Kilometresi Düşürülmüş Araç Davası ve Tazminat Hakkı

İkinci el araç alırken fiyatı en çok etkileyen bilgilerden biri, aracın kilometresidir. Düşük kilometreli bir araç daha az yıpranmış kabul edilir ve daha yüksek fiyatla satılır. Bu nedenle bazı satıcılar, aracın gösterge panelindeki kilometre bilgisini elektronik müdahaleyle düşürerek aracı olduğundan daha az kullanılmış gibi gösterir. Alıcı çoğu zaman bunu ilk servis bakımında, muayene sırasında veya aracı yeniden satmak istediğinde fark eder. Kilometresi düşürülmüş araç, hukuken ayıplı bir maldır ve kilometreyi bilerek gizleyen satıcı, ayıp hükümlerinin yanında hile hükümlerine göre de sorumludur. Bu yazı, sitemizdeki genel Ayıplı Araç: İkinci El ve Sıfır Araçta Ayıp, Seçimlik Haklar ve Süreler yazısını tamamlayacak şekilde, yalnızca kilometre düşürme meselesine odaklanmaktadır: kilometre geçmişinin nasıl tespit edileceği, alıcının hakları, süreler ve ceza şikâyeti.

Kanun metni

Kilometre düşürme neden ayıptır?

Kilometre, ikinci el aracın en temel niteliklerinden biridir. Satış ilanında, satış sözleşmesinde veya ekspertiz raporunda belirtilen kilometre, satıcının alıcıya bildirdiği bir niteliktir. Aracın gerçek kilometresi bildirilenden fazlaysa, araç satıcının bildirdiği niteliği taşımaz. Türk Borçlar Kanununun 219. maddesi, satıcıyı bildirdiği niteliklerin bulunmamasından sorumlu tutar. Bu sorumluluk, satıcının kilometre düşürmeyi kendisinin yapıp yapmadığından bağımsızdır; satıcı, aracı kendisi de düşürülmüş kilometreyle almış olsa bile alıcıya karşı ayıptan sorumludur.

Kilometre düşürme ayrıca aracın gerçek yıpranmasını gizler. Yüksek kilometreli bir aracın motoru, şanzımanı, süspansiyonu ve diğer mekanik aksamı daha fazla aşınmıştır. Bu nedenle kilometre farkı, yalnızca bir bilgi yanlışlığı değil, aracın değerini ve alıcının ondan beklediği faydayı doğrudan etkileyen ekonomik bir ayıptır.

Kilometre geçmişi nasıl tespit edilir?

Kilometre düşürme iddiasının ispatı, aracın geçmişteki kilometre kayıtlarına dayanır. Başlıca kaynaklar şunlardır:

1. Araç muayene kayıtları: Periyodik araç muayenesinde aracın kilometresi kayda geçirilir. Bu kayıtlar, muayene raporlarında ve muayene kuruluşunun sorgulama hizmetlerinde görülebilir. Önceki bir muayenede kaydedilen kilometrenin satış sırasındaki kilometreden yüksek olması, düşürmenin en güçlü delilidir.
2. Yetkili servis kayıtları: Yetkili servislerde yapılan bakım ve onarımlarda kilometre kaydedilir. Üretici veya distribütör sistemindeki servis geçmişi, kilometrenin zaman içindeki seyrini gösterir.
3. Sigorta hasar dosyaları: Kaza sonrası düzenlenen eksper raporlarında aracın kilometresi yazılır.
4. Önceki ekspertiz raporları: İkinci el araç ticaretinde düzenlenen ekspertiz raporları kilometre bilgisini içerir.
5. Teknik inceleme: Aracın elektronik kontrol üniteleri, gösterge panelinden farklı kilometre bilgisi saklayabilir. Bilirkişi incelemesinde bu veriler okunabilir.

Bu kayıtların bir kısmı kısa sürede değişebileceği veya erişilemez hâle gelebileceği için, şüphe doğduğunda mahkemeden delil tespiti istenmesi yararlı olur.

