Ağır Hasar (Pert) Kaydı: Sorgulama, Düzeltme ve Araç Sahibinin Hakları

Bir aracın kayıtlarında “ağır hasarlı” ibaresinin bulunması, o aracın piyasa değerini önemli ölçüde düşürür. Alıcılar pert kayıtlı araçlardan uzak durur, kredi kuruluşları bu araçları teminat olarak kabul etmekte isteksiz davranır ve bazı sigorta şirketleri kasko teklifini sınırlar. Bu nedenle ağır hasar kaydı, araç sahipleri için en çok merak edilen ve en çok uyuşmazlık çıkan konulardan biridir. Kimi araç sahibi, aracının hasarının ağır hasar sayılmaması gerektiğini düşünür; kimi, kaydın yanlış araca işlendiğini fark eder; kimi de satın aldığı aracın pert geçmişinin kendisinden gizlendiğini sonradan öğrenir. Bu yazıda ağır hasar kaydının ne olduğu, hangi ölçütlere göre verildiği, nasıl sorgulandığı, silinip silinemeyeceği ve hatalı kayıtlara karşı başvurulabilecek yollar anlatılmaktadır.

Mevzuat

Ağır hasar nedir?

Ağır hasar, bir aracın kazadan sonra onarılmasının ekonomik olmadığı veya onarılsa bile yol güvenliği bakımından eski hâline getirilemeyeceği durumu ifade eder. Uygulamada “pert” veya “tam hasar” olarak da anılır. Ağır hasar kararı, sigorta şirketinin görevlendirdiği bağımsız sigorta eksperi tarafından verilir. Eksper, aracı inceler, onarım maliyetini hesaplar, aracın kaza öncesi piyasa değerini belirler ve hasarlı aracın hurda veya ikinci el değeri olan sovtaj bedelini tespit eder.

Ağır hasar kararıyla birlikte sigorta şirketi, aracı onarmak yerine aracın kaza tarihindeki rayiç değerini öder. Hasarlı araç, sigorta şirketine bırakılırsa rayiç değerin tamamı; araç sahibinde kalırsa rayiç değerden sovtaj bedeli düşülerek kalan tutar ödenir.

Hangi ölçütlerle ağır hasar sayılır?

Kanunda ağır hasar için belirli bir oran öngörülmemiştir; Genel Şartlar da sabit bir yüzde yerine onarım maliyeti ile aracın kaza tarihindeki değerinin karşılaştırılmasını ve eksperin onarımın mümkün olup olmadığına ilişkin tespitini esas alır. Uygulamada eksperler, onarım maliyetinin aracın kaza tarihindeki piyasa değerinin yaklaşık yüzde altmışını aşmasını ağır hasar kararı için ölçü olarak kullanmaktadır; bu oran bağlayıcı bir kanun hükmü değildir ve uyuşmazlıkta bilirkişi incelemesiyle denetlenir. Bunun yanında bazı kritik parçalardaki hasarlar, oran aşılmasa bile ağır hasar sayılmaya yol açabilir. Bu parçaların başlıcaları şunlardır:

• Şasi ve şasi kolları,
• Taban sacı,
• Marşpiyel,
• Tavan sacı,
• Aracın taşıyıcı yapısını oluşturan diğer gövde parçaları.

Bu parçalarda ciddi deformasyon bulunması, aracın çarpışma güvenliğini etkilediği için onarım maliyeti düşük kalsa bile ağır hasar kaydı verilebilir. Ayrıca sel, yangın gibi olaylarda araç elektronik aksamının tamamen zarar görmesi de ağır hasar sebebi olabilir.

Trafik tescil kaydı ve trafikten çekme

Ağır hasar kararı verilen araç, tescil kayıtlarında “ağır hasarlı” olarak işlenir ve trafikten çekilir. Zorunlu trafik sigortası Genel Şartlarının tazminat ödemesine ilişkin hükmü (B.2) ve Kasko Sigortası Genel Şartlarının 3.3.2.2 bendi, eksper raporuyla ağır hasarlı olduğu tespit edilen araç için tazminat ödenmesini, aracın trafikten çekildiğine ilişkin “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesinin sigorta şirketine sunulmasına bağlar. Bu düzenleme, ağır hasarlı araçların kayıt dışı onarılarak hasar geçmişi gizlenmiş şekilde yeniden satılmasını önlemeyi amaçlar.

