Apostil Nedir, Nasıl Alınır? Yurt Dışında Kullanılacak Belgelerin Onayı

Bir ülkede düzenlenen resmî belgenin başka bir ülkede kullanılabilmesi için, o belgedeki imzanın ve mührün gerçekten yetkili bir makama ait olduğunun doğrulanması gerekir. Eskiden bu doğrulama, belgenin önce düzenlendiği ülkenin dışişleri bakanlığında, ardından kullanılacağı ülkenin konsolosluğunda ayrı ayrı onaylanmasıyla yapılırdı. Uzun ve masraflı olan bu zincirleme onay sistemi, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında tek bir şerhle değiştirilmiştir. Bu şerhe apostil denir.

Apostil, aile hukukunda özellikle yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda sık karşımıza çıkar: Yurt dışında alınan boşanma kararının Türkiye’de tanınması, yabancı bir ülkede evlenmek için bekârlık belgesi sunulması, yurt dışında doğan çocuğun nüfusa kaydı veya yurt dışındaki bir mirasın paylaşılması bunlardan bazılarıdır.

Hukuki dayanak

Lahey Apostil Sözleşmesi, Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı bünyesinde hazırlanmıştır. Türkiye Sözleşme’yi onaylamış ve Sözleşme Türkiye bakımından 29/9/1985 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bugün Avrupa ülkelerinin tamamına yakını, Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Japonya, Avustralya ve daha pek çok ülke Sözleşme’ye taraftır. Taraf ülkelerin güncel listesi Lahey Konferansı’nın internet sitesinde yayımlanmaktadır.

Apostil hangi belgelere uygulanır?

Sözleşme, bir devletin resmî belgelerine uygulanır. Sözleşme’nin 1. maddesine göre şu belgeler resmî belge sayılır:

• Mahkeme kararları ve yargı organlarının belgeleri (savcılık, icra dairesi ve mahkeme yazı işleri belgeleri dahil),
• İdari belgeler (nüfus kayıt örneği, doğum belgesi, evlenme belgesi, diploma gibi),
• Noterlik belgeleri,
• Özel kişilerin imzaladığı belgeler üzerindeki resmî onaylar (örneğin imzanın noterce onaylanması).

Diplomatik veya konsolosluk temsilcilerinin düzenlediği belgeler ile ticari veya gümrük işlemlerine doğrudan ilişkin idari belgeler ise Sözleşme’nin kapsamı dışındadır.

Türkiye’de apostil nereden alınır?

Türkiye’de apostil vermeye yetkili makamlar belgenin türüne göre belirlenmiştir:

İdari belgeler: İllerde valiler, vali yardımcıları ve hukuk işleri müdürlükleri; ilçelerde kaymakamlar. Nüfus kayıt örneği, doğum ve evlenme belgeleri, okul diplomaları ve transkriptler, belediye belgeleri bu kapsamdadır.

Adli belgeler: Ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıkları. Mahkeme kararları, kesinleşme şerhleri, adli sicil kaydı ve noter belgeleri bu kapsamda değerlendirilir.

Başvuru, belgenin aslı ile birlikte yetkili makama yapılır. Yetkili makam, belgedeki imzanın ve mührün kendi kayıtlarındaki örneklerle uyumlu olduğunu kontrol eder ve belgeye apostil şerhini ekler. Şerh, belgenin arkasına veya ayrı bir sayfa olarak belgeye eklenebilir.

E-apostil

Türkiye’de bazı belgeler için e-Devlet üzerinden elektronik apostil imkânı sunulmaktadır. Bu imkân uygulamada özellikle adli sicil kaydı gibi elektronik ortamda düzenlenen belgelerde kullanılmaktadır. Elektronik apostilin hangi belgeler için ve hangi ülkelerde kabul edildiği değişebileceğinden, belgenin kullanılacağı ülke makamının elektronik apostili kabul edip etmediği önceden öğrenilmelidir.

Apostil neyi onaylar, neyi onaylamaz?

