Ebeveyn Çocuğunu Görmek İstemezse Ne Olur?

Kişisel ilişki uyuşmazlıklarının büyük kısmı, velayet sahibi ebeveynin çocuğu diğer ebeveyne göstermemesinden doğar. Ancak uygulamada bunun tersi de sık görülür: Mahkeme kararıyla belirlenen görüş günlerinde çocuk hazırlanır, beklenir; fakat velayeti olmayan anne veya baba gelmez, aramaz, haber de vermez. Bu durum hem çocuk hem de velayet sahibi ebeveyn için ciddi bir belirsizlik yaratır. Görüşe gelmeyen ebeveyn zorlanabilir mi, görüş günleri iptal edilir mi, nafaka yükümlülüğü etkilenir mi? Bu yazı bu sorulara cevap verir.

Kişisel ilişkinin nasıl kurulduğu ve velayet sahibinin karara uymaması hâlinde neler yapılabileceği Çocukla Kişisel İlişki Kurulması (Görüş Günleri): Dava, Yatılı Görüş ve Uyulmazsa Ne Olur? yazımızda anlatılmıştır.

Kanun metni

Kişisel ilişki hak mı, yükümlülük mü?

TMK m. 323, ana ve babadan her birine velayeti altında bulunmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı tanır. Kanunun dili açıktır: Bu, ebeveyn için bir haktır. Velayet sahibi ebeveynin bu hakkın kullanılmasına katlanma ve çocuğu teslim etme yükümlülüğü vardır; buna karşılık velayeti olmayan ebeveynin görüş günlerinde çocuğu almaya zorlanmasını sağlayan bir icra yolu düzenlenmemiştir.

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi, 2021 yılında 7343 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra icra dairelerinden alınarak 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na eklenen hükümlerle adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine verilmiştir. Bu sistem, çocuğu teslim etmeyen yükümlüye karşı işler. Görüşe gelmeyen ebeveyni çocuğu almaya zorlayan bir mekanizma bu sistemde yer almaz.

Bununla birlikte kişisel ilişki yalnızca ebeveynin değil, çocuğun da hakkıdır. Anayasa m. 41/2, her çocuğun yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahip olduğunu düzenler. Ebeveynin bu hakkı kullanmaması zorla icra edilemese de hukuki sonuçsuz kalmaz.

Görüşe gelmeyen ebeveynin karşılaşabileceği sonuçlar

Kişisel ilişkinin kaldırılması veya daraltılması

TMK m. 324/2, ebeveynin çocukla ciddi olarak ilgilenmemesini kişisel ilişki hakkının reddedilmesi veya kaldırılması sebepleri arasında sayar. Uzun süre hiç görüşe gelmeyen, çocuğu aramayan, doğum günleri veya bayramlarda dahi ilgi göstermeyen ebeveyn bakımından velayet sahibi ebeveyn kişisel ilişkinin kaldırılmasını veya daraltılmasını isteyebilir.

Mahkemeler bu talebi kabul ederken temkinli davranır. Kişisel ilişkinin tamamen kaldırılması en ağır önlemdir ve çocuğun yararı bunu gerektirmedikçe tercih edilmez. Yargıtay, babanın çocukla kişisel ilişkisinin tamamen kaldırılmasını çocuğun yüksek yararına uygun bulmadığı bir kararında, kaldırma yerine daha sınırlı bir düzenlemenin araştırılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 29.05.2025, 2025/2649 E., 2025/5503 K.). Bu nedenle uygulamada çoğu zaman görüşlerin yatılı olmaktan çıkarılması, sıklığının azaltılması veya ebeveynin görüşe geleceğini önceden bildirmesi şartının getirilmesi gibi ara çözümler tercih edilir.

Görüş düzeninin yeniden belirlenmesi

Düzensiz görüşler, çocuğun okul, kurs ve sosyal hayatını planlamayı zorlaştırır. Çocuğun her görüş gününde hazırlanıp beklemesi ve ebeveynin gelmemesi, ruhsal açıdan da olumsuz etki doğurabilir. Velayet sahibi ebeveyn, TMK m. 183 uyarınca koşulların değiştiğini ileri sürerek kişisel ilişki düzenlemesinin çocuğun ihtiyaçlarına uygun hâle getirilmesini isteyebilir. Mahkeme, örneğin görüşlerin ebeveynin en az bir gün önceden haber vermesi şartıyla yapılmasına karar verebilir.

