Suçta Tekerrür (TCK 58) ve Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Suçta tekerrür, daha önce bir suçtan mahkûm olan kişinin bu hüküm kesinleştikten sonra yeniden suç işlemesi hâlidir. Tekerrür hâlinde yeni suçu işleyen kişiye mükerrir denir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) tekerrürü cezayı artıran bir neden olarak değil, cezanın infaz biçimini ağırlaştıran bir kurum olarak düzenlemiştir. Mükerrir hakkında hükmolunan ceza miktar bakımından değişmez; ancak cezanın infazı daha ağır koşullara bağlanır ve ceza infaz edildikten sonra ayrıca denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.

Kurum, TCK m. 58 ile 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (İnfaz Kanunu) m. 108’de düzenlenmiştir. İnfaz Kanunu m. 108, 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun’la ikinci defa tekerrür bakımından önemli ölçüde değiştirilmiştir.

Tekerrürün şartları

Önceki hükmün kesinleşmiş olması

TCK m. 58/1 uyarınca tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceden işlenen suçtan verilen hükmün kesinleşmesinden sonra yeni bir suçun işlenmesi gerekir. Belirleyici olan, yeni suçun işlendiği tarihte önceki hükmün kesinleşmiş olmasıdır. Önceki hüküm henüz istinaf veya temyiz aşamasındayken işlenen suç tekerrüre esas alınamaz. Önceki cezanın infaz edilmiş olması ise şart değildir.

Tekerrüre esas alınabilecek hüküm, mahkûmiyet hükmüdür. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı, CMK m. 231/5 uyarınca kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade ettiğinden tekerrüre esas oluşturmaz. Adli para cezasına mahkûmiyet ise tekerrüre esas alınabilir; TCK m. 58/2-b bu cezayı açıkça kapsama almıştır.

Tekerrür süreleri

Tekerrür süresiz değildir. TCK m. 58/2’ye göre tekerrür hükümleri, önceden işlenen suçtan dolayı:

• beş yıldan fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl,
• beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına mahkûmiyet hâlinde, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl

geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından uygulanmaz.

Sürenin başlangıcı hükmün kesinleşme tarihi değil, cezanın infaz edildiği tarihtir. Uygulamada en sık hata bu noktada yapılmaktadır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 1 yıl 8 ay hapis cezasının 1/4/2014 tarihinde infaz edildiği, yeni suçların ise üç yıllık süre geçtikten sonra 29/10/2017 tarihinde işlendiği bir dosyada, mükerrirlere özgü infaz rejimine hükmedilmesini hukuka aykırı bulmuştur. Daire, tekerrür için cezanın infaz edilmiş olmasının gerekmediğini, ancak infaz hâlinde infaz tarihinden itibaren kanuni süre geçince tekerrür hükmünün uygulanma kabiliyetini yitirdiğini belirterek hükmü kanun yararına bozmuş ve tekerrüre ilişkin kısmı hükümden çıkarmıştır (Yargıtay 16. CD, E. 2019/2647, K. 2019/5813, T. 27/9/2019).

Tekerrürün uygulanmadığı hâller

TCK m. 58/4-5 uyarınca aşağıdaki durumlarda tekerrür hükümleri uygulanmaz:

• Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında. Önceki mahkûmiyet taksirli bir suçtan, yeni suç kasıtlı ise (veya tersi) tekerrür oluşmaz.
• Sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında.
• Yabancı ülke mahkemelerinin hükümlerinde. Kural olarak yabancı mahkeme hükümleri tekerrüre esas olmaz. Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçlarından verilen yabancı mahkeme hükümleri bu kuralın istisnasıdır.
• On sekiz yaşından küçüklerin suçlarında. Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Tekerrürün hükümdeki sonuçları

Seçimlik cezalarda hapis cezasının zorunluluğu

TCK m. 58/3 uyarınca sonraki suça ilişkin kanun maddesinde hapis cezası ile adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüşse, mükerrir hakkında hapis cezasına hükmolunur. Mahkeme bu durumda adli para cezasını seçemez.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, mala zarar verme suçundan (TCK m. 151/1) mükerrir olan sanık hakkında seçimlik cezalardan yalnızca hapis cezasının seçilmesi gerekirken hem hapis hem de adli para cezasına hükmedilmesini kanuna aykırı bulmuştur. Daire, hükmü kanun yararına bozarak adli para cezasını hükümden çıkarmış ve yalnızca hapis cezası üzerinden hüküm kurmuştur (Yargıtay 2. CD, E. 2023/24650, K. 2024/6370, T. 24/4/2024).

Hükümde gösterilme zorunluluğu

TCK m. 58/7 uyarınca mahkûmiyet kararında hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı belirtilir. Tekerrüre esas alınan önceki ilamın mahkeme, esas ve karar numarası ile kesinleşme ve infaz tarihleri hükümde açıkça gösterilmelidir.

Özel tehlikeli suçlular

TCK m. 58/9 uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimi ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri; itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi ve örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanır. Bu kişiler bakımından ayrıca tekerrür şartlarının bulunması aranmaz.

Mükerrirlere özgü infaz rejimi

Koşullu salıverilme oranları

Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda belirtilen kısmını infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirmesi üzerine, kalan kısmı denetim süresi içinde dışarıda geçirmek üzere serbest bırakılmasıdır. İnfaz Kanunu m. 107/2 uyarınca süreli hapis cezalarında genel oran kural olarak yarıdır; kanunda sayılan bazı suçlarda bu oran üçte ikidir.