Galeriden ve şahıstan alım arasındaki fark

Galeriden (işletmeden) alım: Alıcı aracı kişisel amaçla satın almışsa tüketicidir ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır. İkinci el araç ticareti yapan işletmeler, satıştan önce yetkili bir ekspertiz kuruluşundan rapor almak ve bu raporu alıcıya vermekle yükümlüdür. Raporda yazılı kilometrenin gerçeği yansıtmaması, hem galerinin hem de koşulları varsa ekspertiz kuruluşunun sorumluluğunu gündeme getirebilir. Tüketicinin seçimlik hakları ve başvuru yolları Ayıplı Araç: İkinci El ve Sıfır Araçta Ayıp, Seçimlik Haklar ve Süreler yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Şahıstan alım: Satıcı bir gerçek kişiyse Türk Borçlar Kanunu uygulanır. Alıcı, aracı teslim aldıktan sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz aracı gözden geçirmek ve ayıp varsa bunu uygun süre içinde satıcıya bildirmekle yükümlüdür (TBK m. 223). Ancak kilometre düşürme gibi olağan bir incelemeyle anlaşılamayan gizli ayıplarda bildirim süresi, ayıbın ortaya çıktığı andan itibaren işler. Satıcı ayıbı bilerek gizlemişse, alıcının gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğünü geç yerine getirmesi bile satıcıyı sorumluluktan kurtarmaz.

Yargıtay, kilometresi düşürülmüş araçlarda satıcının bu durumu bilmese bile alıcıya karşı ayıptan sorumlu olduğunu kabul etmektedir. Bu sonuç, Türk Borçlar Kanununun 219. maddesinden doğar: Satıcı, alıcıya karşı bildirdiği nitelikte olmamasından ve ayıplardan, bunların varlığını bilmese bile sorumludur. Satıcının “aracı bu kilometreyle aldım, ben de bilmiyordum” savunması, alıcıya karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz; satıcı ancak aracı kendisine satan kişiye rücu edebilir.

Satıcının ayıbı bilmesinin önemi, süreler ve tazminatın kapsamı bakımındandır. Türk Borçlar Kanununun 231. maddesine göre ayıptan doğan davalar, satılanın alıcıya devrinden itibaren iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; ancak satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise bu iki yıllık süreden yararlanamaz. Kilometreyi kendisi düşüren veya düşürüldüğünü bildiği hâlde gizleyen satıcı bu kapsamdadır. Yargıtay’ın ceza daireleri de kilometresi düşürülmüş aracı gerçek değerinin üzerinde satma eyleminin, koşulları varsa dolandırıcılık suçunu oluşturabileceğini kabul etmekte; ancak bunun için muayene kayıtları, piyasa değeri ve aracın satış geçmişinin incelenmesini aramaktadır.

Alıcının hakları

Kilometresi düşürülmüş aracı satın alan kişi şu seçimlik haklardan birini kullanabilir:

• Sözleşmeden dönme: Araç satıcıya iade edilir, ödenen bedel faiziyle geri alınır. Kilometre farkı büyükse ve aracın değerini önemli ölçüde etkiliyorsa bu hak tercih edilir.
• Bedelden indirim: Araç alıcıda kalır; gerçek kilometreye göre aracın değeri ile ödenen bedel arasındaki fark oranında indirim yapılır.
• Ayıpsız misliyle değişim: İkinci el araçlarda aynı nitelikte başka bir araç bulunması güç olduğundan uygulamada nadiren kullanılır.

Seçimlik hakların yanında alıcı, ayıp nedeniyle uğradığı diğer zararları da isteyebilir: kilometre farkından kaynaklanan erken bakım ve onarım masrafları, ekspertiz ve bilirkişi giderleri, araç için ödenen noter ve vergi masrafları bunlara örnektir.

Hile ve aldatma

Satıcının kilometreyi bilerek düşürmüş veya düşürüldüğünü bilerek gizlemiş olması, alıcıya ayıp hükümlerinden bağımsız bir yol daha açar. Türk Borçlar Kanununun 36. maddesine göre, karşı tarafın aldatmasıyla sözleşme yapan taraf, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir. Alıcı, aldatmayı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirerek sözleşmeyi iptal edebilir (TBK m. 39).

Hilenin bir diğer önemli sonucu, sürelere ilişkindir. Satıcı ağır kusuru veya hilesiyle ayıbı gizlemişse, iki yıllık ayıp zamanaşımından ve kısa bildirim sürelerinden yararlanamaz. Bu nedenle aracı satın aldıktan yıllar sonra kilometrenin düşürüldüğünü öğrenen alıcı da, satıcının bunu bildiğini ispat edebildiği ölçüde haklarını kullanabilir.

