Yasaklanan Bilgilerin Casusluk Maksadıyla Temini Suçu (TCK 335)

Türk Ceza Kanunu, gizli bilgilere karşı suçları iki eksende düzenler. Birinci eksen bilginin niteliğidir: bilgi ya özünde Devlet sırrıdır ya da yetkili makamlarca açıklanması yasaklanmış bir bilgidir. İkinci eksen failin amacıdır: bilgi ya adi bir amaçla ya da casusluk maksadıyla temin veya ifşa edilir. TCK 335, bu sistemde yasaklanan bilgilerin casusluk maksadıyla temin edilmesini düzenler.

Kanun metni

Sistem içindeki yeri

Gizli bilgilere karşı suçlar bölümünde her hücre ayrı bir suçu ifade eder:

Tablo, casusluk maksadının cezayı ne ölçüde ağırlaştırdığını gösterir. Aynı bilgiyi temin eden kişi, casusluk maksadı yoksa bir yıldan üç yıla kadar, varsa sekiz yıldan on iki yıla kadar hapis cezası alır. Bu nedenle uygulamada savunmanın ve iddianın üzerinde en çok durduğu unsur casusluk maksadıdır.

Suçun unsurları

Konu. Suçun konusu, TCK 334’te olduğu gibi, yetkili makamların açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgilerdir. Bu bilgiler özünde Devlet sırrı değildir; bu yönüyle TCK 328’den ayrılır.

Hareket. Hareket, bilgiyi temin etmektir. Bilginin yabancı bir devlete veya yapıya ulaştırılması suçun tamamlanması için aranmaz.

Casusluk maksadı. Failin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla hareket etmesi gerekir. Yargıtay’ın casusluk suçlarına ilişkin kararlarında, bilginin yabancı bir devlet yararına ve Türkiye’nin zararına temin edilmesi ile lehine casusluk yapılan devletle bir anlaşma bulunması gibi ölçütler aranmaktadır.

Casusluk maksadı, bilginin yabancı bir devletin veya bir yapının yararına, Türkiye’nin aleyhine kullanılmak üzere elde edilmesidir. “Siyasal” casusluk Devletin iç ve dış siyasetine ilişkin bilgileri, “askerî” casusluk ise silahlı kuvvetlerin yapısına, konuşlanmasına, teçhizatına ve hareketlerine ilişkin bilgileri hedef alır. Bilgiyi kendi merakı, akademik bir çalışma veya ticari rekabet için edinen kişide casusluk maksadı yoktur; bu durumda fiil TCK 334 kapsamında kalır.

Maksat iç dünyaya ilişkin bir unsur olduğundan dış olgulardan çıkarılır. Mahkemenin dikkate aldığı olgular şunlardır:

• Failin yabancı bir istihbarat servisiyle veya onun adına hareket eden kişilerle temasları.
• Bilgi karşılığında ödeme veya başka bir menfaat sağlanması.
• Şifreli haberleşme, gizli buluşmalar veya sahte kimlik gibi istihbarat yöntemlerinin kullanılması.
• Temin edilen bilgilerin türü ve sistemli biçimde toplanması.
• Bilginin kime ulaştırılmak istendiğini gösteren yazışmalar.

Kast. Fail bilginin açıklanmasının yasaklandığını ve gizli olduğunu bilmelidir. Bu genel kastın yanında casusluk maksadı da ispat edilmelidir. Olası kast, özel maksat gerektiren bu suç için yeterli değildir.

Nitelikli hâller (TCK 335/2)

Fiil iki hâlde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirir:

• Türkiye ile savaş hâlindeki bir devletin yararına işlenmesi. Bu hâlde fiilin savaş sırasında ve düşman devlet yararına işlenmesi gerekir.
• Devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeyle karşı karşıya bırakması. Bu hâl barış zamanında da gerçekleşebilir; ancak somut bir tehlikenin doğduğu ortaya konulmalıdır.

Örnek olaylar

Aşağıdaki örnekler maddenin uygulanmasını göstermek için kurgulanmıştır.

Örnek 1. Bir lojistik şirketinde çalışan kişi, yabancı bir devletin istihbarat görevlisinden aldığı talimatla, bir kamu kurumunun “gizli” dereceli kriz dönemi yakıt dağıtım planını kopyalar ve karşılığında para alır. Bilgi açıklanması yasaklanmış bir bilgidir; ödeme ve talimat casusluk maksadını gösterir. TCK 335/1 uygulanır.

Örnek 2. Aynı kişi planı, plan içeriğini rakip bir şirkete satmak için kopyalamışsa casusluk maksadı yoktur. Fiil TCK 334/1 kapsamında değerlendirilir.

Örnek 3. Bir askerî birliğin sevkiyat çizelgesi casusluk maksadıyla temin edilir ve bu nedenle sevkiyat güzergâhı değiştirilmek zorunda kalınır. Askerî hareketler tehlikeye girdiğinden TCK 335/2 gündeme gelir.

