Av. Emrah Karatay
Evlilik süresince edinilen bir ev, araç veya işyeri çoğu zaman eşlerden yalnızca birinin adına tescil edilir. Diğer eş bu malın alınmasına parasal katkı, emek veya kendi kişisel malıyla destek vermişse, boşanma ya da ölüm hâlinde mal rejiminin tasfiyesi sırasında bu katkının karşılığını ister. Uygulamada “katkı payı davası” olarak bilinen bu talepler, malın edinildiği tarihe göre farklı hukuki dayanaklara sahiptir: 1 Ocak 2002 öncesinde edinilen mallarda mal ayrılığı rejimi döneminde Yargıtay içtihatlarıyla kabul edilen katkı payı alacağı, sonrasında ise TMK m. 227’deki değer artış payı ve TMK m. 236’daki katılma alacağı söz konusudur.
Bu sayfada katkı payı alacağı dava dilekçesinin hangi dönemler ve dayanaklar ayrılarak yazılacağı ve bir dilekçe örneği yer almaktadır. Değer artış payının hesaplanması “Değer Artış Payı Alacağı (TMK 227)” yazımızda açıklanmıştır.
KISA CEVAP
- 1.1.2002 öncesi edinilen mallar için mal ayrılığı rejimine göre katkı payı alacağı, sonrası için edinilmiş mallara katılma rejimine göre katılma alacağı ve değer artış payı istenir (4722 sayılı Kanun m. 10).
- Değer artış payı TMK m. 227’ye, katılma alacağı TMK m. 231-236’ya dayanır.
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür; arabuluculuk dava şartı değildir.
- Yargıtay uygulamasına göre zamanaşımı boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır; TMK m. 178’deki bir yıllık süre uygulanmaz.
- HMK m. 107 kaldırıldığından dava kısmi dava olarak açılmalı ve bilirkişi raporundan sonra HMK m. 109/4 uyarınca artırılmalıdır.
- Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m. 225/2).
Kanun metni
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 227/1
“Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.”
Dava açmadan önce
Malın edinme tarihinin tespiti
Davanın dayanağını belirleyen ilk unsur, malın hangi tarihte edinildiğidir. Taşınmazlarda tapu tescil tarihi, araçlarda trafik tescil tarihi esas alınır. 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 10 uyarınca 1.1.2002’den önce evlenmiş eşler arasında, bu tarihe kadar mal ayrılığı rejimi geçerlidir; 1.1.2002’den itibaren yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bir taşınmaz bu tarihten önce alınmış ve kredisi sonrasında ödenmişse, her iki dönem için ayrı hesap yapılması gerekebilir.
Katkının belgelenmesi
Katkı payı ve değer artış payı davalarında davacı, malın edinilmesine katkıda bulunduğunu ispat etmek zorundadır. Bu amaçla şu belgeler toplanmalıdır:
- Davacının çalıştığı dönemi gösteren SGK hizmet dökümü ve maaş bordroları.
- Davacının kendi kişisel malını (örneğin evlenmeden önceki birikimini, miras payını, düğünde takılan ziynetleri) satarak ödeme yaptığını gösteren banka kayıtları ve tanıklar.
- Satış bedelinin ödendiği tarihlere ait banka hesap hareketleri ve kredi ödeme planları.
- Tapu satış belgeleri ve resmî senetler.
Ev hanımı olarak çalışmayan eşin ev işleri ve çocuk bakımıyla yaptığı katkı, 1.1.2002 öncesi mal ayrılığı döneminde tek başına katkı payı alacağı doğurmaz. Buna karşılık edinilmiş mallara katılma rejiminde, diğer eşin çalışmasıyla edindiği mallar edinilmiş mal sayılır ve katılma alacağı katkı şartı aranmaksızın artık değerin yarısı üzerinden hesaplanır.
Malın güncel değerinin belirlenmesi
Değer artış payı ve katılma alacağı, malın tasfiye (karar) tarihine en yakın tarihteki sürüm değerine göre hesaplanır. Mal rejiminin sona erdiği tarih ise boşanma davasının açıldığı tarihtir (TMK m. 225/2). Bilirkişi incelemesinde malın niteliği bu tarihe göre, değeri ise karar tarihine göre belirlenir.