Nafaka yükümlülüğü devam eder

Görüş günlerini kullanmamak iştirak nafakası yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m. 182/3, 327). Nafaka ile kişisel ilişki birbirinden bağımsızdır: Nafaka ödenmiyor diye görüş engellenemeyeceği gibi, görüş kullanılmıyor diye nafaka da azaltılamaz. Aksine, çocuğun bütün bakım yükünün velayet sahibi ebeveynde kalması, nafakanın artırılması talebinde dikkate alınabilecek bir olgu olabilir.

İleriki taleplerde zayıf konum

Görüş günlerini uzun süre kullanmayan ebeveyn, ileride velayetin kendisine verilmesini veya kişisel ilişkinin genişletilmesini istediğinde bu geçmiş aleyhine değerlendirilebilir. Sosyal inceleme raporlarında ebeveynin çocukla ilişkisinin sürekliliği ve kalitesi önemli bir ölçüttür.

Görüş günleri kendiliğinden iptal olur mu?

Hayır. Mahkeme kararıyla belirlenen kişisel ilişki düzenlemesi, ebeveyn onu kullanmasa da geçerliliğini korur. Bu nedenle uzun süre görüşe gelmeyen ebeveyn, bir gün habersiz olarak çocuğu almak istediğinde velayet sahibi ebeveyn kural olarak çocuğu teslim etmekle yükümlüdür. Bu durum, çocuğun ani ve hazırlıksız bir görüşmeye zorlanması gibi sorunlara yol açabilir.

Velayet sahibi ebeveynin böyle bir durumla karşılaşmamak için izlemesi gereken yol, mahkemeye başvurarak düzenlemenin yeniden yapılmasını istemektir. Mahkeme, uzun süre görülmeyen çocukla ilişkinin uzman desteğiyle ve kademeli olarak yeniden kurulmasına karar verebilir. Kendiliğinden çocuğu teslim etmemek ise velayet sahibini kişisel ilişkiyi engelleyen taraf konumuna düşürebilir ve TMK m. 324/3 uyarınca velayetin değiştirilmesi riskini doğurabilir.

Velayet sahibi ebeveyn neleri belgelemeli?

Kişisel ilişkinin kaldırılması veya yeniden düzenlenmesi isteniyorsa, ebeveynin görüşe gelmediğini ve çocukla ilgilenmediğini gösteren deliller toplanmalıdır:

• Görüş günlerinde ebeveyne gönderilen ve cevapsız kalan mesajlar,
• Çocuğun görüşe hazırlandığını ve beklediğini bilen tanıklar,
• Ebeveynin çocuğun doğum günü, okul etkinlikleri veya sağlık sorunları gibi önemli anlarda ilgisiz kaldığını gösteren kayıtlar,
• Çocuğun bu durumdan nasıl etkilendiğini gösteren okul rehberlik servisi veya psikolog görüşleri.

Bu deliller, mahkemenin alacağı sosyal inceleme raporunu da destekler. Velayet sahibinin, görüş günlerinde çocuğu hazır tuttuğunu ve diğer ebeveyne haber verdiğini gösterebilmesi, ileride “görüşü engelleyen taraf” olarak suçlanmasının da önüne geçer.

Çocuğun bakış açısı

Ebeveyninin kendisini görmeye gelmemesi, çocuk için reddedilmişlik duygusu yaratabilir. Mahkemeler bu nedenle kişisel ilişkinin kaldırılmasını değerlendirirken yalnızca ebeveynin ilgisizliğini değil, çocuğun bu ilişkiden ne beklediğini de dikkate alır. İdrak çağındaki çocuk, kişisel ilişkinin geleceği konusunda dinlenir. Bazı çocuklar düzensiz de olsa ebeveyniyle görüşmeyi sürdürmek ister; bazıları ise sürekli hayal kırıklığı yaşamaktan yorulduğunu ifade eder. Hâkim çocuğun görüşünü yaşı ve olgunluğu ölçüsünde dikkate alır.