Yargıtay kararı

Yargıtay, casusluk suçlarına ilişkin bir kararında, kanunun gizli bilgileri niteliklerine ve failin amacına göre ayrı ayrı düzenlediğini açıklamıştır:

Daire bu kararda, bilgilerin Devlet sırrı mı yoksa yetkili makamlarca açıklanması yasaklanmış bilgi mi olduğunun ve bilgilerin iletildiği yapının hukuki statüsünün yetkili mercilerden araştırılması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Karar, TCK 335 uygulamasında hem bilginin niteliğinin hem de casusluk maksadının somut verilerle ortaya konması gerektiğini göstermektedir.

Casusluk maksadının içeriği ve Yargıtay uygulamasındaki gelişim

TCK 335’i TCK 334’ten ayıran tek unsur, failin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla hareket etmesidir. Bilginin niteliği her iki suçta da aynıdır: yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgiler. Cezalar arasındaki büyük fark (bir yıldan üç yıla karşılık sekiz yıldan on iki yıla kadar hapis), uygulamada casusluk maksadının nasıl ispat edileceği sorusunu belirleyici hâle getirmektedir. Yargıtay bu konuda zaman içinde farklı ölçütler kullanmıştır.

Yabancı devletle anlaşma ölçütü

Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 07.07.2014 tarihli, 2014/4207 E., 2014/8246 K. sayılı kararı, casusluk suçlarının sistematiğini ayrıntılı biçimde açıklamaktadır. Daire, özünde Devlet sırrı olan bilgilerin casusluk maksadıyla temininin TCK 328’de, böyle bir amaç olmaksızın temininin TCK 327’de düzenlendiğini; bilginin özünde Devlet sırrı olmayıp yetkili makamlarca açıklanması yasaklanmış türden olması hâlinde ise TCK 334 ve devamı maddelerinin uygulanacağını belirtmiştir. Kararda, casusluk suçunun Türkiye Cumhuriyeti Devletinin zararına ve yabancı bir devlet yararına işlendiği vurgulanmış; suçun oluşumu için bilginin gerçek olması, suç tarihinde gizliliğini kaybetmemiş olması, bir çabanın sonucu olarak temin edilmesi ve lehine casusluk yapılan devletle bir anlaşma kapsamında elde edilmesi gibi koşullar sayılmıştır. Somut olayda yerel mahkemenin casusluk suçundan verdiği beraat kararları isabetli bulunarak onanmış, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan bir mahkûmiyet ile görevi kötüye kullanma suçundan verilen bir beraat ise farklı nedenlerle oy birliğiyle bozulmuştur.

Anlaşma şartının terk edilmesi

Daha yeni tarihli kararlarda bu yaklaşımın değiştiği görülmektedir. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 24.10.2023 tarihli, 2021/4962 E., 2023/7887 K. sayılı kararında, casusluk suçlarında genel kastın yanında özel bir saikin arandığı ve TCK 327 ile TCK 328 arasındaki temel ayrım ölçütünün “casusluk maksadı” olduğu belirtilmiştir. Daire, casus ile casusluğu talep eden arasında bir anlaşmanın bulunmasını şart koşan eski Askerî Yargıtay kararlarına katılmamış; casusluk amacıyla bilginin temin edilmesinin suçun oluşumu için yeterli olduğunu, bilginin başka bir ülkeye veya yapıya verilmesinin zorunlu olmadığını, aksi kabulün kanunda bulunmayan bir unsurun içtihatla kanuna eklenmesi anlamına geleceğini ifade etmiştir. Aynı kararda kastın, failin kişilik özellikleri, bilgilerin temin edildiği zaman ve yer, temin yöntemi ve fail bir örgüt mensubu ise örgütün amaç ve faaliyetleri gibi dış olgulardan çıkarılacağı açıklanmıştır. Somut olayda sanığın örgüt içindeki konumu dikkate alınarak casusluk amacıyla bilgi temin ettiği sabit görülmemiş, bu suçtan verilen beraat kararı oy birliğiyle onanmıştır.

Bu iki karar birlikte değerlendirildiğinde, güncel uygulamada yabancı bir devletle somut bir anlaşmanın ispatı aranmamakla birlikte, casusluk maksadının dosyadaki somut olgularla ortaya konması gerekliliği devam etmektedir. Kararlar TCK 328 bağlamında verilmiş olsa da, kanun koyucu TCK 335’te aynı “siyasal veya askerî casusluk maksadı” ifadesini kullandığından, bu ölçütler yasaklanan bilgiler bakımından da yol gösterici niteliktedir.