Görevli ve yetkili mahkeme, zamanaşımı
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme TMK m. 214 uyarınca belirlenir: Ölüm hâlinde ölenin son yerleşim yeri mahkemesi, boşanma hâlinde boşanma davasında yetkili olan mahkeme, diğer hâllerde davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Taşınmazlarda tapu iptali ve tescil istenecekse ayrıca HMK m. 12 dikkate alınır; ancak katkı payı davası kural olarak bir alacak davasıdır.
Mal rejimi tasfiyesinden doğan alacaklar, Yargıtay uygulamasında TBK m. 146 uyarınca on yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, boşanma kararının kesinleştiği tarihten, ölüm hâlinde ölüm tarihinden itibaren başlar. TMK m. 178’deki bir yıllık süre, boşanmadan doğan nafaka ve tazminat gibi talepler içindir ve mal rejimi alacaklarına uygulanmaz. Mal rejimi davası boşanma davasından önce açılamaz; boşanma davasıyla birlikte açılmışsa boşanma kararının kesinleşmesi bekletici mesele yapılır.
Dava değeri: kısmi dava
16.7.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla HMK m. 107 yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle katkı payı ve katılma alacağı davaları, alacağın tahmin edilen bir bölümü için kısmi dava olarak açılmalı, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalı ve bilirkişi raporundan sonra HMK m. 109/4 uyarınca talep bir defaya mahsus olmak üzere artırılmalıdır. Artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır.
Katkı payı alacağı dava dilekçesi örneği
… AİLE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
DAVACI: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres (varsa)
DAVALI: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres
DAVA: Mal rejiminin tasfiyesi nedeniyle katkı payı, değer artış payı ve katılma alacağı istemidir (kısmi dava).
DAVA DEĞERİ: Şimdilik … TL (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla)
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar …/…/… tarihinde evlenmiş, … Aile Mahkemesinin …/…/… tarihli ve … Esas, … Karar sayılı ilamıyla boşanmışlardır. Boşanma davası …/…/… tarihinde açılmış, karar …/…/… tarihinde kesinleşmiştir. Mal rejimi TMK m. 225/2 uyarınca boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiştir.
2. Taraflar arasında mal rejimi sözleşmesi bulunmamaktadır. 4722 sayılı Kanun m. 10 uyarınca 1.1.2002 tarihine kadar mal ayrılığı, bu tarihten sonra edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir.
3. … ili, … ilçesi, … ada, … parsel, … bağımsız bölüm numaralı taşınmaz, …/…/… tarihinde (1.1.2002 öncesinde) davalı adına satın alınmıştır. Taşınmazın satış bedeli olan … TL’nin … TL’lik kısmı, davacının … işyerinde çalışarak elde ettiği gelirle ve davacının evlenmeden önceki birikimi ile annesinden kalan miras payının satışından elde edilen bedelle ödenmiştir. Davacı bu taşınmaz yönünden katkı payı alacağı talep etmektedir.
4. … plakalı araç ve … ada, … parsel numaralı ikinci taşınmaz ise 1.1.2002 sonrasında, evlilik birliği içinde davalının çalışmasıyla edinilmiş olup TMK m. 219 uyarınca edinilmiş maldır. Bu mallar yönünden davacının TMK m. 231-236 uyarınca artık değerin yarısı oranında katılma alacağı bulunmaktadır.
5. İkinci taşınmazın alımında davacının kişisel malı olan ziynet eşyalarının satış bedeli olan … TL kullanılmıştır. Bu katkı yönünden TMK m. 227 uyarınca değer artış payı da talep edilmektedir.
6. Alacağın kesin miktarı ancak taşınmazların ve aracın güncel sürüm değerinin bilirkişi incelemesiyle belirlenmesinden sonra ortaya çıkacağından dava, şimdilik … TL üzerinden kısmi dava olarak açılmakta olup talep HMK m. 109/4 uyarınca artırılacaktır.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m. 202, 214, 218-241; 4722 sayılı Kanun m. 10; 6098 sayılı TBK m. 146; HMK m. 109; Yargıtay içtihatları; ilgili mevzuat.