Apostil şerhi üç şeyi onaylar: belgedeki imzanın doğruluğunu, belgeyi imzalayanın hangi sıfatla hareket ettiğini ve belgedeki mühür veya damganın gerçekliğini. Apostil belgenin içeriğinin doğruluğunu onaylamaz. Örneğin apostilli bir doğum belgesi, belgenin yetkili nüfus memuru tarafından imzalandığını kanıtlar; ancak belgede yazan bilgilerin doğru olduğunu ayrıca garanti etmez.

Apostil, belgenin kullanılacağı ülkede kabul edilip edilmeyeceğini de tek başına belirlemez. Belgenin hukuki etkisi, o ülkenin kendi mevzuatına göre değerlendirilir. Örneğin yabancı bir boşanma kararının Türkiye’de sonuç doğurması için apostil yeterli değildir; ayrıca tanıma veya tenfiz kararı alınması gerekir.

Apostil şerhinin şekli

Sözleşme, apostil şerhinin şeklini de belirlemiştir. Şerh, Sözleşme’ye ekli örneğe uygun olarak düzenlenir ve kare biçiminde, kenar uzunluğu en az 9 santimetre olan bir alan içinde yer alır. Şerhin başlığı Fransızca “Apostille (Convention de La Haye du 5 octobre 1961)” ifadesidir. Şerhte numaralandırılmış on bilgi bulunur: belgeyi düzenleyen ülke, belgeyi imzalayan kişi, imzalayanın sıfatı, belgede mühür varsa hangi makama ait olduğu, apostilin verildiği yer ve tarih, apostili veren makam, apostilin sıra numarası, apostili verenin mührü ve imzası. Bu standart şekil sayesinde taraf ülkelerin makamları, farklı dillerde düzenlenmiş şerhleri kolayca tanıyabilir.

Yetkili makam, verdiği apostilleri sıra numarasıyla bir kütükte veya elektronik kayıtta tutar. Belgenin ibraz edildiği ülkedeki kurum, şerhteki bilgilerin kütükle uyumlu olup olmadığını yetkili makamdan sorabilir (Sözleşme m. 7).

Apostilin geçerlilik süresi var mı?

Sözleşme’de apostil için bir geçerlilik süresi öngörülmemiştir. Apostil, belgedeki imzanın düzenlendiği tarihteki doğruluğunu onaylar. Ancak belgenin ibraz edileceği kurum, belgenin güncel olmasını isteyebilir. Örneğin nüfus kayıt örneği, bekârlık belgesi veya adli sicil kaydı gibi belgeler için birçok ülke son üç veya altı ay içinde düzenlenmiş belge ister. Bu durumda eski tarihli apostilli belge yerine yeni belge alınıp yeniden apostil yaptırılması gerekir.

Sık yapılan hatalar

• Belgenin fotokopisine apostil istenmesi. Apostil kural olarak belgenin aslına veya yetkili makamca onaylanmış örneğine verilir.
• Belgenin önce tercüme ettirilip ardından apostil için başvurulması. Hangi sırayla işlem yapılacağı, belgenin kullanılacağı ülkenin uygulamasına göre belirlenmelidir.
• Sözleşme’ye taraf olmayan bir ülke için apostil alınması ve konsolosluk tasdikinin atlanması.
• Mahkeme kararının apostillenip kesinleşme şerhinin unutulması. Tanıma davalarında kesinleşmeyi gösteren belge de apostilli olmalıdır.

Tercüme ve noter onayı

Apostilli belge, kullanılacağı ülkenin dilinde değilse tercüme edilmesi gerekir. Uygulamada izlenen yol şöyledir:

1. Belgenin aslına, düzenlendiği ülkede apostil şerhi alınır.
2. Belge ve apostil şerhi, kullanılacağı ülkenin diline yeminli tercüman tarafından çevrilir.
3. Tercüme, ülkenin uygulamasına göre noter tarafından onaylanır.

Bazı ülkeler, Türkiye’de yapılmış tercümenin noter onayının da ayrıca apostillenmesini ister. Bu durumda noter onaylı tercümeye de adalet komisyonundan apostil alınır. Hangi aşamada apostil gerektiği, belgenin kullanılacağı kurumdan önceden öğrenilmelidir.