Ebeveynin görüşe gelmemesinin altında başka sebepler de yatabilir: maddi imkânsızlık, şehir dışında çalışma, sağlık sorunları veya velayet sahibi ebeveynle yaşanan çatışmadan kaçınma isteği. Mahkeme bu sebepleri araştırır. Örneğin uzak şehirde yaşayan bir ebeveyn için görüşlerin daha seyrek fakat daha uzun yapılması, yol masraflarının paylaşılması veya görüntülü görüşme gibi destekleyici yöntemlerin eklenmesi çözüm olabilir. Ayrı şehirlerde yaşayan ebeveynler için kişisel ilişkinin nasıl kurulacağı Ayrı Şehirlerde Çocuğu Görme Hakkı: Uzak Mesafede Kişisel İlişki Nasıl Düzenlenir? yazımızda anlatılmıştır.

Ebeveyn kişisel ilişki hakkından feragat edebilir mi?

Bazı ebeveynler, özellikle yeni bir evlilik veya yurt dışına taşınma sonrasında, çocukla görüşmek istemediklerini açıkça bildirir ya da protokole “baba (veya anne) kişisel ilişki talep etmemektedir” gibi bir hüküm yazdırmak ister. Kişisel ilişki çocuğun da hakkı olduğundan, ebeveynin tek taraflı beyanıyla bu ilişki kesin olarak sona ermez. Hâkim, anlaşmalı boşanma protokolünde bile kişisel ilişki düzenlenmemişse bunu çocuğun yararı bakımından değerlendirir ve gerekirse kendiliğinden bir düzen kurar. Ebeveynin görüşmek istemediğini beyan etmesi, mahkemenin kişisel ilişkiyi daha sınırlı belirlemesine yol açabilir; ancak bu beyan ileride ebeveynin fikrini değiştirip görüş talep etmesine engel değildir. Böyle bir talepte mahkeme, aradan geçen süreyi ve çocuğun ebeveynine yabancılaşma düzeyini dikkate alarak kademeli bir düzen kurar.

Ebeveynin görüşmeme beyanı, nafaka yükümlülüğünü de etkilemez. Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma borcu, ebeveynin çocukla ilişki kurma isteğinden bağımsız olarak devam eder.

Örnek olay

G ile H boşanmış, 7 yaşındaki çocuklarının velayeti G’ye verilmiştir. Kararda H ile çocuk arasında her ayın ilk ve üçüncü hafta sonu yatılı kişisel ilişki kurulmuştur. H, ilk birkaç ay görüşlere gelir, ardından bir yıl boyunca hiçbir görüşe gelmez ve telefonla da aramaz. Çocuk her görüş gününde babasını bekler, okulda içine kapanır. Okul rehberlik servisi durumu G’ye bildirir.

G, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi için dava açar. Mahkeme sosyal inceleme raporu alır, çocuğu uzman eşliğinde dinler. Çocuk babasını görmek istediğini, ancak gelmeyeceği günlerde beklemek istemediğini söyler. Mahkeme kişisel ilişkiyi kaldırmaz; ancak görüşlerin H’nin en az iki gün önceden haber vermesi şartıyla yapılmasına, ilk üç ay yatısız ve kısa süreli olmasına, ardından yatılı düzene geçilmesine karar verir. H’nin nafaka yükümlülüğü aynen devam eder.

Güncel Yargıtay kararları

Yargıtay, kişisel ilişkinin kaldırılması veya daraltılması taleplerinde TMK m.324’teki sebeplerin somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini arar. Ebeveynin bir süre görüşlere gelmemesi tek başına yeterli görülmez; mahkemeden uzman raporu alması, çocuğun yaşına ve görüşüne göre değerlendirme yapması beklenir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 21.09.2023 tarihli kararında kişisel ilişkinin amacını aile bağlarının geliştirilmesi olarak tanımlamış, kısıtlama ve kaldırmanın ancak çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde veya hakkın amacına aykırı kullanılması hâlinde mümkün olduğunu belirtmiştir. Kararda TMK m.324’teki “ciddi şekilde ilgilenmeme” hâli de kaldırma sebepleri arasında sayılmıştır.

