“Bir bira kaç promil yapar?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur. Kandaki alkol düzeyi; içilen alkollü içeceğin miktarı ve derecesinin yanında kişinin vücut ağırlığına, cinsiyetine, içme süresine, mide doluluğuna ve alkolü vücuttan atma hızına göre değişir. Bu nedenle internette yer alan “promil tabloları” ancak kaba bir fikir verebilir; hukuki bir sonuca dayanak yapılamaz.
Bu yazıda promil kavramı, kandaki alkolün yaklaşık olarak nasıl hesaplandığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’ndaki (KTK) güncel promil sınırları ve ölçüm sonucunun hukuki değeri incelenmektedir. Alkollü araç kullanmanın idari ve cezai sonuçları ile sürücü belgesinin geri alınması ayrı yazılarda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
KISA CEVAP
- Bir biranın promil etkisi kişiye göre değişir; 500 ml %5’lik bira yaklaşık olarak 80 kg erkekte 0,36, 60 kg kadında 0,60 promil yapabilir.
- Hususi otomobil sürücüleri için sınır 0.50, diğer araç sürücüleri için 0.20 promildir (KTK m. 48/5).
- Aday sürücülerin belgesi, araç cinsine bakılmaksızın 0.20 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması hâlinde iptal edilir (KTK Ek m. 17).
- Sınırın ilk aşılmasında 2026 için 25.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay geri alınır (KTK m. 48/9).
- 1.00 promilin üzerinde trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu gündeme gelir; cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir (KTK m. 48/6; TCK m. 179/3).
- Alkolmetre sonucuna itiraz eden sürücüden kan örneği alınır; idari yaptırıma karşı on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (KTK m. 48/3; Kabahatler Kanunu m. 27/1).
Promil nedir?
Promil (‰), binde bir oranını ifade eder. Trafik mevzuatında kullanılan promil değeri, kandaki alkol yoğunluğunu gösterir. 0.50 promil, kabaca bir litre kanda yarım gram alkol bulunması anlamına gelir.
Kolluk tarafından yol kenarında yapılan ölçümler, nefesle çalışan alkolmetre cihazlarıyla yapılır. Cihaz, nefesteki alkol miktarını ölçerek kandaki alkol düzeyine çevirir. Kan örneği üzerinden yapılan ölçüm ise doğrudan kandaki alkol miktarını tespit eder ve daha kesin kabul edilir.
Promil nasıl hesaplanır?
Kandaki alkol düzeyinin tahmini için adli tıpta yaygın olarak Widmark formülü kullanılır. Formülün basitleştirilmiş hâli şöyledir:
Promil ≈ Alınan saf alkol (gram) ÷ [Vücut ağırlığı (kg) × r] − (Saatlik atılım × Geçen süre)
Bu formülde:
- Saf alkol miktarı, içeceğin hacmi (ml) × alkol derecesi (%) × 0,8 (alkolün yoğunluğu) ile bulunur.
- r katsayısı, vücuttaki suyun dağılımını ifade eder; erkeklerde ortalama 0,68-0,70, kadınlarda 0,55-0,60 civarında kabul edilir.
- Saatlik atılım, vücudun alkolü uzaklaştırma hızıdır; kişiden kişiye değişmekle birlikte saatte ortalama 0,10 ilâ 0,20 promil arasında kabul edilir.
Yaklaşık örnekler
Aşağıdaki hesaplar, içeceğin bir kerede alındığı ve emilimin tamamlandığı varsayımıyla, atılım düşülmeden yapılmış tahmini en yüksek değerlerdir. Gerçek sonuç bu değerlerden belirgin biçimde farklı olabilir.
| İçecek | Saf alkol | 80 kg erkek | 60 kg kadın |
|---|---|---|---|
| 1 bira (500 ml, %5) | yaklaşık 20 g | yaklaşık 0,36 ‰ | yaklaşık 0,60 ‰ |
| 1 kadeh şarap (150 ml, %12) | yaklaşık 14 g | yaklaşık 0,26 ‰ | yaklaşık 0,43 ‰ |
| 1 tek rakı (50 ml, %45) | yaklaşık 18 g | yaklaşık 0,33 ‰ | yaklaşık 0,55 ‰ |
Tablodan da görüldüğü üzere, aynı miktar içecek, vücut ağırlığı ve cinsiyete göre bir kişide 0.50 promil sınırının altında kalırken bir başkasında bu sınırı aşabilir. İki bira içen ortalama ağırlıktaki bir erkekte değer 0.50 promili kolaylıkla geçebilir. Aç karnına içme, kısa sürede içme ve yorgunluk, değerin daha hızlı yükselmesine neden olur.
