Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtirazı (CMK 308): İtiraz Edilebilen Kararlar, Üç Aylık Süre, İstem Hakkı ve Ceza Genel Kurulu İncelemesi

Ceza yargılamasında Yargıtay ceza dairesinin verdiği karar, kural olarak kanun yollarının sonudur. Onama kararıyla hüküm kesinleşir; bozma kararıyla dosya yerel mahkemeye döner. Ancak kanun koyucu, Yargıtay daireleri arasındaki içtihat birliğini sağlamak ve dairenin hukuka aykırı kararlarını düzeltmek amacıyla olağanüstü bir denetim yolu öngörmüştür: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 308. maddesinde düzenlenen bu yol, 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla önemli ölçüde değiştirilmiştir. İtiraz süresi uzatılmış, itiraz edilemeyecek kararlar sınırlanmış ve sanık ile katılanın Başsavcılıktan itiraz talep etme hakkı kanun metnine açıkça yazılmıştır. Bu yazıda CMK 308 itirazının niteliği, kapsamı, süresi, istem dilekçesinin hazırlanması, inceleme usulü ve bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itirazı ile farkı ele alınmaktadır.

Kanun metni

İtirazın hukuki niteliği

CMK 308 itirazı, kesinleşmiş veya kesinleşme aşamasındaki bir Yargıtay daire kararına karşı başvurulan olağanüstü bir kanun yoludur. Olağan kanun yollarından farkı, başvuru yetkisinin taraflara değil, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına tanınmış olmasıdır. Taraflar, bu yolu ancak Başsavcılığa istemde bulunarak harekete geçirebilir; Başsavcı istemi yerinde görmezse itiraz yapılmaz ve tarafların başka bir başvuru imkânı kalmaz. Bu nedenle CMK 308 itirazı, tarafların hakkı olan bir kanun yolu değil, Başsavcının takdirine bağlı bir denetim mekanizmasıdır.

İtirazın amacı iki yönlüdür. Birincisi, dairenin hukuka aykırı bir karar verdiği durumlarda bu hatanın Ceza Genel Kurulunca düzeltilmesidir. İkincisi, aynı hukuki meselede farklı daireler arasında oluşan içtihat farklılıklarının Ceza Genel Kurulu kararıyla giderilmesidir. Ceza Genel Kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlar, alt derece mahkemeler bakımından yön gösterici niteliktedir.

7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler

16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun, CMK 308’in birinci fıkrasını yeniden düzenlemiş ve maddeye dördüncü fıkrayı eklemiştir. Değişikliğin başlıca sonuçları şunlardır:

Süre uzatıldı ve başlangıcı değişti: Önceki düzenlemede itiraz süresi, kararın Başsavcılığa verildiği tarihten itibaren otuz gündü. Yeni metinde süre, dosyanın Başsavcılığa teslim edildiği tarihten itibaren üç aydır. Bu değişiklik, yoğun iş yükü altında Başsavcılığın istemleri incelemesine daha fazla zaman tanır.

Kapsam dışı kararlar belirlendi: Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararları ile görevsizlik kararları itiraz kapsamı dışındadır. Bunun dışındaki onama, bozma, düzelterek onama ve diğer tüm kararlara itiraz edilebilir.

İstem hakkı kanunla tanındı: Uygulamada zaten kabul edilen tarafların Başsavcılıktan itiraz isteme imkânı, dördüncü fıkrayla kanuni bir dayanağa kavuşmuştur. Sanık, sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar, katılan, katılma isteği karara bağlanmamış olan ve katılan sıfatını alabilecek şekilde suçtan zarar görenler istemde bulunabilir.

Bu değişikliklerin yanında maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları korunmuştur: İtiraz üzerine dosya önce kararına itiraz edilen daireye gönderilir; daire itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse dosyayı Ceza Genel Kuruluna gönderir.

Hangi kararlara itiraz edilebilir?