Ceza şikâyeti

Kilometreyi bilerek düşürüp aracı bu şekilde satan kişinin eylemi, koşulları varsa dolandırıcılık suçu (TCK m. 157) bakımından değerlendirilebilir. Dolandırıcılık suçunun oluşması için hileli davranışın, alıcıyı aldatabilecek nitelikte olması ve alıcının bu aldatma sonucunda zarara uğraması gerekir. Gösterge paneline teknik müdahale yapılarak kilometrenin düşürülmesi, sıradan bir yalan beyanın ötesinde, alıcının kolayca fark edemeyeceği bir hile olarak değerlendirilebilir. Uygulamada ise savcılıkların, satıcının düşürmeyi bildiğinin ispatlanamadığı dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığına karar verdiği görülmektedir. Bu nedenle ceza şikâyeti, hukuki yollara alternatif değil, onları destekleyen bir adım olarak düşünülmelidir.

Süreler

• Ayıp bildirimi: Şahıstan alımda ayıp anlaşılınca gecikmeden satıcıya bildirilmelidir. Bildirim, noter ihtarnamesi gibi ispat edilebilir bir yolla yapılmalıdır.
• Zamanaşımı: Ayıptan doğan talepler, kural olarak teslimden itibaren iki yıl içinde zamanaşımına uğrar; satıcının hilesi varsa bu süreden yararlanılamaz.
• Aldatma nedeniyle iptal: Aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl.

Örnek olay

Bir kişi, galeriden 85.000 km’de olduğu belirtilen beş yaşındaki bir otomobili satın alır. Galerinin verdiği ekspertiz raporunda da kilometre 85.000 olarak yazılıdır. Alıcı, bir yıl sonra yetkili serviste bakım yaptırdığında, servis kayıtlarında aracın iki yıl önce 172.000 km’de bakım gördüğü ortaya çıkar. Muayene kayıtları da benzer bir kilometreyi göstermektedir.

Alıcı, delil tespiti yoluyla servis ve muayene kayıtlarını dosyaya kazandırır, galeriye noter ihtarnamesi göndererek sözleşmeden döndüğünü bildirir ve aracın satış bedelinin iadesini ister. Galeri talebi reddedince tüketici mahkemesinde dava açılır. Bilirkişi, aracın elektronik kontrol ünitelerinde de daha yüksek kilometre kaydı bulunduğunu belirler. Mahkeme, kilometrenin düşürülmüş olduğunu ve aracın ayıplı olduğunu kabul ederek satış bedelinin faiziyle iadesine karar verir.

Güncel Yargıtay kararları

Kilometre düşürme basit dolandırıcılık olarak değerlendirilir

Yargıtay ceza daireleri, kilometresi düşürülmüş aracı daha az kullanılmış gibi göstererek normal bedelinin üzerinde satma eylemini dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirmektedir. Bir dosyada ilanda 74.000 km olarak gösterilen aracın muayene kayıtlarına göre satıştan önce 242.626 km’de olduğu anlaşılmıştır. Yargıtay, internet ilanından sonra satıcının alıcıyla yüz yüze görüşüp hileyi bu görüşmede sergilediği olayda eylemin nitelikli değil, Türk Ceza Kanununun 157. maddesinin birinci fıkrasındaki basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğunu belirtmiştir.

Basit dolandırıcılık uzlaşma kapsamındadır. Bu nedenle ceza soruşturmasında önce uzlaştırma yoluna gidilir; alıcının zararının karşılanması çoğu dosyada bu aşamada gündeme gelir. Uzlaşma sağlanamazsa yargılama devam eder. 117.000 km olarak satılan aracın gerçekte 793.000 km’de ve taksiden çıkma olduğunun anlaşıldığı başka bir dosyada uzlaşma sağlanamamış, sanığın 157/1 uyarınca mahkûmiyeti onanmıştır (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2018/8824, K. 2020/2803, T. 25.02.2020).

