Siyasal veya Askerî Casusluk Suçu (TCK 328)

Casusluk, bir devletin gizli kalması gereken bilgilerinin, genellikle başka bir devletin veya örgütün yararına kullanılmak üzere elde edilmesidir. Türk Ceza Kanunu, casusluğu tek bir maddede değil, bilginin temini ve açıklanması aşamalarına göre ayrı maddelerde düzenler. TCK 328, bu yapının merkezinde yer alır ve gizli bilgilerin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin edilmesini cezalandırır. Suçu, TCK 327’deki bilgi temininden ayıran unsur, failin taşıdığı casusluk maksadıdır.

Kanun metni

Suçla korunan değer

Suçla korunan değer, Devletin güvenliği ile iç ve dış siyasal yararlarıdır. Kanun bu bilgileri, yabancı bir devletin veya yapının eline geçmeden önce, temin aşamasında korumayı amaçlar. Bu nedenle suç bir tehlike suçudur: Bilginin gerçekten kullanılması veya Devletin zarar görmesi aranmaz.

“Gizli kalması gereken bilgi” ne demektir?

Kanun “niteliği itibarıyla” ifadesini kullanır. Belirleyici olan, bir belgenin üzerinde “gizli” kaşesinin bulunması değil, bilginin içeriği bakımından Devletin güvenliği veya siyasal yararları için gizli kalması gerekip gerekmediğidir. Askerî birliklerin konuşlanma planları, savunma sanayiine ilişkin teknik ayrıntılar, istihbarat görevlilerinin kimlikleri ve uluslararası müzakerelerde Devletin pazarlık pozisyonu bu niteliği taşıyabilir. Buna karşılık kamuya açık kaynaklarda yayımlanmış bir bilgi, gizlilik derecesi verilmiş olsa bile kural olarak bu suçun konusunu oluşturmaz.

Bilginin niteliği teknik bir meseledir. Mahkeme, ilgili kurumdan bilginin gizlilik derecesini ve Devlet bakımından önemini soran bir yazı ister; gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırır. Bilginin gizli niteliği tespit edilmeden kurulan hüküm eksik incelemeye dayanır.

Suçun unsurları

Konu. Suçun konusu, TCK 327’de olduğu gibi, Devletin güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgilerdir. Bilginin bu niteliği, içeriğine ve Devlet bakımından taşıdığı öneme göre belirlenir.

Hareket. Hareket, bilgiyi temin etmektir. Bilgi belge kopyalama, gözlem, fotoğraf, elektronik sistemlere giriş veya bilgiye erişimi olan kişilerden öğrenme gibi yollarla elde edilebilir. Suç, bilginin temin edilmesiyle tamamlanır; bilginin bir yabancı devlete veya örgüte ulaştırılması aranmaz.

Casusluk maksadı. Suçun ayırt edici unsuru, failin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla hareket etmesidir. Bu, özel kast olarak da adlandırılır. Fail, bilgiyi bir yabancı devletin, örgütün veya başka bir yapının yararına kullanılmak üzere elde etmelidir. Maksadın varlığı, failin bağlantıları, bilgiyi elde etme biçimi ve bilgiyle ne yapmayı amaçladığı gibi somut verilerden çıkarılır.

Fail. Kanun failde özel bir sıfat aramaz. Vatandaş da yabancı da bu suçu işleyebilir.

Nitelikli hâller

Düşman devlet yararına. Fiil Türkiye ile savaş hâlinde bulunan bir devletin yararına işlenmişse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir.

Savaş sırası veya savaş hazırlıklarının tehlikeye girmesi. Fiil savaş sırasında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini ya da askerî hareketlerini tehlikeye sokmuşsa da aynı ceza uygulanır. Bu ikinci hâlde fiilin barış zamanında işlenmesi nitelikli hâlin uygulanmasına engel değildir.

Teşebbüs ve taksir

Suç, bilginin temin edilmesiyle tamamlandığından, bilgiyi elde etmeye yönelik hareketlere başlanıp bilgi ele geçirilemezse teşebbüs hükümleri uygulanır. Örneğin askerî bir tesisin fotoğrafını çekmek üzere makineyi kurmuşken yakalanan kişi bakımından teşebbüs tartışılır.

Bu bölümdeki suçların işlenmesi bir kamu görevlisinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması sonucu mümkün olmuş veya kolaylaşmışsa, taksirle davranan kişi TCK 338 uyarınca altı aydan üç yıla kadar hapis cezası alır. Gizli belgeleri korumasız bir bilgisayarda bırakan ve bu yolla bilgilerin casusluk maksadıyla ele geçirilmesine imkân veren görevli buna örnektir.