Yeni düzenlemeyle itiraz edilebilir kararların kapsamı geniştir. Yargıtay ceza dairesinin:

• Mahkûmiyet hükmünü onama kararları,
• Beraat hükmünü onama kararları,
• Esastan veya usulden bozma kararları,
• Düzelterek onama kararları,
• Temyiz isteminin reddine ilişkin kararları

itiraz konusu yapılabilir. Yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları ise kapsam dışıdır. Bozma kararlarına itiraz bakımından önemli bir nokta, sanık lehine bozma yerine sanık aleyhine bir sonuç doğuracak itirazların süreye bağlı olmasıdır. Sanığın lehine yapılacak itirazlar ise her zaman yapılabilir.

Sanık lehine ve aleyhine itiraz

Kanun, sanığın lehine itirazda süre aramaz. Örneğin dairenin, sanığın beraatine yol açabilecek bir delili değerlendirmeden mahkûmiyeti onadığı veya cezanın belirlenmesinde lehe kanunu uygulamadığı durumlarda, Başsavcı süre sınırı olmaksızın itiraz edebilir. Bu kural, hukuka aykırı bir mahkûmiyetin süre engeli nedeniyle düzeltilememesini önlemeye yöneliktir.

Sanık aleyhine itiraz ise üç aylık süreye tabidir. Beraat hükmünün onanması veya sanık lehine bozma kararı verilmesi üzerine katılan veya suçtan zarar gören kişinin istemiyle yapılacak itirazlar, bu süre içinde yapılmalıdır. Sürenin başlangıcı dosyanın Başsavcılığa teslimi olduğu için, istem dilekçesini veren tarafın dosyanın ne zaman teslim edildiğini UYAP kayıtlarından veya Başsavcılık kaleminden takip etmesi önemlidir.

İstem dilekçesi nasıl hazırlanır?

İstem dilekçesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben yazılır ve dosyanın esas numarası, kararı veren daire ile karar tarihi belirtilir. Dilekçe UYAP üzerinden veya herhangi bir Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla gönderilebilir. Etkili bir istem dilekçesinde şu unsurlar yer almalıdır:

• Dairenin kararındaki hukuka aykırılığın açık ve somut biçimde gösterilmesi,
• Aynı hukuki meselede diğer daireler veya Ceza Genel Kurulu tarafından verilmiş farklı kararların künyeleriyle birlikte belirtilmesi,
• Dairenin değerlendirmediği veya hatalı değerlendirdiği delillerin dosyadaki yerinin gösterilmesi,
• Hukuka aykırılığın hükme etkisinin açıklanması,
• Talebin sanık lehine mi aleyhine mi olduğunun ve süre durumunun belirtilmesi.

Başsavcılık, istem dilekçelerini dosya üzerinden inceler. Delillerin yeniden takdirine yönelik genel itirazlar veya temyiz dilekçesinin tekrarı niteliğindeki istemler çoğunlukla sonuçsuz kalır. İstemin başarılı olabilmesi için açık bir hukuki hata veya içtihat aykırılığı ortaya konmalıdır.

İnceleme usulü

Başsavcı itirazı yerinde görürse, gerekçeli itiraz yazısıyla dosyayı kararı veren daireye gönderir. Daire, itirazı mümkün olan en kısa sürede inceler. Daire itirazı haklı bulursa kararını kaldırır ve yeni bir karar verir; örneğin önceki onama kararını kaldırarak hükmü bozar. Daire itirazı yerinde görmezse, kararında direnir ve dosyayı Ceza Genel Kuruluna gönderir.

Ceza Genel Kurulu, itirazı kabul ederse daire kararını kaldırır ve ya kendisi yeni bir karar verir ya da dosyayı ilgili yere gönderir. İtirazı reddederse daire kararı kesinleşir. Ceza Genel Kurulu kararları kesindir ve bu kararlara karşı CMK sistemi içinde başka bir kanun yolu yoktur. Bu aşamadan sonra, şartları varsa, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru veya yargılamanın yenilenmesi yollarına başvurulabilir.

