Askerî Tesisleri Tahrip ve Düşmanın Askerî Hareketlerini Kolaylaştırma Suçu (TCK 307)

Bir askerî deponun ateşe verilmesi, bir askerî aracın kullanılamaz hâle getirilmesi veya savaş zamanında düşmanın askerî hareketlerini kolaylaştıracak bir sabotaj, Devletin savunma gücünü doğrudan zayıflatır. Türk Ceza Kanunu’nun 307. maddesi bu fiilleri, Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar arasında düzenler. Madde, temel hâlin yanında ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren nitelikli hâllere ve koruma görevlisinin taksirine ilişkin ayrı bir hükme yer verir.

KISA CEVAP

Silahlı kuvvetlere ait veya onların hizmetine verilmiş ulaşım araçlarını, yolları, müesseseleri, depoları ve diğer askerî tesisleri tahrip eden veya geçici de olsa kullanılamaz hâle getiren kişi altı yıldan on iki yıla kadar hapis cezası alır (TCK 307/1).
Suç, savaş hâlindeki bir devletin çıkarı için işlenir veya Devletin savaş hazırlıklarını ya da askerî hareketlerini tehlikeye koyarsa ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir (TCK 307/2).
Tahribat, tesisi koruma ve gözetlemekle yükümlü kişinin taksiriyle meydana gelmiş veya kolaylaşmışsa bu kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır (TCK 307/3).
Savaş zamanında düşmanın askerî hareketlerini kolaylaştırmak amacıyla yabancıyla anlaşmak on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK 307/4).
Tesisin henüz tamamlanmamış olması suçun oluşmasına engel değildir.
Yargıtay, bu suçta da mahkûmiyetin sanığın fiili işlediğinin şüpheden uzak biçimde ispatlanmasına bağlı olduğunu kabul etmektedir.

Kanun metni

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 307 (1-3. fıkralar)

(1) Devletin silahlı kuvvetlerine ait olan veya hizmetine verilmiş bulunan kara, deniz ve hava ulaşım araçlarını, yolları, müesseseleri, depoları ve diğer askerî tesisleri, bunlar henüz tamamlanmamış bulunsalar bile, kısmen veya tamamen tahrip eden veya geçici bir süre için olsa bile kullanılmayacak hale getiren kişiye, altı yıldan oniki yıla kadar hapis cezası verilir. (2) Suçun; a) Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin çıkarı için işlenmiş olması, b) Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş kudret ve yeteneğini veya askerî hareketlerini tehlikeye koymuş olması, halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur. (3) Tahrip veya kullanılamaz hale gelme, birinci fıkrada belirtilen bina, tesis veya eşyayı elinde bulunduran veya korumak ve gözetlemekle yükümlü olan kimsenin taksiri sonucunda meydana gelmiş veya bu nedenle suçun işlenmesi kolaylaşmış ise, bu kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Suçun unsurları

Konu. Suçun konusu, Devletin silahlı kuvvetlerine ait olan veya hizmetine verilmiş bulunan kara, deniz ve hava ulaşım araçları, yollar, müesseseler, depolar ve diğer askerî tesislerdir. Malın mülkiyetinin silahlı kuvvetlere ait olması şart değildir; kiralanan veya tahsis edilen bir araç ya da bina da hizmete verilmiş olması nedeniyle kapsama girer. Tesisin henüz tamamlanmamış olması da suçun oluşmasını engellemez.

Hareket. Kanun iki seçimlik hareket öngörür: kısmen veya tamamen tahrip etmek ya da geçici bir süre için de olsa kullanılmayacak hâle getirmek. Bir aracın motorunu bozmak veya bir deponun elektrik sistemini işlemez hâle getirmek, fiziksel bir yıkım olmasa bile ikinci hareket kapsamında değerlendirilebilir.

Kast. Birinci fıkradaki suç kasten işlenir. Failin malın askerî niteliğini bilmesi gerekir.

Nitelikli hâller

Savaş hâlindeki devletin çıkarı. Fiil, Türkiye ile savaş hâlinde bulunan bir devletin çıkarı için işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir.

Savaş kudretinin tehlikeye girmesi. Fiil, Devletin savaş hazırlıklarını, savaş kudret ve yeteneğini veya askerî hareketlerini tehlikeye koyarsa yine ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır.