Uygulamada dikkat edilecek hususlar

• Bilginin Devlet sırrı mı (TCK 327-330), yoksa açıklanması yasaklanmış bilgi mi (TCK 334-337) olduğu, yetkili makamlardan alınacak yazılarla belirlenmelidir. Yanlış nitelendirme ceza aralığını tamamen değiştirir.
• Casusluk maksadı, sanığın beyanı yerine dış olgulardan çıkarıldığından, bilginin kime ve hangi amaçla iletilmek istendiğine ilişkin her delil ayrıca tartışılmalıdır.
• Casusluk maksadı ispat edilemediğinde, fiil koşulları varsa TCK 334’teki adi temin suçu olarak değerlendirilebilir; bu durumda ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse iner.
• Bilginin suç tarihinde gizliliğini kaybetmiş olup olmadığı, açık kaynaklarda yayımlanmış olması hâlinde suçun konusunun bulunmayacağı yönünden incelenmelidir.

Teşebbüs, iştirak ve diğer suçlarla ilişki

Bilgiyi elde etmek için icra hareketlerine başlayan ancak elinde olmayan nedenlerle bilgiyi temin edemeyen kişi teşebbüsten sorumlu olur (TCK m. 35). Bilgiyi temin eden kişi bunu sonradan casusluk maksadıyla açıklarsa ayrıca TCK 337 gündeme gelir. Fail bilgileri üç veya daha fazla kişiden oluşan bir suç örgütü adına temin etmişse örgüt kurma veya örgüte üye olma suçları (TCK m. 220) ayrıca değerlendirilir. Bilgiye bilişim sistemine yetkisiz girilerek ulaşılmışsa TCK m. 243’teki suç da oluşur.

Bilgiyi korumakla yükümlü kişinin özensizliği nedeniyle bu suçun işlenmesi mümkün olmuş veya kolaylaşmışsa, taksirle davranan kişi TCK 338 uyarınca cezalandırılır.

Cezası ve zamanaşımı

Birinci fıkradaki suçun cezası sekiz yıldan on iki yıla kadar hapistir. Alt sınır nedeniyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya seçenek yaptırımlara çevirme mümkün değildir. Hâkim, şartları varsa TCK m. 62 uyarınca takdiri indirim uygulayabilir. Mahkûmiyet, TCK m. 53‘teki hak yoksunluklarını doğurur.

Birinci fıkradaki suçun dava zamanaşımı on beş yıldır (TCK m. 66/1-d). Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren ikinci fıkrada süre otuz yıldır (TCK m. 66/1-a). Suç yurt dışında işlenmişse, cezanın on yıldan fazla olması nedeniyle TCK m. 66/7 uyarınca dava zamanaşımı uygulanmaz.

Yargılama

Suç, Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk bölümünde yer aldığından, 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca cezanın miktarına bakılmaksızın yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır. Suç yabancı ülkede işlenmişse TCK 13/1-b uyarınca Türk kanunları uygulanır ve yargılama Adalet Bakanının talebine bağlı değildir (TCK m. 13/2).

Suç CMK’daki katalog suçlar arasında yer aldığından soruşturmada iletişimin denetlenmesi (CMK m. 135), teknik araçlarla izleme (CMK m. 140), taşınmaz ve hesaplara el koyma (CMK m. 128) ve müdafiin dosya inceleme yetkisinin kısıtlanması (CMK m. 153) gibi tedbirlere başvurulabilir. Yurt dışında bulunan ve yakalanamayan sanığın Türkiye’deki mallarına CMK m. 248 uyarınca el konulabilir.

Yukarıdaki kararda Yargıtay 9. Ceza Dairesi, bilginin yasaklanan bilgi mi yoksa Devlet sırrı mı olduğunun ve bilginin iletildiği yapının hukuki statüsünün ilgili kurumlardan araştırılmamasını bozma nedeni saymıştır.

Savunmada incelenecek noktalar

Bu suçtan yürütülen bir dosyada savunma şu soruların cevabını arar:

• Bilginin açıklanmasını yasaklayan kanun veya düzenleyici işlem hangisidir ve dosyaya getirilmiş midir?
• Bilgi fiil tarihinde kamuya açık mıydı; basında, internette veya resmî yayınlarda yer almış mıydı?
• Bilgi Devlet sırrı niteliğinde midir, yoksa yalnızca açıklanması yasaklanmış bir bilgi midir?
• Casusluk maksadını gösteren somut olgular nelerdir; temaslar, ödemeler ve yazışmalar hukuka uygun yöntemlerle mi elde edilmiştir?
• İletişimin denetlenmesi ve teknik takip kararları kanundaki şartlara ve süre sınırlarına uygun mudur?
• Bilginin iletildiği yabancı yapı bir devlet midir, bir örgüt müdür; bu statü resmî olarak tespit edilmiş midir?

Sıkça sorulan sorular

İlgili yazılar: Yasaklanan Bilgileri Siyasal veya Askerî Casusluk Maksadıyla Açıklama Suçu (TCK 337), Siyasal veya Askerî Casusluk Suçu (TCK 328), Uluslararası Casusluk Suçu (TCK 331)

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.