İtirazın infaza etkisi

CMK 308 itirazı, kural olarak kesinleşmiş hükmün infazını kendiliğinden durdurmaz. Onanarak kesinleşen bir mahkûmiyet hükmü, itiraz yapılmış olsa bile infaz edilir. Ancak Ceza Genel Kurulu veya daire, itirazın niteliğine göre infazın durdurulmasına karar verebilir. Uygulamada tahliye veya infazın durdurulması talepleri, itirazla birlikte açıkça ileri sürülmelidir.

Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itirazı

İstinaf sisteminin kurulmasıyla bazı kararlar Yargıtay’a gelmeden bölge adliye mahkemesinde kesinleşmektedir. Bu kararlara karşı CMK m. 308/A, benzer bir yol öngörür. Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı, ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı re’sen veya istem üzerine, kararın kendisine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde kararı veren daireye itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz. Sanık aleyhine itiraz için kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hata bulunmalıdır ve bu itiraz sanığa veya müdafiine tebliğ edilir; ilgililer iki hafta içinde cevap verebilir. Daire itirazı yerinde görmezse dosya ceza daireleri başkanlar kuruluna gönderilir ve kurulun kararı kesindir.

CMK 308 ile kanun yararına bozma farkı

Kanun yararına bozma (CMK m. 309), istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen kararlara karşı Adalet Bakanlığının talebiyle başvurulan bir yoldur. CMK 308 ise Yargıtay dairesinin incelemesinden geçmiş kararlara yöneliktir. İki yolun konusu, başvuru makamı ve sonuçları farklıdır. Kanun yararına bozma için “Kanun Yararına Bozma (CMK 309)” yazımıza bakılabilir.

Yargıtay kararlarında süre denetimi

7589 sayılı Kanundan önceki dönemde verilen kararlar, itiraz süresinin nasıl hesaplandığını ve süre geçtikten sonra yapılan sanık aleyhine itirazın akıbetini açıkça göstermektedir. Süre üç aya çıkarılmış olsa da bu kararlarda ortaya konan ilkeler yeni dönemde de yol gösterici niteliktedir.

Bu dosyada itiraz yoluna, özel daire ilamının Başsavcılığa tevdiinden yaklaşık bir yıl sonra başvurulmuştu. Ceza Genel Kurulu, itiraz nedeninin sanık aleyhine olduğunda şüphe bulunmadığını ve süreye tabi olduğunu belirterek bu itiraz nedenini incelemenin mümkün olmadığına karar vermiştir. Aynı yönde Ceza Genel Kurulu’nun 2023 tarihli kararında (E. 2022/14, K. 2023/233, T. 25.04.2023), isim karışıklığı yapılarak verilen bozma kararına karşı, tevdiden 3 ay 17 gün sonra yapılan sanık aleyhine itiraz süre yönünden değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Bu kararda Daire, kendi ilamının dosya gönderme formuyla UYAP üzerinden Başsavcılığa gönderildiği tarihi esas almış, bir aylık süre dolduktan sonra yapılan sanık aleyhine itirazı reddetmiş ve dosyayı CMK m. 308/3 uyarınca Ceza Genel Kuruluna gönderilmek üzere Başsavcılığa tevdi etmiştir. Aynı gün aynı Daire benzer gerekçeyle başka itirazları da reddetmiştir (Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2025/1466, K. 2025/25651; E. 2025/1449, K. 2025/25644, T. 04.11.2025). Bu kararlar, sürenin başlangıcında esas alınan anın dosyanın Başsavcılığa UYAP üzerinden ulaştığı tarih olduğunu göstermektedir. 7589 sayılı Kanunla getirilen “dosyanın kendisine teslim edildiği tarih” ifadesi de bu uygulamayı kanun metnine taşımıştır.

Bu kararlardan çıkan sonuç şudur: sanık aleyhine itiraz talep eden katılan veya suçtan zarar gören, istem dilekçesini sürenin sonuna bırakmamalıdır. Başsavcılığın istemi inceleyip gerekçeli itiraz yazısını hazırlaması da bu süre içinde tamamlanmalıdır. Sanık lehine istemlerde ise süre engeli bulunmadığından, kesinleşmeden yıllar sonra bile hukuka aykırılık gösterilerek istemde bulunulabilir.

