı bir yaptırım olduğundan, aracı başka biri kullanıyorsa araç sahibinin sürücüyü bildirmesi önem taşır. Hız sınırlarını tespit eden cihazların yerini belirleyen veya sürücüyü uyaran cihazların araçta bulundurulması ise ayrıca yasaktır ve işletene 185.000 TL ceza verilir (KTK m. 51/7-8).
Kaza hâlinde kusur
Hız sınırının aşılması, kaza hâlinde kusur değerlendirmesinde önemli bir etkendir. Sürücü hızını yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak zorundadır. Hız sınırının altında seyredilse bile koşullara uygun olmayan hız kusur sebebi olabilir. Hız sınırının belirgin şekilde aşılması ise ölümlü veya yaralanmalı kazalarda bilinçli taksir tartışmasını gündeme getirebilir (TCK m. 22/3). Kusur dağılımı için “Trafik Kazasında Asli ve Tali Kusur” yazımıza bakılabilir.
Ödeme ve itiraz
Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmelidir (KTK m. 115/1). Bu süre içinde yapılan ödemede %25 indirim uygulanır (Kabahatler Kanunu m. 17/6). Örneğin 8.000 TL’lik ceza 6.000 TL, 20.000 TL’lik ceza 15.000 TL olarak tahsil edilir.
Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m. 27/1). İtirazda şu hususlar öne çıkar:
- Radar cihazının kalibrasyon belgesinin bulunmaması veya süresinin geçmiş olması,
- Tespit yerinde hız sınırını gösteren levhanın bulunmaması veya görülemez olması,
- Yerleşim yeri içi ve dışı ayrımının yanlış yapılması ve buna bağlı olarak yanlış tablonun uygulanması,
- İhlal tarihine göre eski veya yeni sistemin yanlış uygulanması,
- Aracı başka bir kişinin kullanması.
İtiraz usulü için “Trafik Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?” ve “Trafik Cezası İtiraz Süresi” yazılarımız incelenebilir.
Uygulamadan örnekler
Örnek 1. Hız sınırı 50 km/s olan bir caddede radar 68 km/s hız ölçer. Hız sınırı 18 km/s aşılmıştır; 51/2-a-3 uyarınca ceza 6.000 TL’dir. Bir ay içinde ödenirse 4.500 TL tahsil edilir.
Örnek 2. Hız sınırı 50 km/s olan bir bulvarda gece saatlerinde 102 km/s hızla giden sürücü, sınırı 52 km/s aşmıştır. 51/2-a-7 uyarınca 20.000 TL ceza verilir ve sürücü belgesi 30 gün geri alınır.
Örnek 3. Hız sınırı 70 km/s olarak levhayla belirlenmiş bir şehir içi yolda 74 km/s hızla giden sürücü, sınırı yalnızca 4 km/s aşmıştır. Yerleşim yeri içindeki ilk kademe 6 km/s olduğu için idari para cezası uygulanmaz.
Örnek 4. Ocak 2026’da yerleşim yeri dışında hız sınırını yüzde 20 aşan sürücüye, tutanak Mart 2026’da tebliğ edilmiş olsa bile ihlal tarihindeki eski hükümler uygulanır.
Sıkça sorulan sorular
51/2-a cezası 2026’da ne kadar?
Yerleşim yeri içinde hız sınırının aşıldığı kilometreye göre 2.000 TL ile 30.000 TL arasındadır.
Şehir içinde 5 km/s hız aşımı ceza gerektirir mi?
Hayır. Yeni tabloda yerleşim yeri içindeki ilk kademe 6-10 km/s aşımdır.
Eski tutanaktaki 51/2-a ne anlama gelir?
27.02.2026’dan önceki tutanaklarda hız sınırının yüzde 10-30 aşılmasını ifade eder.
Ortalama hız koridorunda tespit edilen ihlal de 51/2-a kapsamında mıdır?
Evet. Kanun, hızın “hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle” tespitini yeterli saymaktadır. İki nokta arasındaki ortalama hızın yerleşim yeri içindeki sınırı aşması hâlinde de aynı tablo uygulanır; ancak ölçüm sisteminin kalibrasyonu ve iki nokta arasındaki mesafenin doğruluğu itirazda sorgulanabilir.
Hangi hız aşımında ehliyet geri alınır?
Yerleşim yeri içinde 46 km/s ve üzerindeki aşımlarda belge 30, 60 veya 90 gün geri alınır.
Sonuç
51/2-a, 7574 sayılı Kanun’la yerleşim yeri içindeki hız ihlallerini düzenleyen bir bent hâline gelmiştir. Ceza, hız sınırının aşıldığı kilometreye göre 2.000 TL ile 30.000 TL arasında değişir; 46 km/s’ten fazla aşımlarda sürücü belgesi de geri alınır. Eski tutanaklarda aynı kodun yüzdelik bir aşımı ifade ettiği unutulmamalıdır. Tutanağa karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.