Babanın adli görüşme odasında kurulan görüşmelere gelmemesi üzerine kişisel ilişkiye hiç yer olmadığına karar verilen bir dosyada bölge adliye mahkemesi, bu durumun tek başına gerekçe olamayacağını, yeniden uzman raporu alınması ve 5395 sayılı Kanun kapsamında danışmanlık tedbiri ile refakatçi eşliğinde görüşme seçeneklerinin incelenmesi gerektiğini belirtmiş; uyuşmazlık Yargıtay önüne de gelmiştir. Bu yaklaşım, görüşmelere gelmeyen ebeveyn bakımından kaldırma talebinin otomatik olarak kabul edilmeyeceğini gösterir.

Beş yıl boyunca çocuğu görmeye gelmediği ileri sürülen babanın açtığı davada da bölge adliye mahkemesi, anne ile baba arasındaki anlaşmazlığın kişisel ilişkiye engel olmadığını ve kişisel ilişki kararlarının kesin hüküm oluşturmadığını vurgulayarak gündüz görüşmesi şeklinde yeni bir düzen kurmuştur. Uzun süreli ilgisizlik, ilişkinin sınırlı ve kademeli biçimde yeniden başlatılmasına yol açabilir; ilişkinin tamamen ortadan kaldırılması ise ayrıca gerekçelendirilmelidir.

Kişisel ilişkinin kaldırılması, olmazsa sınırlandırılması istemiyle açılan bir davada ise Yargıtay, düzenlemenin çocuğun yaşı ve eğitim hayatı ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini, analık ve babalık duygusunun tatmininin de gözetileceğini belirterek yetersiz süreli düzenlemeyi bozmuştur. Sınırlama yapılırken dahi ebeveyn ile çocuk arasındaki bağı sürdürebilecek makul bir süre bırakılması gerekir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Görüşe gelinmediği hâlde bunun tarih tarih kayıt altına alınmaması. Mesaj kayıtları, tanık beyanları ve teslim yerine gidildiğini gösteren belgeler olmadan ilgisizlik iddiası zayıf kalır.
• Birkaç kez gelinmemesini kişisel ilişkinin kendiliğinden sona erdiği şeklinde yorumlamak. Mahkeme kararı değiştirilene kadar yürürlüktedir; velayet sahibi ebeveyn sonraki görüş günlerinde çocuğu teslime hazır bulunmalıdır.
• Kaldırma talebini uzman incelemesi istemeden yalnızca devamsızlığa dayandırmak. Mahkemeler çoğu durumda önce kademeli görüşme, refakatçi eşliğinde görüşme veya danışmanlık tedbirini değerlendirir.
• Kişisel ilişkinin kaldırılmasının nafakayı da ortadan kaldıracağını düşünmek. İştirak nafakası, kişisel ilişkiden bağımsız bir yükümlülüktür.
• Çocuğun görüşü alınabilecek yaşta olduğu hâlde bunun dosyaya yansıtılmasını talep etmemek. İdrak çağındaki çocuğun görüşü, sınırlama veya genişletme kararında belirleyici olabilir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Görüş günlerinin düzenli kullanılmaması çocuğu olumsuz etkiliyorsa, velayet sahibi ebeveyn durumu belgeleyerek aile mahkemesinden kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini istemelidir. Kendi başına teslimden kaçınmak yerine mahkeme kararıyla hareket etmek, ileride velayetin değiştirilmesi riskini önler. Görüşleri kullanamayan ebeveyn ise sebebini mahkemeye bildirerek kendi koşullarına uygun bir düzen talep etmelidir.

İlgili yazılar: Çocuk Babasına Gitmek İstemezse Ne Olur?, Boşanmış Baba Kaç Yaşında Çocuğu Yatılı Alabilir?

Mevzuat: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 41; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182-183, 323-324, 327; 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (7343 sayılı Kanunla eklenen çocuk teslimi ve kişisel ilişki hükümleri); Yargıtay 2. HD 29.05.2025, 2025/2649 E., 2025/5503 K..

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.