Önödemeye Tabi Suçlar (TCK 75): Hesaplama, Süre ve Hakaret

Önödeme, hafif nitelikteki suçlarda şüphelinin Cumhuriyet savcılığınca belirlenen bir miktarı soruşturma giderleriyle birlikte ödemesi hâlinde hakkında kamu davası açılmamasını sağlayan kurumdur. Ödeme yapılırsa savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; dava açılmışsa kamu davası düşer. Kurum, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 75’te düzenlenmiştir.

Önödeme, mahkûmiyet hükmü değildir ve adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Bu yazıda önödemenin kapsamı, miktarın hesaplanması, ödeme ve taksit süreleri ile 2024 ve 2025 yıllarında yapılan değişikliklerle hakaret suçunun önödeme kapsamına alınması incelenmektedir.

Kapsam

Genel kural

TCK m. 75/1 uyarınca önödeme, uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere:

• yalnız adli para cezasını gerektiren suçlarda,
• kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda

uygulanır.

TCK’da bu genel kurala giren suçlara örnek olarak şunlar gösterilebilir:

• dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi (TCK m. 121/1; altı aya kadar hapis),
• otomatlardan hizmeti ödeme yapmadan kullanma (TCK m. 163/1; iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası),
• suç eşyasını öğrenmesine rağmen bildirmeme (TCK m. 166/1),
• akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali (TCK m. 175/1),
• gözetimi altındaki hayvanın tehlikeli biçimde serbest bırakılması (TCK m. 177/1),
• herkesin gelip geçtiği yerlerde gerekli işaret veya engelleri koymama (TCK m. 178/1),
• ölü gömülmesine ayrılan yerler dışında ölü gömme (TCK m. 196/1),
• görevin sağladığı nüfuzdan yararlanarak mal veya hizmet satmaya çalışma (TCK m. 259/1),
• soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz kayda alma (TCK m. 286/1).

Özel kanunlarda yer alan ve aynı ölçütlere uyan suçlar da önödeme kapsamındadır. Bir suçun kapsamda olup olmadığı, temel şekli için kanunda öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir; nitelikli hâlin uygulanmasıyla üst sınır altı ayı aşıyorsa önödeme uygulanmaz.

Kanunda ayrıca sayılan suçlar

TCK m. 75/6, üst sınırı altı ayı aşmasına rağmen aşağıdaki suçları da önödeme kapsamına almıştır:

• yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (TCK m. 98/1),
• hakaret (TCK m. 125; üçüncü fıkranın (a) bendi, yani kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret hariç),
• genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (TCK m. 171),
• çevrenin taksirle kirletilmesi (TCK m. 182/1),
• özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (TCK m. 264/1),
• suçu bildirmeme (TCK m. 278/1-2),
• 6831 sayılı Orman Kanunu m. 108/1, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m. 74/2 birinci cümle ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu m. 32/1-d’deki suçlar.

Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz.

Hakaret suçunun önödemeye alınması

Hakaret suçu, 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’la önödeme kapsamına alınmış ve aynı Kanun’la uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır. 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun ise düzenlemeyi genişleterek kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret hariç olmak üzere TCK m. 125’teki hakaret suçunun tamamını önödeme kapsamına almıştır. Güncel CMK m. 253/3 uyarınca hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez.

7531 sayılı Kanun’la CMK’ya eklenen geçici 7. madde, yürürlük tarihinde soruşturma veya kovuşturma evresinde bulunan dosyalarda bu değişikliklerin uygulanmayacağını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi 27/3/2025 tarihli, E. 2024/197, K. 2025/86 sayılı kararıyla bu hükümdeki “soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar bakımından” ibaresini Anayasa’nın 38. maddesine aykırı bularak iptal etmiştir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, sesli, yazılı veya görüntülü ileti yoluyla hakaret suçundan şüpheliye önödeme önerisi tebliğ edildiği ve şüphelinin bildirilen 10.500 TL’yi ödemesi üzerine kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği bir dosyada, müştekinin itirazını kabul ederek bu kararı kaldıran sulh ceza hâkimliği kararını kanun yararına bozmuştur. Daire, suçun önödeme kapsamında kaldığını ve ödeme yapılması nedeniyle itirazın reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. CD, E. 2025/13227, K. 2026/4154, T. 25/2/2026). Aynı Daire, benzer bir dosyada Anayasa Mahkemesinin iptal kararını ve 7571 sayılı Kanun’la yapılan değişikliği de gözeterek aynı sonuca ulaşmıştır (Yargıtay 4. CD, E. 2026/1819, K. 2026/6950, T. 14/4/2026).

Bu kararlar, önödemenin süresinde yapılması hâlinde mağdurun itirazıyla dava açılmasının mümkün olmadığını göstermektedir. Ancak mağdurun tazminat hakkı saklıdır.

Miktarın hesaplanması

TCK m. 75/1 uyarınca ödenecek miktar şu şekilde belirlenir:

• (a) Yalnız adli para cezası öngörülmüşse: Ceza maktu ise bu miktar, değilse aşağı sınırı.
• (b) Hapis cezası öngörülmüşse: Hapis cezasının aşağı sınırının her günü için 100 TL üzerinden bulunacak miktar. Bu tutar, 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’la otuz liradan yüz liraya çıkarılmıştır.
• (c) Hapis ile birlikte adli para cezası öngörülmüşse: Hapis için (b) bendine göre bulunacak miktar ile adli para cezasının aşağı sınırı.

