Uzlaştırma, şüpheli veya sanık ile mağdur ya da suçtan zarar görenin, bir uzlaştırmacının aracılığıyla anlaşarak ceza sürecini sona erdirmesini sağlayan bir yoldur. Bir suçun uzlaştırma kapsamında olup olmadığı, soruşturmanın nasıl sonuçlanacağını doğrudan belirler: Kapsamdaki bir suçta uzlaştırma yapılmadan dava açılamaz ve hüküm kurulamaz. Bu yazıda 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 253’e göre uzlaştırmaya tabi suçlar, 7593 sayılı Kanun’la 8.8.2026 tarihinde yapılan değişiklik dâhil güncel metin esas alınarak listelenmekte ve kapsam dışında kalan hâller açıklanmaktadır.
KISA CEVAP
- Şikâyete bağlı suçlar ile CMK m. 253/1-b’de sayılan 11 TCK suçu uzlaştırma kapsamındadır.
- Nitelikli hırsızlık (m. 142), nitelikli dolandırıcılık (m. 158) ve TCK m. 86/3’teki kasten yaralama hâlleri kapsam dışındadır.
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret şikâyete bağlı olsa da uzlaştırmaya tabi değildir (CMK m. 253/3).
- Adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar da kapsamdadır (CMK m. 253/1-c).
- Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m. 253/4).
Uzlaştırma kapsamını belirleyen üç ölçüt
CMK m. 253/1’e göre aşağıdaki suçlarda uzlaştırma girişiminde bulunulması zorunludur:
- Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar (bent a),
- Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın TCK’da sayılan on bir suç (bent b),
- Adli süreçteki çocuklar bakımından, mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar (bent c).
Uzlaştırma, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi arasında yapılır (m. 253/1).
Şikâyete bağlı olmasa da uzlaştırmaya tabi suçlar
CMK m. 253/1-b uyarınca şu suçlar, şikâyete bağlı olup olmadıklarına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır:
| Suç | TCK maddesi | Kapsam dışı kalan hâl |
|---|---|---|
| Kasten yaralama | 86, 88 | m. 86/3’teki nitelikli hâller |
| Taksirle yaralama | 89 | — |
| Tehdit | 106/1 | m. 106/2’deki nitelikli tehdit |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | 116 | — |
| İş ve çalışma hürriyetinin ihlali | 117/1; 119/1-c | Kanunda sayılanlar dışındaki fıkra ve bentler |
| Hırsızlık | 141 | m. 142’deki nitelikli hırsızlık |
| Güveni kötüye kullanma | 155 | m. 155/3 (suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması) |
| Dolandırıcılık | 157 | m. 158’deki nitelikli dolandırıcılık |
| Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi | 165 | — |
| Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması | 234 | — |
| Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanması | 239 | m. 239/4 |
Bu listede yalnızca anılan maddeler yer alır. Aynı suçun ayrı maddede düzenlenen nitelikli hâlleri, örneğin nitelikli hırsızlık (m. 142) ile nitelikli dolandırıcılık (m. 158), uzlaştırma kapsamında değildir. Kasten yaralamanın üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı, kendisini savunamayacak durumdaki kişiye karşı, kamu görevi nedeniyle, kamu görevlisinin nüfuzu kötüye kullanılarak, silahla veya canavarca hisle işlenen hâlleri (m. 86/3) de kapsam dışıdır. Güveni kötüye kullanmada ise meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinden doğan nitelikli hâl (m. 155/2) kapsamda kalmaktadır. 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun, suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde cezayı bir kat artıran üçüncü fıkrayı eklemiş ve bu hâli uzlaştırma kapsamı dışında bırakmıştır.
Suç vasfının yargılama sırasında değişmesi uzlaştırma bakımından belirleyicidir. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, nitelikli hırsızlık iddiasıyla açılan davada eylemin TCK m. 141/1 kapsamındaki basit hırsızlık olduğunun anlaşıldığı bir dosyayı incelemiştir. Daire, uzlaştırma işlemi yapılıp sonucuna göre hukuki durumun belirlenmesi gerektiği gözetilmeden karar verilmesini hukuka aykırı bularak hükmü kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. CD, E. 2026/6158, K. 2026/11323, T. 16.06.2026). Kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaştırma kapsamında olduğu anlaşılırsa dosya, uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m. 254/1).
Şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırmaya tabi suçlar
CMK m. 253/1-a uyarınca şikâyete bağlı bütün suçlar, kanunda ayrıca istisna edilmedikçe uzlaştırma kapsamındadır. TCK’daki başlıcaları şunlardır:
| Suç | TCK maddesi |
|---|---|
| Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma | 123 |
| Haberleşmenin gizliliğini ihlal | 132 |
| Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması | 133 |
| Özel hayatın gizliliğini ihlal | 134 |
| Paydaş veya alacak tahsili amacıyla hırsızlık | 144 |
| Malın geçici kullanılması amacıyla hırsızlık | 146 |
| Mala zarar verme (temel hâl) | 151/1 |
| Hakkı olmayan yere tecavüz | 154/1 |
| Bedelsiz senedi kullanma | 156 |
| Alacak tahsili amacıyla dolandırıcılık | 159 |
| Kaybedilmiş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf | 160 |
| Belirli akrabalar arasında işlenen malvarlığı suçları | 167/2 |
| Açığa imzanın kötüye kullanılması | 209/1 |
| Aile hukukundan doğan bakım yükümlülüğünü ihlal | 233/1 |
Bu suçların nitelikli hâlleri şikâyete bağlı değilse, ayrıca m. 253/1-b listesinde de yer almıyorsa uzlaştırma kapsamı dışında kalır. Örneğin mala zarar vermenin nitelikli hâllerini düzenleyen m. 152’de şikâyet şartı öngörülmemiştir ve bu madde m. 253/1-b’de de sayılmamıştır.
TCK dışındaki kanunlarda düzenlenen suçlarda uzlaştırma ancak suç şikâyete bağlıysa veya ilgili kanunda açık hüküm bulunuyorsa mümkündür (CMK m. 253/2).
Çocuklar için genişletilmiş kapsam
Adli süreçteki çocuklar bakımından, mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek ya da özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren bütün suçlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-c). Bu bentte daha önce “suça sürüklenen çocuklar” ifadesi yer alıyordu; 8.8.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la ifade “adli süreçteki çocuklar” şeklinde değiştirilmiştir.
Şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma yapılmayan suçlar
CMK m. 253/3, bazı suçları şikâyete bağlı olmalarına rağmen açıkça kapsam dışında bırakır:
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar: Cinsel saldırı (m. 102), reşit olmayanla cinsel ilişki (m. 104), cinsel taciz (m. 105) dâhil,
- Israrlı takip (m. 123/A),
- Hakaret (m. 125): 7531 sayılı Kanun’la 2024’te yalnızca ileti yoluyla işlenen hakaret kapsam dışına çıkarılmış, 7571 sayılı Kanun’la 2025’te hakaretin bütün hâlleri uzlaştırma dışına alınmıştır. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret (m. 125/3-a) dışındaki hâllerde artık önödeme hükümleri uygulanmaktadır (TCK m. 75/6-a-2).
Birlikte işlenen suçlar kuralı
Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m. 253/3). Örneğin aynı kişiye karşı aynı olayda işlenen tehdit ve nitelikli yağma birlikte yargılandığında tehdit suçu için de uzlaştırma yapılmaz.
7571 sayılı Kanun bu kurala bir istisna getirmiştir: Önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma hükümleri uygulanır. Böylece aynı olayda aynı kişiye karşı işlenen hakaret ve basit kasten yaralamada, hakaret için önödeme, yaralama için uzlaştırma yolu ayrı ayrı işletilir.
Uzlaştırma ile önödeme ve kamu davasının ertelenmesi ilişkisi
Uzlaşma kapsamındaki suçlarda önödeme uygulanmaz (TCK m. 75/1). Kamu davasının açılmasının ertelenmesi de uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar için öngörülmemiştir (CMK m. 171/2). Bu nedenle bir suçun hangi kuruma tabi olduğunun soruşturmanın başında doğru belirlenmesi gerekir.