“Olay hukukidir” gerekçesiyle verilen kovuşturmama kararı

Kilometre düşürme şikâyetlerinde savcılıklar zaman zaman uyuşmazlığın yalnız hukuki nitelikte olduğu gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Yargıtay, kilometresi değiştirilmiş araç satma eyleminin dolandırıcılık suçunu oluşturabileceğini, bu nedenle tüketici mahkemesindeki dosyanın getirtilmesi ve şüphelilerin dinlenmesi gibi araştırmalar yapılmadan itirazın reddedilmesinin isabetsiz olduğunu kabul etmiştir.

Bu karar, kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı sulh ceza hâkimliğine yapılacak itirazda kullanılabilir. İtiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren on beş gündür (CMK m. 173).

Satıcının “görüp beğendim” kaydı gizli ayıbı kapsamaz

Noterde düzenlenen araç satış sözleşmelerindeki “alıcının bu aracı halihazır durumu ile görüp beğenerek” kalıbı, satıcılar tarafından ayıp sorumluluğunu ortadan kaldıran bir kayıt gibi ileri sürülür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu ifadenin ancak basit bir incelemeyle anlaşılabilecek açık ayıpları kapsadığını, gizli ayıp nedeniyle satıcının sorumluluğunun devam ettiğini kabul etmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/436, K. 2021/1717, T. 21.12.2021). Kilometre düşürme, gösterge panelinde iz bırakmadığı için olağan gözden geçirmeyle anlaşılamayan tipik bir gizli ayıptır.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Ayıbı öğrendikten sonra aracı uzun süre kullanmaya devam etmek ve satıcıya bildirim yapmamak. Bildirim noter ihtarnamesi gibi ispatlanabilir bir yolla yapılmalıdır.
• Kilometre kayıtlarını toplamadan dava açmak. Muayene ve servis kayıtları dava öncesinde alınmalı, gerekirse delil tespiti istenmelidir.
• Aracı başkasına sattıktan sonra sözleşmeden dönmeyi seçmek. Araç iade edilemiyorsa uygun yol bedel indirimi ve tazminattır.
• Ceza şikâyetini hukuk davasının yerine koymak. Ceza yargılaması zararın tahsilini sağlamaz; uzlaşma sağlanmazsa alıcı yine hukuk mahkemesine gitmek zorundadır.
• Galeriden tüketici olarak alınan araçta asliye hukuk mahkemesinde dava açmak. Görevli mahkeme tüketici mahkemesidir; tutar 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvurulur, üzerindeyse dava açmadan önce arabulucuya gidilmesi zorunludur.

Süreler ve görevli merci özeti

• Şahıstan alım: ayıptan doğan davalarda teslimden itibaren iki yıl; satıcının ağır kusuru varsa bu süre işlemez (TBK m. 231).
• Galeriden alım: 6502 sayılı Kanuna göre teslimden itibaren iki yıl; ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz (6502 m. 12).
• Aldatma nedeniyle sözleşmenin iptali: aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıl (TBK m. 39).
• Dolandırıcılık şikâyeti: basit dolandırıcılık şikâyete bağlı değildir; ancak uzlaşma kapsamındadır. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz on beş gün içinde yapılır.
• Görevli mahkeme: galeriden tüketici alımında tüketici mahkemesi veya tüketici hakem heyeti; şahıstan alımda asliye hukuk mahkemesi.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

Kilometresi düşürülmüş araç, satıcının bildirdiği niteliği taşımadığı için ayıplıdır. Alıcı; sözleşmeden dönme, bedel indirimi veya tazminat yoluyla zararını giderebilir. Satıcının kilometreyi bilerek düşürmesi veya gizlemesi hâlinde, kısa süreler satıcıyı korumaz ve aldatma nedeniyle sözleşmenin iptali de gündeme gelir. Kilometre geçmişinin muayene, servis ve sigorta kayıtlarıyla belgelenmesi ve bu kayıtların delil tespitiyle korunması, davanın sonucunu belirleyen en önemli adımdır.

İlgili yazılar: Ağır Hasar (Pert) Kaydı: Sorgulama, Düzeltme ve Araç Sahibinin Hakları, Sattığım Aracın Değer Kaybını Alabilir miyim?, Araç Değer Kaybı Tazminatı: Hesaplama, Sigortaya Başvuru ve Zamanaşımı

Mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.