Benzer suçlardan farkı

• TCK 327: Aynı bilgilerin casusluk maksadı olmaksızın temin edilmesidir. Ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
• TCK 331 (uluslararası casusluk): Türkiye’nin değil, yabancı bir devletin gizli bilgilerinin başka bir yabancı devlet lehine temin edilmesidir.
• TCK 335: Yetkili makamların kanun veya düzenleyici işlemle açıklanmasını yasakladığı bilgilerin casusluk maksadıyla teminidir. Ceza sekiz yıldan on iki yıla kadar hapistir. TCK 328’de bilgi niteliği itibarıyla gizlidir; TCK 335‘te ise gizlilik yetkili makamın yasaklama işleminden doğar.
• TCK 339: Gizli bilgileri elde etmeye yarayan belgelerle kabul edilebilir bir neden olmaksızın yakalanmaktır. Temin fiili ve casusluk maksadı ispat edilemediğinde bu hüküm gündeme gelebilir.

Örnek olaylar

Askerî üs çevresinde gözlem. Yabancı bir istihbarat görevlisiyle düzenli temas kurduğu tespit edilen bir kişi, askerî bir üssün giriş çıkış saatlerini ve araç hareketlerini aylarca not eder ve bu notları şifreli bir uygulamayla saklar. Bilginin niteliği, temasın varlığı ve şifreleme yöntemi birlikte değerlendirildiğinde casusluk maksadı ortaya konabilir.

Kurum içi belge. Bir savunma sanayii şirketinde çalışan mühendis, gizlilik dereceli teknik çizimleri kişisel depolama hizmetine yükler. Yabancı bir yapıyla bağlantısı ve aktarım amacı tespit edilemezse fiil TCK 327 veya şirket içi sır ihlali kapsamında değerlendirilebilir; casusluk maksadının varsayılması mümkün değildir.

Açık kaynak araştırması. Bir akademisyen, savunma harcamalarına ilişkin yayımlanmış raporları ve basında çıkan haberleri derleyerek bir makale hazırlar. Bilgiler kamuya açık olduğundan gizli kalması gereken bilgi niteliği taşımaz ve suç oluşmaz.

Soruşturmada kullanılan tedbirler

TCK 328, CMK’da en ağır suçlar için öngörülen koruma tedbirlerinin katalogunda yer alır. Bu suç bakımından taşınmaz, hak ve alacaklara elkoyma (CMK 128), şirket yönetimi için kayyım atanması (CMK 133), iletişimin denetlenmesi (CMK 135), gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ve teknik araçlarla izleme (CMK 139, 140) yapılabilir. Müdafiin dosya inceleme yetkisi de soruşturmanın amacını tehlikeye düşürecekse hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK 153/2). Bu tedbirlerle elde edilen delillerin hukuka uygunluğu, savunmanın en çok tartıştığı konulardandır.

TCK 327 ve TCK 330 ile ilişkisi

TCK 327, gizli bilgilerin casusluk maksadı olmaksızın temin edilmesini cezalandırır. TCK 330 ise aynı bilgilerin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla açıklanmasını müebbet hapis cezasıyla yaptırıma bağlar. Bilgiyi casusluk maksadıyla temin eden ve sonra bir yabancı devlete açıklayan failin hangi hükümlerle sorumlu tutulacağı, fiillerin özelliklerine göre içtima kuralları çerçevesinde belirlenir. Ayrıntılar için “Devletin Güvenliğine İlişkin Bilgileri Temin Etme Suçu (TCK 327)” ve Gizli Kalması Gereken Bilgileri Açıklama Suçu (TCK 329-330) yazılarımıza bakılabilir.

Yargıtay kararı

Yargıtay, sanıkların Devlet sırrı niteliğindeki bilgilere ulaştıklarına dair kesin delil bulunmadığı gerekçesiyle verilen beraat kararını yerinde bulmuştur:

Karar, casusluk suçlamalarında mahkûmiyetin, bilginin Devlet sırrı niteliği taşıdığının ve failin bu bilgiye gerçekten ulaştığının her türlü şüpheden uzak delillerle ispatına bağlı olduğunu göstermektedir. Suçlamanın ağırlığı, ispat standardını düşürmez.

Yargılama

Suçun cezası on beş yıldan yirmi yıla kadar hapis olduğundan yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır. Görev, 5235 sayılı Kanunun 12. maddesi uyarınca da ağır ceza mahkemesine aittir. Suç yabancı ülkede işlenmişse TCK 13/1-b uyarınca Türk kanunları uygulanır ve bu suçlar bakımından Adalet Bakanının talebi aranmaz (TCK 13/2). Yabancı ülkede mahkûmiyet veya beraat kararı verilmiş olsa bile Adalet Bakanının talebiyle Türkiye’de yeniden yargılama yapılabilir (TCK 13/3).

Dava zamanaşımı. Birinci fıkradaki suçun üst sınırı yirmi yıl olduğundan dava zamanaşımı yirmi yıldır (TCK 66/1-c). İkinci fıkradaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren hâllerde süre otuz yıldır. Suç yurt dışında işlenmişse TCK 66/7 uyarınca dava zamanaşımı hiç uygulanmaz.

Tutuklama ve HAGB. Cezanın alt sınırı on beş yıl olduğundan HAGB, erteleme ve seçenek yaptırımlar kural olarak uygulanamaz. Tutuklama ise CMK 100’deki genel şartlara göre değerlendirilir; suçun ağırlığı kaçma şüphesini destekleyen bir olgu olarak dikkate alınır, ancak tek başına yeterli değildir.