Ağır hasarlı bir aracın yeniden trafiğe çıkabilmesi için onarımın yetkili bir onarım yerinde yapılması, ilgili teknik belgelerin alınması ve aracın muayeneden geçmesi gerekir. Araç trafiğe yeniden çıksa bile ağır hasar geçmişi kayıtlardan silinmez.

Ağır hasar kaydı nasıl sorgulanır?

Bir aracın hasar geçmişi ve ağır hasar kaydı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin sunduğu sorgulama hizmetleriyle öğrenilebilir. Sorgulama, e-Devlet üzerinden araç sahibi tarafından veya SBM’nin kısa mesaj ve internet hizmetleriyle plaka ya da şasi numarası kullanılarak yapılabilir. Sorgu sonucunda aracın geçmiş hasar tarihleri, hasar tutarları ve varsa ağır hasar ibaresi görülür.

İkinci el araç satın almadan önce bu sorgunun yapılması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer. Ancak sigortaya bildirilmemiş, sigorta dışında onarılmış hasarlar bu sorguda görünmez. Bu nedenle hasar sorgusunun yanında bağımsız bir ekspertiz incelemesi yaptırılması da önerilir.

Ağır hasar kaydı silinebilir mi?

Doğru verilmiş bir ağır hasar kaydı silinemez. Kayıt, aracın gerçek geçmişini gösteren bir bilgidir ve alıcıların korunması için kalıcı tutulur. Araç ne kadar iyi onarılırsa onarılsın, el değiştirirse değiştirsin, kayıt sorgulamalarda görünmeye devam eder.

Buna karşılık şu durumlarda kaydın düzeltilmesi veya kaldırılması istenebilir:

1. Kaydın başka bir araca işlenmesi: Plaka veya şasi numarasının hatalı girilmesi sonucu kayıt yanlış araca işlenmişse.
2. Hatalı ağır hasar kararı: Eksper raporunda onarım maliyetinin veya araç değerinin yanlış hesaplanması nedeniyle yüzde altmış eşiği yanlışlıkla aşılmış görünüyorsa.
3. Kritik parça hatası: Kritik parçada hasar bulunmadığı hâlde varmış gibi gösterilmişse.
4. Dayanaksız kayıt: Ağır hasar kaydı, sigorta şirketinin ödeme yapmadığı veya dosyanın kapandığı bir hasar nedeniyle işlenmişse.

Hatalı ağır hasar kaydının araç sahibine verdiği zarar somut olarak hesaplanabilir. Kayıt işlendiği andan itibaren araç, piyasada ağır hasarlı araç olarak işlem görür ve aynı model, yıl ve kilometredeki hasarsız emsaline göre belirgin şekilde düşük fiyatla satılır. Araç satılmış olsa bile bu fark, satış bedelinin emsal fiyatlarla karşılaştırılmasıyla ortaya konabilir. Kayıt nedeniyle kasko yaptırılamaması veya kredi teminatı olarak kabul edilmemesi de ayrıca zarar doğurabilir.

Kaydı hatalı olarak işleyen veya bildiren sigorta şirketinin sorumluluğu, sigortalı bakımından sözleşmeye aykırılık, poliçenin tarafı olmayan üçüncü kişi bakımından ise haksız fiil hükümlerine göre değerlendirilir. Talepte bulunan kişi, kaydın hatalı olduğunu, bu hatanın şirketin işleminden kaynaklandığını ve uğradığı zararı ispat etmelidir. Bu ispatın en güçlü aracı, ekspertiz raporundaki parça listesinin, onarım faturalarının ve aracın fiilî durumunun mahkemece atanacak bilirkişiye karşılaştırmalı olarak incelettirilmesidir. Kaydın düzeltilmesi ile tazminat talebi aynı davada birlikte ileri sürülebilir.

Hatalı kayda karşı izlenecek yol

Eksper raporuna itiraz

Ağır hasar kararına itirazın en uygun zamanı, karar verildiği andır. Araç sahibi, eksper raporunun bir örneğini sigorta şirketinden yazılı olarak ister ve rapordaki onarım maliyeti, parça fiyatları ve araç değeri hesaplamasını inceler. Rapora katılınmıyorsa, kendi seçeceği bağımsız bir eksperden rapor alarak sigorta şirketine itiraz edebilir. Eksper raporuna itiraz usulü Hasar Tespit Sorgulama ve Eksper Raporuna İtiraz yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Sigorta şirketine başvuru

Kaydın hatalı olduğu düşünülüyorsa, kaydı işleten sigorta şirketine yazılı başvuru yapılarak kaydın düzeltilmesi ve SBM’ye düzeltme bildirimi yapılması istenir. Hasar kayıtları SBM’ye sigorta şirketleri tarafından bildirildiğinden, düzeltmeyi de kural olarak ilgili sigorta şirketi yapar.