Önemli uyarı: Bu hesaplar yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişinin kendi yaptığı hesaba güvenerek araç kullanması hukuki ve fiili riskler taşır. Kolluk ölçümünde esas alınan, cihazın veya kan tahlilinin gösterdiği değerdir.
Güncel promil sınırları (2026)
KTK m. 48 ve Ek m. 17’ye göre sınırlar sürücünün ve aracın türüne göre farklılaşır:
Hususi otomobil sürücüleri: 0.50 promil. 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanan sürücüye idari yaptırım uygulanır (KTK m. 48/5).
Hususi otomobil dışındaki araç sürücüleri: 0.20 promil. Ticari taksi, otobüs, kamyon, minibüs ve motosiklet gibi hususi otomobil dışındaki araçları kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır (KTK m. 48/5). Başka bir ifadeyle bu sürücülerde 0.20 promili aşan her değer yaptırım gerektirir.
Aday sürücüler: 0.20 promil. 24/07/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunla değiştirilen KTK Ek m. 17 uyarınca ilk kez sürücü belgesi alanlar, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl aday sürücü sayılır. Bu süre içinde araç cinsine bakılmaksızın 0.20 promilin üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen aday sürücünün belgesi iptal edilir. Bu nedenle yeni sürücüler bakımından hususi otomobilde de fiilî sınır 0.20 promildir.
Herkes için 1.00 promil. 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında idari yaptırımlara ek olarak trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunu düzenleyen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 179/3 hükümleri uygulanır (KTK m. 48/6). Bu suçun cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir.
Trafik kazası hâlinde. Hususi otomobilde 0.50, diğer araçlarda 0.20 promilin üzerinde alkollü sürücünün kazaya sebebiyet vermesi hâlinde TCK’nın ilgili hükümleri ayrıca uygulanır (KTK m. 48/7).
2026 yılında yapılan değişiklik
12/02/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunla KTK m. 48’deki idari para cezaları önemli ölçüde artırılmış ve bu değişiklik 27/02/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre 0.50 promil (diğer araçlarda 0.20 promil) sınırının aşılması hâlinde ilk ihlalde 25.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Beş yıl içindeki ikinci ihlalde ceza 50.000 Türk lirası, üçüncü ve sonraki ihlallerde 150.000 Türk lirasıdır. Ölçüm yaptırmayan sürücüye ise 150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır (KTK m. 48/9). Bu tutarlar 2026 yılı için geçerlidir; sonraki yıllarda yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
Ölçüm usulü ve itiraz
Alkolmetre ve kan örneği
Alkolün kandaki miktarının tespiti için kolluk teknik cihazlar veya test kitleri kullanır (KTK m. 48/2). Yaralanmalı, ölümlü veya kolluğun müdahil olduğu maddi hasarlı bir trafik kazasına karışan sürücünün ölçüme tabi tutulması zorunludur. Cihazla yapılan ölçüme itiraz eden veya cihazla ölçüme izin vermeyen sürücü, en yakın adli tıp kurumuna, adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı bir sağlık kuruluşuna götürülerek kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır (KTK m. 48/3).
Bu nedenle alkolmetre sonucuna katılmayan sürücü, ölçüm anında itirazını açıkça bildirmeli ve kan örneği alınmasını istemelidir. Cihazla ölçüm yaptırmaktan kaçınmak ise ayrı ve daha ağır bir yaptırım doğurur.
Ölçümün delil değeri
Ceza yargılamasında promil değerinin nasıl ve hangi araçla ölçüldüğü belirleyicidir. Yargıtay, alkol oranının ne şekilde ölçüldüğü belirtilmeyen bir hastane raporu ile alkolmetre çıktısı dosyaya konulmamış bir tutanak bulunan dosyada, cihaz çıktıları getirtilip incelenmeden hüküm kurulmasını eksik inceleme saymış ve hükmü bozmuştur (Yargıtay 12. CD, E. 2019/8012, K. 2020/1951, T. 25/02/2020).