İnfaz Kanunu m. 108/1 uyarınca tekerrür hâlinde işlenen suçtan mahkûm olan kişi:

• ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılını,
• müebbet hapis cezasının otuz üç yılını,
• birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz iki yılını,
• süreli hapis cezasının üçte ikisini

infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirmesi durumunda koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlarda ise o suça özgü oran uygulanır.

Eklenecek sürenin sınırı

İnfaz Kanunu m. 108/2 uyarınca tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. Örneğin tekerrüre esas alınan önceki ceza kısa süreliyse, yeni cezadaki infaz artışı bu süreyle sınırlı kalır. 7550 sayılı Kanun’la eklenen cümle uyarınca bu sınırlama ikinci defa tekerrür hâlinde uygulanmaz.

İkinci defa tekerrür

7550 sayılı Kanun’dan önce İnfaz Kanunu m. 108/3, ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlünün koşullu salıverilmeyeceğini öngörüyordu. 7550 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle yapılan değişiklikten sonra ikinci defa tekerrür hâlinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanmakta, ancak süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak belirlenmektedir. Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir. Bu değişiklik, daha önce koşullu salıverilme imkânı bulunmayan hükümlüler bakımından infaz hesabının yeniden yapılmasını gerektirebilir.

İnfazdan sonra denetim süresi

Mükerrir hakkında ceza infaz edildikten sonra ayrıca denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (TCK m. 58/6). İnfaz Kanunu m. 108/4 uyarınca infaz hâkimi, cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak üzere bir yıldan az olmamak kaydıyla denetim süresi belirler. Bu süre içinde koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır (m. 108/5). İnfaz hâkimi denetim süresinin uzatılmasına karar verebilir; ancak süre en fazla beş yıla kadar uzatılabilir (m. 108/6). Denetim süresinde yükümlülüklere aykırı davranan mükerrir hakkında infaz hâkimi kararıyla disiplin hapsine hükmedilebilir (m. 108/7).

Tekerrür hatasına karşı başvuru yolları

Tekerrüre ilişkin hukuka aykırılık, hükme karşı kanun yolu süresi içinde ileri sürülmelidir. CMK m. 273/1 ve 291/1 uyarınca istinaf ve temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır. Başvuru dilekçesi hükmü veren mahkemeye verilir. Dilekçede tekerrüre esas alınan ilamın kesinleşme ve infaz tarihleri, yeni suç tarihi ve aradaki sürenin hesabı somut olarak gösterilmelidir.

Hüküm kesinleşmişse, hükümlü veya müdafii Adalet Bakanlığına başvurarak CMK m. 309 uyarınca kanun yararına bozma yoluna gidilmesini talep edebilir. Yukarıda anılan 16. Ceza Dairesi kararında, hükmü veren mahkeme hatayı kesinleşmeden sonra fark etmiş, infazı durdurmuş ve dosyayı kanun yararına bozma için Cumhuriyet başsavcılığına göndermiştir. Tekerrür süresinin doğru hesaplanabilmesi için öncelikle hükümlünün adli sicil kaydı ve tekerrüre esas alınan ilamın infaz tarihi tespit edilmelidir. Adli sicil kaydı e-Devlet üzerinden alınabilir; infaz tarihine ilişkin bilgi ise ilgili Cumhuriyet başsavcılığı ilamat bürosundan öğrenilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tekerrür cezayı artırır mı?
Hayır. 5237 sayılı TCK’da tekerrür, hükmolunan cezanın miktarını artırmaz. Etkisi; seçimlik cezalarda hapis cezasının zorunlu hâle gelmesi, koşullu salıverilme oranının ağırlaşması ve infazdan sonra denetim süresi uygulanmasıdır.

Ertelenen bir hapis cezası tekerrüre esas olur mu?
TCK m. 51 uyarınca ertelenen ceza da bir mahkûmiyet hükmüdür ve kesinleştikten sonra işlenen suç bakımından tekerrüre esas alınabilir. Denetim süresinin iyi hâlle geçirilmesi hâlinde ceza infaz edilmiş sayılır ve TCK m. 58/2’deki süreler bu tarihten itibaren işler.

Mükerrir hakkında erteleme veya HAGB kararı verilebilir mi?
Bu kurumların şartları tekerrürden bağımsız olarak düzenlenmiştir, ancak önceki mahkûmiyet çoğu durumda bunlara engel oluşturur. TCK m. 51/1-a uyarınca hapis cezasının ertelenebilmesi için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması gerekir. CMK m. 231/6-a uyarınca HAGB kararı için de sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması aranır.

Sonuç

Tekerrür, cezanın miktarını değil infazını etkiler. Uygulanabilmesi için önceki hükmün yeni suçtan önce kesinleşmiş olması ve önceki cezanın infazından itibaren üç veya beş yıllık sürenin dolmamış olması gerekir. 7550 sayılı Kanun’la ikinci defa tekerrür hâlinde koşullu salıverilme yasağı kaldırılmış, süreli hapis cezalarında dörtte üç oranı getirilmiştir. Tekerrüre ilişkin hatalar iki haftalık kanun yolu süresi içinde, kesinleşmiş hükümlerde ise kanun yararına bozma yoluyla ileri sürülebilir. Somut dosyalara ilişkin sorular için büromuzla iletişime geçilebilir.

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun.

Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.