Düşmanın askerî hareketlerini kolaylaştırma. Savaş zamanında, Türkiye Devleti zararına olarak düşmanın askerî hareketlerini kolaylaştırmak veya Türk askerî hareketlerine zarar vermek amacıyla yabancıyla anlaşan ya da anlaşma olmasa da aynı sonuca yönelik fiilleri işleyen kişi on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası alır. Bu fiil sonucunda düşmanın hareketleri fiilen kolaylaşmışsa ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir. Failin anlaştığı yabancıya da aynı ceza verilir.

Taksirli hâl

Üçüncü fıkra, tesisi elinde bulunduran veya korumak ve gözetlemekle yükümlü olan kişinin taksirini ayrıca cezalandırır. Nöbet görevini ihmal eden veya güvenlik önlemlerini almayan bir görevli, tahribat onun taksiri sonucunda meydana gelmişse veya başkasının suçu bu nedenle kolaylaşmışsa bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır.

Terör suçu niteliği ve sonuçları

TCK 307, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 3. maddesinde doğrudan terör suçu olarak sayılan suçlar arasındadır. Bu nitelendirme, fiilin bir terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın yapılır ve yargılamanın birçok aşamasını etkiler:

Cezanın artırılması. 3713 m. 5 uyarınca terör suçlarında ilgili kanunlara göre belirlenecek hapis cezaları yarı oranında artırılır ve bu artırımda kanundaki üst sınır aşılabilir. Suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle ilgili maddede ayrıca artırım öngörülmüşse yalnızca 3713 m. 5’e göre artırım yapılır.
İnfaz. 3713 m. 17 uyarınca bu suçlardan mahkûm olanlar hakkında koşullu salıverilme bakımından 5275 sayılı Kanun’un 107/4 ve 108. maddeleri uygulanır; süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilen terör suçluları ise koşullu salıverilmeden yararlanamaz.
Soruşturma. Terör suçlarında soruşturma, CMK 161/8 uyarınca bizzat Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülür. Bu suçlar CMK 100/3’teki katalog suçlar arasında da yer aldığından, kuvvetli suç şüphesinin varlığı hâlinde tutuklama sebebi var sayılabilir.

Görevli mahkeme ve zamanaşımı

5235 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısmın dördüncü ile yedinci bölümleri arasında yer alan suçlar, kanunda sayılan istisnalar dışında ağır ceza mahkemesinin görevindedir. TCK 307 de bu kapsamda olduğundan yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır.

Dava zamanaşımı, TCK 66 uyarınca suçun cezasının üst sınırına göre belirlenir. Birinci fıkradaki suçta üst sınır on iki yıl olduğundan süre on beş yıl; ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren hâllerde otuz yıldır. TCK 66/7 uyarınca Dördüncü Kısımda yer alan ve ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçların yurt dışında işlenmesi hâlinde dava zamanaşımı uygulanmaz.

Diğer suçlarla ilişkisi

Mala zarar verme. Askerî araç veya tesise verilen zarar, aracı ya da tesisi tahrip etmeye veya kullanılamaz hâle getirmeye yetmiyorsa TCK 307 değil, kamu malına karşı işlenen nitelikli mala zarar verme suçu (TCK 152/1-a) gündeme gelir. Ayrım, zararın aracın veya tesisin işlevine etkisine göre yapılır.

Genel tehlike yaratan suçlar. Tahribat yangın, patlayıcı madde veya benzeri araçlarla gerçekleştirilmişse, fiil aynı zamanda genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (TCK 170) veya tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması (TCK 174) suçlarını oluşturabilir. Bu durumda TCK 44’teki fikri içtima kuralı veya ayrı fiillerin varlığı hâlinde gerçek içtima hükümleri değerlendirilir.

Casusluk. Askerî tesislere ilişkin bilgilerin yabancı bir devlete verilmesi tahrip niteliği taşımaz; bu fiiller siyasal veya askerî casusluk suçları kapsamında ele alınır. Ayrıntılar için “Siyasal veya Askerî Casusluk (TCK 328)” yazımıza bakılabilir.