Başka bir dosyada ise kolluk cihazının sonucu “0.00 promil” olarak kaydedilmiş, hastanedeki ölçümün kan yerine alkolmetreyle yapıldığı ve sonucu gösteren bir belge bulunmadığı anlaşılmıştı. Dosyadaki tek dayanak, imzasız ve kalibrasyon bilgisi bulunmayan bir poliklinik defter kaydıydı. Yargıtay, bu durumda sanığın alkolün etkisiyle emniyetli araç kullanamayacak hâlde olduğunun sabit olmadığını kabul ederek beraat kararını onamıştır (Yargıtay 12. CD, E. 2020/3412, K. 2021/4801, T. 14/06/2021).
Bu kararlar, promil değerinin cihaz çıktısı, ölçüm saati ve cihazın kalibrasyonu gibi verilerle desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Ölçüm ile araç kullanma arasında geçen süre de önem taşır; alkol vücuttan zamanla atıldığından, olaydan saatler sonra yapılan ölçümlerde geriye dönük hesaplama gerekebilir.
Başvuru yolları ve süreler
İdari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması. Bu yaptırımlara karşı, tebliğ veya öğrenme tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1). Geri alınan sürücü belgesinin iadesi için ise KTK kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir (KTK m. 48/13).
Ceza soruşturması. 1.00 promilin üzerindeki ölçümlerde Cumhuriyet başsavcılığı tarafından ayrıca soruşturma yürütülür. Bu aşamada ölçüme ilişkin itirazlar, cihaz çıktısının ve kalibrasyon kayıtlarının dosyaya getirtilmesi talebiyle birlikte ileri sürülmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir bira içip araç kullanmak 0.50 promil sınırını aşar mı?
Kişiye göre değişir. Düşük vücut ağırlığı, aç karnına ve kısa sürede içme, tek biranın dahi sınıra yaklaşmasına yol açabilir. Ticari araç sürücüleri ve aday sürücüler bakımından ise tek bira çoğu durumda 0.20 promil sınırını aşmaya yeter. Ölçüm, içmenin üzerinden kısa süre geçtikten sonra yapılırsa emilim henüz tamamlanmamış olabileceğinden değer, ilerleyen dakikalarda yükselmeye devam edebilir.
Alkolün vücuttan atılması ne kadar sürer?
Vücut, alkolü saatte ortalama 0,10 ilâ 0,20 promil hızla uzaklaştırır. Örneğin 0,60 promile ulaşmış bir kişide alkolün tamamen atılması birkaç saat sürebilir. Kahve, duş veya egzersiz bu süreci kayda değer biçimde hızlandırmaz.
Ağız gargarası veya ilaçlar alkolmetre sonucunu etkiler mi?
Alkol içeren gargara veya bazı ilaçlar, kullanımdan kısa süre sonra yapılan nefes ölçümünde ağızdaki kalıntı nedeniyle yüksek sonuç verebilir. Bu ihtimalde ölçüme itiraz edilerek kan örneği alınması istenebilir.
0.50 promilin altında da ceza verilebilir mi?
Hususi otomobil sürücüsü bakımından 0.50 promil altındaki değer KTK m. 48/5’teki idari yaptırımı gerektirmez. Ancak alkolün miktarından bağımsız olarak kişinin emniyetli araç kullanamayacak hâlde olduğu başka delillerle ispat edilirse TCK m. 179/3 gündeme gelebilir.
Sonuç
Promil değeri, kişiye özgü birçok etkene bağlı olduğundan “bir bira kaç promil” sorusunun kesin bir cevabı yoktur. Hususi otomobil sürücüleri için 0.50, ticari ve diğer araç sürücüleri ile aday sürücüler için 0.20, herkes için cezai sorumluluğun başladığı eşik ise 1.00 promildir. 27/02/2026’dan itibaren idari para cezalarının önemli ölçüde artırıldığı da dikkate alındığında, alkol aldıktan sonra araç kullanılmaması tek güvenli yoldur. Ölçüm sonucuna ilişkin itirazlar için büromuzla iletişime geçilebilir.
İlgili yazılar: Alkollü Araç Kullanma Cezası 2026: Tutarlar ve Ceza Davası, Alkollü Araç Nedeniyle Alınan Ehliyet Nasıl Geri Alınır? (2026)
Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu.
Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.