Tahkim veya dava

Sigorta şirketi düzeltme yapmazsa, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya dava açılabilir. Davada, kaydın düzeltilmesinin yanında hatalı kayıt nedeniyle aracın değerinde meydana gelen düşüş de tazminat olarak istenebilir. Mahkeme, bağımsız bir bilirkişiden hasarın gerçekten ağır hasar niteliğinde olup olmadığını inceletir.

Pert kaydı gizlenerek satılan araç

İkinci el araç alıcısı, satın aldığı aracın ağır hasar kaydının kendisinden gizlendiğini sonradan öğrenirse, satıcıya karşı ayıp hükümlerine dayanabilir. Satıcı galeriyse ve alıcı tüketiciyse 6502 sayılı Kanun, satıcı bir kişiyse Türk Borçlar Kanunu uygulanır. Alıcı; sözleşmeden dönme, bedelden indirim veya tazminat isteyebilir. Satıcının pert geçmişini bildiği hâlde gizlemesi, hile niteliğinde olduğundan ayıp bildirim süreleri ve zamanaşımı bakımından da alıcı lehine sonuç doğurur. Ayıplı araç hükümleri Ayıplı Araç: İkinci El ve Sıfır Araçta Ayıp, Seçimlik Haklar ve Süreler yazımızda anlatılmıştır. Bilerek gizleme, koşulları varsa dolandırıcılık suçu bakımından da değerlendirilebilir.

Örnek olay

Bir sürücünün aracına arkadan çarpılır. Karşı tarafın trafik sigortacısının görevlendirdiği eksper, onarım maliyetini 620.000 TL, aracın piyasa değerini 1.000.000 TL olarak hesaplar ve aracı ağır hasarlı sayar. Araç sahibi rapora itiraz eder; aldırdığı bağımsız eksper raporu, kullanılan parça fiyatlarının yetkili servisin liste fiyatlarının çok üzerinde olduğunu ve gerçek onarım maliyetinin 480.000 TL olduğunu gösterir. Araç sahibi, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurur. Hakemin aldırdığı bilirkişi raporu, onarım maliyetinin yüzde altmış eşiğinin altında kaldığını ve kritik parçalarda hasar bulunmadığını belirler. Sigortacı, aracın onarım bedelini ve değer kaybını ödemekle yükümlü tutulur; ağır hasar kaydının düzeltilmesi de sağlanır.

Güncel Yargıtay kararları

Tam hasar için iki şart birlikte aranır

Kasko Sigortası Genel Şartlarında tam hasar, onarım masraflarının aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespit edilmesi olarak tanımlanır. Yargıtay, bu iki şart birlikte gerçekleşmeden aracın pert sayılamayacağını kabul eder. Onarım masrafı rayiç değerin yaklaşık üçte biri olan bir araçta, “tamirin ekonomik olmadığı” gerekçesiyle pert kabulüne dayanan hükmü eksik inceleme nedeniyle bozan kararda bu ilke uygulanmıştır.

Bu karar, araç sahibinin aleyhine verilen pert kararına itirazda da kullanılabilir. Eksper raporu yalnız oran hesabına dayanıyor, aracın onarım kabul etmez hâle geldiğini somut olarak göstermiyorsa, tam hasar kabulü tartışmaya açıktır.

Trafikten çekme belgesi şartı

Bölge adliye mahkemeleri, pert bedeli talep edilen dosyalarda trafikten çekme belgesinin dosyaya sunulmasını aramaktadır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin E. 2024/2716, K. 2025/846, T. 23.05.2025 sayılı kararında, Genel Şartlardaki “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi şartı ve hurda tescil belgesi şartı ayrıntılı biçimde tartışılmıştır. Araç sahibi aracı onarıp kullanmak istiyorsa, pert bedeli yerine sovtaj bedeli düşülmüş tazminatı seçebilir; bu durumda da tescil kaydına ağır hasar bilgisi işlenir.