Kapsamdaki suçta usule uygun uzlaştırma şarttır
Uzlaşma teklifinin usulüne uygun yapılmaması, sonradan verilen hükmün bozulma nedeni olabilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, sanığa gönderilen uzlaşma teklif formunun köy muhtarına teslim edilmesi üzerine sanığın cevap vermediği gerekçesiyle uzlaştırmanın sonuçsuz sayıldığı bir dosyayı incelemiştir. Daire, uzlaştırma bürosunca Tebligat Kanunu’na uygun tebligat yapılmadan düzenlenen rapora dayanılarak mahkûmiyet hükmü kurulmasını hukuka aykırı bulmuş ve hükmü bozmuştur (Yargıtay 11. CD, E. 2021/13794, K. 2022/9511, T. 23.05.2022).
Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m. 253/4). Uzlaştırmacı işlemleri otuz gün içinde tamamlar; bu süre yirmişer günden en fazla iki kez uzatılabilir (m. 253/12). Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden sayılır; uzlaşma gerçekleşirse bu giderler Devlet Hazinesince karşılanır (m. 253/22). Birden fazla şüpheli bulunan suçlarda yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (m. 255), birden fazla mağdur bulunan suçlarda ise bütün mağdurların uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (m. 253/7).
Uzlaşma teklifi alındığında yapılması gerekenler
Uzlaşma teklifi, uzlaştırma bürosunca görevlendirilen uzlaştırmacı tarafından yapılır; uzlaştırmacı teklifi açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir (CMK m. 253/4). Teklif yapılan kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve teklifi kabul veya reddetmenin hukuki sonuçları anlatılır (m. 253/5). Teklifi alan şüpheli veya mağdur, öncelikle soruşturma konusu suçun yukarıdaki listede yer alıp almadığını ve nitelikli hâl iddiası bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. Ardından yedi günlük cevap süresi içinde teklifi kabul veya reddettiğini bildirmelidir. Kabul hâlinde müzakerelere müdafi veya vekil de katılabilir (CMK m. 253/13). Uzlaşma gerçekleşirse, tarafların imzalarını da içeren raporda ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır (m. 253/15). Taksitli edimlerde uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi, soruşturma evresinde kamu davasının açılmasına, kovuşturma evresinde yargılamaya kalındığı yerden devam edilmesine yol açar (m. 253/19, 254/2).
Sıkça Sorulan Sorular
Eşe karşı basit yaralama uzlaştırmaya tabi midir?
Değildir. Eşe karşı işlenen kasten yaralama TCK m. 86/3 kapsamındadır ve bu hâl CMK m. 253/1-b’de açıkça kapsam dışında bırakılmıştır.
Hakaret suçunda uzlaşma yapılabilir mi?
7571 sayılı Kanun’dan sonra hakaret suçunun hiçbir hâlinde uzlaştırma yapılmaz; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında önödeme uygulanır. Kanunun yürürlüğü tarihinde uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar eski hükümlere göre sonuçlandırılır.
Uzlaştırma reddedildikten sonra taraflar yeniden anlaşabilir mi?
Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa yeniden uzlaştırma yoluna gidilmez (CMK m. 253/18). Ancak teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, iddianame düzenlenene kadar uzlaştıklarını gösteren belgeyle Cumhuriyet savcısına başvurabilir (m. 253/16).
Uzlaşma sonrasında tazminat davası açılabilir mi?
Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m. 253/19).
Sonuç
Uzlaştırma kapsamı; şikâyete bağlı suçlar, CMK m. 253/1-b’de sayılan on bir suç ve çocuklar için öngörülen genişletilmiş kapsam olmak üzere üç ölçüte göre belirlenir. Cinsel suçlar, ısrarlı takip ve hakaret ise şikâyete bağlı olsalar da kapsam dışındadır. Nitelikli hâller ve birlikte işlenen suçlar, listenin uygulanmasında ayrıca değerlendirilmelidir. Somut bir dosyada suçun uzlaştırmaya tabi olup olmadığının değerlendirilmesi için büromuzdan bilgi alınabilir.
İlgili yazılar: 9. Yargı Paketi: Hakaret ve Uzlaştırma, Dava ve Ceza Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?, Şikâyete Bağlı Suçlar Listesi (2026 Güncel) ve İstisnaları, Önödemeye Tabi Suçlar (TCK 75): Hesaplama, Süre ve Hakaret
Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.