Örnek olay

Bir askerî birliğin akaryakıt deposunun yakınında yaşayan bir kişi, depo ile birlik arasındaki boru hattının vanalarını sökerek akaryakıt akışını durdurur. Birliğin araçları iki gün boyunca yakıt ikmali yapamaz. Fiziksel bir yıkım olmamasına rağmen boru hattı geçici bir süre için kullanılamaz hâle getirildiğinden TCK 307/1 uygulanır. Olayın bir tatbikat veya sınır harekâtı sırasında gerçekleşmesi ve birliğin askerî hareketlerini tehlikeye koyması hâlinde ise TCK 307/2-b uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gündeme gelir. Deponun korunmasıyla görevli nöbetçinin görev yerini terk etmesi bu fiili kolaylaştırmışsa, nöbetçi hakkında da TCK 307/3 değerlendirilir.

Yargıtay kararı

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, askerî tesisleri tahrip suçundan verilen bir beraat kararını, gerekçenin dosya kapsamına uygun olduğu sonucuna vararak onamıştır:

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 18.02.2025 tarihli, E. 2023/20573, K. 2025/4434 sayılı kararı

Yapılan yargılama sonunda yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığına dair gerekçenin karar yerinde dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli biçimde gösterildiği anlaşılmakla

Aynı dosyada Daire, tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması suçu bakımından Hazinenin davaya katılma hakkının bulunmadığını da belirtmiştir. Karar, ağır yaptırımlı bu suçta mahkûmiyet için suçun sanık tarafından işlendiğinin kesin delillerle ortaya konması gerektiğini göstermektedir. Tehlikeli maddelerle ilgili hükümler için Tehlikeli Maddelerin İzinsiz Bulundurulması veya El Değiştirmesi (TCK 174): Molotof, Patlayıcı ve Ceza yazımıza bakılabilir.

Yargıtay kararlarında TCK m. 307 ve diğer suçlarla birleşme

Askerî tesislere yönelik saldırılar çoğu zaman tek bir eylem olarak kalmaz. Aynı baskında güvenlik görevlileri öldürülür veya yaralanır, kişiler hürriyetinden yoksun bırakılır ve eylem terör örgütünün amacıyla bağlantılıdır. Bu durumda hangi suçlardan ayrı ayrı ceza verileceği, uygulamada en çok tartışılan konudur.

Aynı baskında tahrip, öldürme suçlarıyla hukuken tek fiil sayılabilir

Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 20.01.2022 tarihli, 2021/5017 Esas, 2022/278 Karar sayılı kararı, 21.10.2007 tarihinde bir karakol üs bölgesine yapılan silahlı baskına ilişkindir. Baskında on iki güvenlik görevlisi öldürülmüş, on yedisi öldürülmeye teşebbüs edilmiş, sekizi hürriyetinden yoksun bırakılmıştır. İlk derece mahkemesi, bu suçların yanında askerî tesisleri tahrip suçundan da ayrıca mahkûmiyet hükmü kurmuştur.

Daire, baskın sırasında askerî tesisleri tahrip suçunun da oluştuğunda şüphe bulunmadığını kabul etmiştir. Ancak sübutu kabul edilen bu suçun, Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçunun şiddet unsuru kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve araç suç olan nitelikli kasten öldürme ve öldürmeye teşebbüs suçlarıyla birlikte hukuken tek fiil oluşturduğunu belirtmiştir. Bu nedenle TCK m. 44 uyarınca yalnızca daha ağır cezayı gerektiren nitelikli kasten öldürme ve teşebbüs suçlarından cezalandırma yapılması gerektiğine karar vermiştir. Hüküm, diğer nedenlerle birlikte bu yönden de bozulmuştur.

Aynı kararda iki usul hatasına daha dikkat çekilmiştir. Mahkeme, askerî tesisleri tahrip suçundan hüküm kurarken uygulama maddesini TCK m. 307/1 yerine yanlışlıkla TCK m. 109/2 olarak göstermiştir. Ayrıca sanık hakkında başka bir mahkemede Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunduğundan, hukuki ve fiili kesintiye uğramamış birden fazla eylemin bu suçu bir kez oluşturacağı gözetilerek o dosyanın getirtilmesi ve araç suçların tarihlerinin karşılaştırılması gerektiği belirtilmiştir.