Ağır hasar kaydı gizli ayıptır

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ağır hasarlı olduğu alıcıdan gizlenerek satılan aracın gizli ayıplı olduğunu, noter satış sözleşmesindeki “alıcının bu aracı halihazır durumu ile görüp beğenerek” kalıbının satıcıyı gizli ayıptan kurtarmayacağını kabul etmiştir. Satıcı ayıbı bildiği hâlde gizlemişse, alıcının ayıbı süresinde bildirmediği savunmasına da dayanamaz.

Türk Borçlar Kanununun 225. maddesi, satıcının ağır kusuru varsa ayıbın süresinde bildirilmediği savunmasını dinlemez; 231. maddesi ise satıcının ağır kusuru hâlinde iki yıllık zamanaşımı süresine dayanamayacağını öngörür. Bu nedenle pert kaydı sonradan ortaya çıkan alıcı, aracı yıllar önce almış olsa bile satıcının hilesini ispat ederek dava açabilir.

Pert araçta değer kaybı istenemez

Karayolları Trafik Kanununun 92. maddesinin (l) bendi, hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı taleplerini zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında sayar. Pert sayılan araçta zarar, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri ile sovtaj değeri arasındaki fark üzerinden giderilir; ayrıca değer kaybı istenmez. Araç onarılıp trafiğe yeniden çıkarılmış olsa da bu sınırlama trafik sigortacısına karşı geçerlidir. Ağır hasar kararı hatalıysa, önce kararın düzeltilmesi sağlanmalı, ardından onarım bedeli ve değer kaybı istenmelidir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Pert teklifini, eksper raporundaki rayiç değer ve sovtaj bedelini incelemeden kabul etmek. Rayiç değer emsal ilanlarla, sovtaj bedeli hurda alım teklifleriyle karşılaştırılmalıdır.
• Sovtaj bedelini garanti eden sigortacının bildirimini dikkate almamak. Kasko Genel Şartlarına göre sigortacı, bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren bir ay süreyle garanti etmiş sayılır.
• Ağır hasar kaydı bulunan araçta trafik sigortacısından ayrıca değer kaybı istemek (KTK m. 92/l).
• İkinci el araç alırken yalnız satıcının beyanına güvenmek; SBM hasar sorgusu ve bağımsız ekspertiz yaptırmamak.
• Pert geçmişi gizlenen araçta yalnız ceza şikâyetiyle yetinmek. Hukuki talepler ayrıca ayıp hükümlerine göre ileri sürülmelidir.

Süreler ve görevli merci özeti

• Sigortacıya yazılı başvuru ve cevap süresi: 15 gün (KTK m. 97); tahkim için 15 iş günü (Sigortacılık Kanunu m. 30/13).
• Trafik sigortacısına karşı talepler: zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden 2 yıl, kazadan 10 yıl (KTK m. 109).
• Kasko alacağı: sigorta sözleşmesinden doğan alacaklarda iki yıllık zamanaşımı (TTK m. 1420).
• Ayıplı araç satışı: teslimden itibaren iki yıl; satıcının ağır kusuru veya hilesi varsa bu süreye dayanılamaz (TBK m. 231). Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanunun 12. maddesi uygulanır.
• Görevli yer: trafik sigortacısına karşı asliye ticaret mahkemesi veya Sigorta Tahkim Komisyonu; galeriden tüketici olarak alınan araçta tüketici mahkemesi ya da parasal sınır içinde tüketici hakem heyeti.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

Ağır hasar kaydı, aracın gerçek geçmişini gösteren kalıcı bir bilgidir ve doğru verilmişse silinemez. Ancak eksper raporundaki hesap hataları, kritik parça değerlendirmesindeki yanlışlıklar veya kaydın başka bir araca işlenmesi gibi durumlarda kaydın düzeltilmesi istenebilir. Ağır hasar kararına en etkili itiraz, karar verildiği anda bağımsız bir eksper raporuyla yapılır. Pert geçmişi gizlenerek satılan araçlarda ise alıcı, ayıp hükümlerine dayanarak satıcıya başvurabilir.

İlgili yazılar: Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası ve Tazminat Hakkı, Kasko Hasarı Ödemiyor: Alkol Reddi, 45 Gün ve Sigorta Tahkim Komisyonu

Mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.