DELİLLER: Boşanma dosyası, tapu kayıtları ve satış akit tabloları, trafik kayıtları, SGK hizmet dökümleri, banka hesap hareketleri ve kredi kayıtları, veraset ilamı ve miras payının satışına ilişkin belgeler, ziynet satış belgeleri, keşif, bilirkişi incelemesi, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik;
1. … ada, … parsel numaralı taşınmaz yönünden … TL katkı payı alacağının,
2. … ada, … parsel numaralı taşınmaz ve … plakalı araç yönünden … TL katılma alacağı ile … TL değer artış payı alacağının,
karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih
Davacı (veya Vekili) Ad Soyad, imza
EKLER: Kesinleşme şerhli boşanma ilamı, tapu kayıtları, banka kayıtları, SGK dökümü, tanık listesi, vekâletname (varsa).
Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Malların edinme tarihleri ve katkı biçimine göre talepler ayrı ayrı düzenlenmelidir.
Dilekçe yazılırken dikkat edilecek noktalar
Her mal için ayrı talep
Dilekçede her mal ayrı bir başlıkta, edinme tarihi, tapu bilgisi, dayanılan hukuki sebep ve istenen tutarla gösterilmelidir. Mahkeme talepleri ayrı ayrı değerlendirir; tek bir toplam tutar istenmesi hem hesaplamayı zorlaştırır hem de istinaf aşamasında sorun yaratır.
Faiz başlangıcı
Yargıtay uygulamasına göre katılma alacağı ve değer artış payında faiz karar tarihinden, 1.1.2002 öncesi katkı payı alacağında ise dava (veya artırım) tarihinden itibaren işler. Faiz talebi bu ayrıma göre yazılmalıdır.
Ziynet ve kişisel mallar
Düğünde takılan ziynetler, aksi kanıtlanmadıkça kadının kişisel malı sayılır. Ziynetlerin bozdurularak ortak konut alımında kullanıldığı iddiası, tanık ve kuyumcu belgeleriyle desteklenmelidir. Ziynetlerin aynen iadesi ise ayrı bir talep konusudur.
Davadan sonra
Mahkeme tapu, banka ve SGK kayıtlarını getirtir, tanıkları dinler ve keşif yaparak bilirkişi raporu alır. Rapordan sonra talep artırılır ve artırılan kısım için harç tamamlanır. Mallar üzerinde dava sırasında tasarruf edilmesini önlemek için ihtiyati tedbir istenebilir. Davalı eşin dava öncesinde mal kaçırması hâlinde TMK m. 229 kapsamında eklenecek değerler ileri sürülebilir; bu konu “Boşanmada Mal Kaçırma: Eklenecek Değerler” yazımızda anlatılmıştır.
Sık yapılan hatalar
- 1.1.2002 öncesi ve sonrası edinilen malları aynı hukuki sebebe dayandırmak.
- Davayı TMK m. 178’deki bir yıllık süre geçti diye açmamak; süre on yıldır.
- Davayı 2026 yılında belirsiz alacak davası olarak açmak; HMK m. 107 kaldırılmıştır.
- Malların değerinin hangi tarihe göre belirleneceğini dilekçede göstermemek.
- Katkıyı gösteren banka kayıtlarını ve tanıkları bildirmemek.
Sıkça sorulan sorular
Çalışmayan eş katkı payı alabilir mi?
1.1.2002 sonrasında edinilen mallarda, diğer eşin çalışmasıyla edindiği mallar üzerinden katkı şartı aranmaksızın katılma alacağı istenebilir. 1.1.2002 öncesi mallar için ise parasal katkının ispatı gerekir.
Boşanma davası sürerken katkı payı davası açılabilir mi?
Açılabilir; ancak mahkeme boşanma kararının kesinleşmesini bekletici mesele yapar.
Taşınmaz satılmışsa ne olur?
TMK m. 227/2 uyarınca hâkim, malın elden çıkarılması hâlinde ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler.
Sonraki adım
Önce malların edinme tarihleri tapu ve trafik kayıtlarından tespit edilmeli, katkıyı gösteren banka ve SGK kayıtları toplanmalıdır. Dava, yukarıdaki örnek esas alınarak her mal için ayrı talep içerecek şekilde kısmi dava olarak açılmalı ve bilirkişi raporundan sonra talep artırılmalıdır.
Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 202, 214, 218-241; 4722 sayılı Kanun m. 10; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 109.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.