Yargıtay uygulamasından ek kararlar

Casusluk maksadı: TCK 327 ile TCK 328 ayrımı

Aynı bilgiyi temin eden iki kişiden biri TCK m. 327’den üç yıldan sekiz yıla kadar, diğeri TCK m. 328’den on beş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası alabilir. Aradaki fark yalnızca failin maksadıdır. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 28.03.2022 tarihli, E. 2021/4375, K. 2022/1552 sayılı kararında bu ayrımı açıkça ortaya koymuştur. Kararda, özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgelerin siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin edilmesi hâlinde TCK m. 328’deki casusluk suçunun, böyle bir amaç olmaksızın temin edilmesi hâlinde ise TCK m. 327’deki suçun oluşacağı belirtilmiştir. Siyasi casusluk da yabancı devlet yararına Türkiye Devletinin veya vatandaşlarının ya da Türkiye’de oturanların zararına olacak bilgilerin toplanması olarak tanımlanmıştır. Daire, aralarında casusluk suçundan verilen beraat hükümlerinin de bulunduğu dosyada eksik araştırma gerekçesiyle hükümleri oy birliğiyle bozmuştur.

Bu ayrım savunma açısından belirleyicidir. İddianamede casusluk maksadının hangi somut olgulara dayandırıldığı açıkça gösterilmemişse, eylemin en fazla TCK m. 327 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülebilir.

Maksadın belirlenmesinde kullanılan ölçütler

Casusluk maksadı failin iç dünyasına ilişkin olduğundan dış olgulardan çıkarılır. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 09.10.2025 tarihli, E. 2023/13746, K. 2025/23621 sayılı kararında, Dairenin istikrar kazanmış kararlarına atıf yaparak bu suçta failin kişilik özellikleri, bilgilerin temin edildiği zaman ve yer, bilgilerin temin edilme yöntemi ve fail bir örgüt mensubu ise örgütün amaç ve faaliyetleri gibi ölçütlere bakılması gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda, Millî İstihbarat Teşkilatında teknik istihbarat ve istihbarata karşı koyma alanlarında görev yapan sanığın, örgüt içindeki üstleriyle belirli aralıklarla yüz yüze veya gizli iletişim programları aracılığıyla paylaşmak amacıyla teşkilata ilişkin gizli bilgileri temin ettiği; bunun tanık beyanları, sanığın ikrarı ve dosya kapsamıyla anlaşıldığı kabul edilmiştir. Daire, TCK m. 328/1 uyarınca kurulan mahkûmiyet hükmünü tebliğnameye uygun olarak oy birliğiyle onamıştır.

Kararda ayrıca sanığın aynı suç işleme kararıyla değişik zamanlarda bilgi temin etmesi nedeniyle zincirleme suç hükümlerinin (TCK m. 43/1) uygulanması gerektiği, ancak aleyhe temyiz bulunmadığından bunun bozma nedeni yapılmadığı belirtilmiştir. Bu tespit, birden çok kez bilgi aktarımında cezanın artırılabileceğini, aleyhe temyiz yoksa sanığın kazanılmış hakkının korunduğunu göstermektedir.

Delil ve ispat bakımından önemli noktalar

Casusluk dosyalarında mahkûmiyet için şu hususların somut delillerle ortaya konulması gerekir:

• Temin edilen bilginin niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bir bilgi olduğu. Kamuya açık kaynaklardan derlenebilen bilgiler bu kapsama girmez.
• Bilginin fail tarafından fiilen temin edildiği, yani failin bilgiye ulaştığı ve bilgiyi elde ettiği.
• Failin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla hareket ettiği.
• Fail birden çok kişiyse her birinin hangi fiile ne şekilde katıldığı.

Bilginin gizlilik derecesi konusunda ilgili kurumdan görüş alınması, mahkemenin bu görüşü kendi değerlendirmesiyle birlikte tartışması gerekir. Kurum görüşü mahkemeyi bağlamaz; ancak bilginin niteliğini belirlemede önemli bir veridir. Bilginin yalnızca kurum içi yazışmalarda “gizli” ibaresi taşıması, niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bir bilgi olduğunu tek başına göstermez. Belirleyici olan, bilginin açıklanmasının Devletin güvenliğine veya iç ya da dış siyasal yararlarına zarar verme elverişliliğidir.

Sıkça sorulan sorular

Değerlendirme

TCK 328, gizli kalması gereken bilgilerin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin edilmesini ağır yaptırımlara bağlar. Düşman devlet yararına veya savaş hazırlıklarını tehlikeye sokan hâllerde ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir. Uygulamada belirleyici olan, bilginin niteliği ve failin maksadının kesin delillerle ortaya konmasıdır.

İlgili yazılar: Yasaklanan Bilgileri Siyasal veya Askerî Casusluk Maksadıyla Açıklama Suçu (TCK 337), Uluslararası Casusluk Suçu (TCK 331), Devletin Güvenliğine İlişkin Bilgileri Temin Etme Suçu (TCK 327)

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.