Araç suçun amaç suça elverişliliği

Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 28.11.2024 tarihli, 2023/24140 Esas, 2024/15871 Karar sayılı kararı, Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçunu bir amaç suç olarak nitelendirmiş ve bu suçu gerçekleştirmek amacıyla örgüt mensuplarınca işlenen araç suçların elverişli kabul edilebilmesi için hareketin kanunda suç olarak tanımlanması, failin örgüt mensubu veya örgüt adına hareket eden kişi olması, suçun kanuni tanımında cebir veya şiddet unsurunun bulunması ve fiilin amaç suçu gerçekleştirmeye yönelik olması koşullarını aramıştır. Askerî tesis veya araçların tahribi, cebir ve şiddet içeren bir fiil olduğundan, örgüt faaliyeti kapsamında işlendiğinde bu değerlendirmenin konusu olabilir.

Uygulamaya yansıması

Askerî tesise yönelik bir baskında aynı anda birden fazla suç işlenmişse, her suç için ayrı ceza verilip verilmeyeceği TCK m. 44’teki fikri içtima kuralına göre değerlendirilmelidir.
Fail hakkında başka bir dosyada Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan kesinleşmiş hüküm varsa, o dosya getirtilmeli ve aynı suçun ikinci kez cezalandırılmasının önüne geçilmelidir.
Hüküm fıkrasında uygulanan madde doğru gösterilmelidir. Uygulama maddesinin yanlış yazılması tek başına bozma nedeni olabilir.
Tahribatın boyutu, tesisin işlevine etkisi ve kullanılan araçlar keşif, bilirkişi raporu ve görüntü kayıtlarıyla ayrıntılı olarak belirlenmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Askerî araca zarar vermek her durumda bu suçu oluşturur mu?

Suç, aracın tahrip edilmesini veya kullanılamaz hâle getirilmesini arar. Aracın kullanılabilirliğini etkilemeyen küçük hasarlar, somut olaya göre mala zarar verme suçu kapsamında değerlendirilebilir.

Tesis henüz inşaat hâlindeyse suç oluşur mu?

Evet. Kanun, tesislerin henüz tamamlanmamış olmasının suçun oluşmasına engel olmadığını açıkça belirtir.

Nöbetçi askerin ihmali hangi suçu oluşturur?

Tahribat nöbetçinin taksiri sonucunda meydana gelmiş veya kolaylaşmışsa TCK 307/3 gündeme gelir. Asker kişiler bakımından ayrıca askerî disiplin hükümleri de uygulanabilir.

Barış zamanında da nitelikli hâl uygulanabilir mi?

İkinci fıkranın (b) bendi savaş zamanını şart koşmaz. Fiil Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş kudretini tehlikeye koyarsa barış zamanında da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gündeme gelebilir.

Sivil bir kişinin askerî araca zarar vermesi de bu suçu oluşturur mu?

Evet. TCK 307’nin faili herkes olabilir; failin asker olması aranmaz. Belirleyici olan, zarar verilen araç veya tesisin silahlı kuvvetlere ait ya da onların hizmetine verilmiş olması ve fiilin tahrip veya kullanılamaz hâle getirme düzeyine ulaşmasıdır.

Etkin pişmanlık hükmü var mı?

TCK 307 için kanunda ayrı bir etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Fiil bir terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse, örgüt üyeliğine ilişkin etkin pişmanlık hükmü (TCK 221) koşulları ayrıca değerlendirilir. Bunun dışında failin zararı gidermesi veya tahribatın sonuçlarını önlemeye çalışması, cezanın belirlenmesinde TCK 61 ve 62 kapsamında dikkate alınabilir.

Değerlendirme

TCK 307, Devletin savunma gücünü oluşturan araç ve tesislerin tahrip edilmesini veya kullanılamaz hâle getirilmesini cezalandırır. Savaş kudretini tehlikeye koyan veya düşman devletin çıkarına işlenen fiiller ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektirir. Koruma görevlisinin taksiri de ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Suç, 3713 sayılı Kanun uyarınca terör suçu sayıldığından cezanın yarı oranında artırılması, ağır ceza mahkemesinde yargılama ve daha ağır infaz koşulları gibi sonuçlar doğurur. Bu nedenle fiilin TCK 307 mi yoksa nitelikli mala zarar verme mi olduğunun doğru belirlenmesi, sanık için belirleyici önem taşır.

İlgili yazılar: Siyasal veya Askerî Casusluk Suçu (TCK 328), Askerî Yasak Bölgelere Girme Suçu (TCK 332), Casusluk Suçlarının Taksirle Kolaylaştırılması (TCK 338)

Mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.