Mevzuat notu

CMK m. 308’in güncel metni konsolide mevzuat metniyle karşılaştırılmıştır: birinci fıkra 7589 sayılı Kanunun 17. maddesiyle değiştirilmiş, dördüncü fıkra aynı maddeyle eklenmiştir. İkinci ve üçüncü fıkralar 6352 sayılı Kanunla eklenen hâliyle korunmaktadır. Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itirazını düzenleyen CMK m. 308/A’daki bir aylık süre ve sanık aleyhine itirazda “kararı etkileyecek nitelikte esaslı hata” şartı ise 7445 sayılı Kanunla getirilmiş olup 7589 sayılı Kanunla değiştirilmemiştir. Bu nedenle Yargıtay’a giden dosyalarda üç aylık, bölge adliye mahkemesinde kesinleşen dosyalarda bir aylık süre uygulanır. Kanun değişikliğinden önce Başsavcılığa teslim edilmiş dosyalarda hangi sürenin uygulanacağı tartışmaya açık olduğundan, bu dosyalarda istemin eski otuz günlük süre içinde yapılması en güvenli yoldur.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• İstem dilekçesinin temyiz dilekçesinin tekrarı biçiminde yazılması. Başsavcılık, delillerin yeniden takdirine yönelik genel itirazları çoğunlukla işleme koymaz; açık hukuki hata veya içtihat aykırılığı gösterilmelidir.
• Sanık aleyhine istemde dosyanın Başsavcılığa teslim tarihinin takip edilmemesi. Süre bu tarihten başlar ve kaçırıldığında itiraz incelenmez.
• Farklı daire kararlarının künyesiz anılması. Esas ve karar numarası, tarih ve daire bilgisi istem dilekçesinde tam olarak gösterilmelidir.
• İtirazın infazı kendiliğinden durduracağının düşünülmesi. İnfazın durdurulması ayrıca ve açıkça talep edilmelidir.
• Bölge adliye mahkemesinde kesinleşen kararlar için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulması. Bu kararlarda yetkili makam bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığıdır (CMK m. 308/A).

Örnek olay

Bir sanık, nitelikli dolandırıcılık suçundan mahkûm edilir ve hüküm Yargıtay ceza dairesince onanır. Müdafi, sanığın eyleminin aynı olayda başka bir dairenin benzer dosyalarda “basit dolandırıcılık” olarak nitelendirdiği bir fiil olduğunu tespit eder. Müdafi, onama kararından sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına istem dilekçesi verir; dilekçede farklı daire kararlarının künyelerini, dairenin TCK m. 158/1-f’deki “bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması” unsurunu yanlış yorumladığını ve bu yorumun cezaya etkisini ayrıntılı biçimde açıklar. İstem sanığın lehine olduğundan süre sınırı yoktur. Başsavcı istemi yerinde görerek itiraz eder; daire direnince dosya Ceza Genel Kuruluna gider ve Genel Kurul, suç vasfının yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle onama kararını kaldırarak hükmü bozar.

Sıkça sorulan sorular

Değerlendirme

CMK 308 itirazı, Yargıtay ceza dairelerinin hukuka aykırı veya içtihada aykırı kararlarının düzeltilmesini sağlayan olağanüstü bir yoldur. 7589 sayılı Kanunla süresinin üç aya çıkarılması ve istem hakkının açıkça düzenlenmesi, bu yolun etkinliğini artırmıştır. Ancak itirazın Başsavcının takdirine bağlı olması nedeniyle, istem dilekçesinde hukuki hatanın somut olarak gösterilmesi ve farklı içtihatların künyeleriyle ortaya konması sonucu doğrudan belirler.

İlgili yazılar: Ceza Davasında Temyiz, Kanun Yararına Bozma (CMK 309), Yargıtay Onama Kararı, Ceza Davasında İstinaf

Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.