Örneğin hapis cezasının alt sınırı üç ay (90 gün) olan bir suçta önödeme miktarı 90 × 100 = 9.000 TL’dir. Bu miktara soruşturma giderleri eklenir. Suç tanımında hapis veya adli para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği öngörülmüşse, miktar adli para cezası esas alınarak belirlenir (TCK m. 75/4).

Tekrar hâlinde artırım: Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suç işleyen faile teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır (TCK m. 75/1, son cümle).

Ödeme süresi ve taksit

Cumhuriyet savcılığı, önödeme miktarını şüpheliye bir önödeme önerisiyle tebliğ eder. Şüpheli bu miktarı soruşturma giderleriyle birlikte tebliğden itibaren on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz. Süre, önerinin tebliğ tarihinden başlar; elektronik tebligat yapılmışsa tebligatın elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ yapılmış sayılır (7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a).

7188 sayılı Kanun’la 2019 yılında eklenen düzenleme uyarınca şüpheli, on gün içinde talep etmesi koşuluyla miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesini isteyebilir; bu durumda savcı taksitle ödemeye karar verir. Taksitlerden biri süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir.

Ödeme, önödeme önerisinde gösterilen hesaba yapılır. Ödeme dekontunun bir örneğinin soruşturma numarası belirtilerek savcılığa sunulması, sürenin içinde ödeme yapıldığının belgelenmesi bakımından önem taşır.

Önödeme uygulanmadan dava açılması

TCK m. 75/3 uyarınca savcılık önödeme işlemi yapmadan dava açarsa veya dava konusu fiilin niteliği değişerek önödeme kapsamına giren bir suça dönüşürse, mahkeme de önödeme hükümlerini uygular. TCK m. 75/2 uyarınca bu durumda fail, hâkimin bildirimi üzerine belirlenen miktarı yargılama giderleriyle birlikte öderse kamu davası düşer.

Ayrıca CMK m. 174/1-c uyarınca önödemeye tabi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme uygulanmaksızın düzenlenen iddianame, mahkemece Cumhuriyet başsavcılığına iade edilir.

Uzlaşma ile ilişkisi

TCK m. 75/1, uzlaşma kapsamındaki suçları önödemenin dışında tutar. Bu nedenle bir suç uzlaştırma kapsamındaysa önce uzlaştırma yoluna gidilir.

7571 sayılı Kanun’la CMK m. 253/3’e eklenen cümle uyarınca, önödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suçun aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi hâlinde, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. Örneğin aynı olayda hakaret ve basit kasten yaralama birlikte işlenmişse, hakaret bakımından önödeme, yaralama bakımından uzlaştırma süreci ayrı ayrı yürütülür.

Mağdurun hakları

TCK m. 75/5 uyarınca önödeme nedeniyle kamu davasının açılmaması veya düşmesi, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez. Mağdur, uğradığı zarar için hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Önödeme yapılması suçun kabulü anlamına gelir mi?
Hayır. Önödeme, şüphelinin suçu ikrar ettiği anlamına gelmez. Ödeme üzerine mahkûmiyet hükmü kurulmaz; kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilir. Şüpheli, suçlamayı kabul etmese dahi yargılama sürecine girmemek için ödeme yapmayı tercih edebilir.

Önödeme adli sicil kaydına işlenir mi?
Önödeme sonunda verilen karar bir mahkûmiyet hükmü olmadığından adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Bununla birlikte önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verildiği tarih, sonraki beş yıl içinde işlenen önödemeye tabi suçlarda miktarın artırılması ve TCK m. 75/6’daki suçlar bakımından önödemenin tekrar uygulanamaması sonuçlarını doğurur.

On günlük süre kaçırılırsa ne olur?
Önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya genel hükümlere göre devam edilir; koşulları varsa kamu davası açılır.

Kamu görevlisine hakaret önödemeye tabi midir?
Hayır. TCK m. 125/3-a kapsamındaki kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret, TCK m. 75/6’da açıkça kapsam dışında bırakılmıştır.

Önödeme miktarı fazla hesaplanmışsa ne yapılabilir?
Miktarın hesabındaki hata, önödeme önerisini düzenleyen Cumhuriyet savcılığına dilekçeyle bildirilerek düzeltilmesi istenebilir. Ödeme süresinin işlediği dikkate alınarak başvurunun gecikmeksizin yapılması gerekir.

Sonuç

Önödeme; yalnız adli para cezasını veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda ve TCK m. 75/6’da sayılan suçlarda, belirlenen miktarın on gün içinde ödenmesiyle kamu davasının açılmamasını sağlar. Hapis cezası için gün başına 100 TL esas alınır ve üç eşit taksit imkânı vardır. 7531 ve 7571 sayılı Kanunlarla hakaret suçu, kamu görevlisine karşı işlenen hakaret hariç, uzlaştırmadan çıkarılarak önödeme kapsamına alınmıştır. Somut dosyalara ilişkin sorular için büromuzla iletişime geçilebilir.

İlgili yazılar: Şikâyete Bağlı Suçlar Listesi (2026 Güncel) ve İstisnaları

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 7201 sayılı Tebligat Kanunu.

Bu yazı, 16 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.