Yabancı ülkede düzenlenmiş ve o ülkede apostillenmiş bir belge Türkiye’de kullanılacaksa, Türkiye’de yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilir ve tercüme noterce onaylanır.

Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler: konsolosluk tasdiki

Belge, Lahey Sözleşmesi’ne taraf olmayan bir ülkede kullanılacaksa apostil yeterli olmaz. Bu durumda klasik tasdik zinciri işler: Belge önce düzenlendiği ülkenin ilgili makamlarında, ardından kullanılacağı ülkenin o ülkedeki büyükelçiliği veya konsolosluğunda onaylanır. Türkiye’de düzenlenen bir belgenin taraf olmayan bir ülkede kullanılması için genellikle Dışişleri Bakanlığı onayı ve ardından ilgili ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinin onayı gerekir.

Bazı ülkelerle yapılan ikili adli yardım sözleşmeleri, belirli belgeler için tasdik şartını tamamen kaldırabilir. Bu nedenle somut ülke bakımından geçerli ikili sözleşmelerin de kontrol edilmesi gerekir.

Aile hukukunda apostilin kullanıldığı başlıca durumlar

Yabancı boşanma kararının tanınması. Yurt dışında alınan boşanma kararının Türkiye’de nüfus kaydına işlenebilmesi için tanıma davası açılır. Davada yabancı mahkeme kararının aslı veya onaylı örneği, kararın kesinleştiğini gösteren belge ve bunların apostilli ve onaylı tercümeleri sunulur. Tanıma davasının ayrıntıları Tanıma Davası: Yurt Dışında Alınan Boşanma Kararı Türkiye’de Nasıl Geçerli Olur? yazımızda anlatılmıştır.

Yurt dışında evlenme. Yabancı bir ülkede evlenecek Türk vatandaşından genellikle evlenme ehliyet belgesi veya bekârlık belgesi, nüfus kayıt örneği ve gerekirse önceki evliliğin sona erdiğini gösteren kararın apostilli örneği istenir.

Yurt dışında doğan çocuğun kaydı. Yabancı makamın düzenlediği doğum belgesinin Türk konsolosluğuna sunulmasında apostil ve tercüme gerekebilir.

Yabancı eşle boşanma. Türk mahkemesinde yabancı uyruklu eşle boşanma davasında, yabancı ülkede kıyılmış evliliğe ilişkin belgeler veya yabancı ülkede yaşayan eşe ilişkin belgeler apostil ile sunulur. Bu konu Yabancı Uyruklu Eşle Boşanma: Türk Mahkemesinde Dava ve Uygulanacak Hukuk yazımızda ele alınmıştır.

Miras. Yurt dışındaki mirasın paylaşımında Türkiye’den alınan mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları ve vekâletnameler apostille yurt dışına gönderilir.

Vekâletname. Yurt dışında yaşayan bir kişinin Türkiye’deki boşanma, miras veya tapu işlemleri için yabancı ülkede noterde düzenlettiği vekâletnamenin apostilli olması gerekir. Alternatif olarak vekâletname Türk konsolosluğunda düzenlenebilir; bu durumda apostil gerekmez.

Yargıtay kararlarında apostil

Apostil, en çok yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi davalarında önem kazanır. MÖHUK m. 53, dilekçeye yabancı ilamın o ülke makamlarınca usulen onanmış aslının ve kesinleştiğini gösteren belgenin, bunların onanmış tercümeleriyle birlikte eklenmesini arar. Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde bu “usulen onanma” şartı apostil şerhiyle yerine getirilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir kararda bölge adliye mahkemesi, yabancı mahkeme kararının kesinleşme şerhini içerdiğini, apostil şerhinin mevcut olduğunu ve onaylı suret ile konsolosluk onaylı tercümenin dosyada bulunduğunu tespit ederek tanıma şartlarının oluştuğunu kabul etmiştir. Karar, tanıma dosyasında hangi belgelerin bir arada bulunması gerektiğini gösteren iyi bir örnektir.

Apostilin eksik olması davanın kendiliğinden reddine yol açmaz; mahkeme eksikliğin tamamlanması için süre verir. Ancak bu süre kesin süre olarak verilmişse süresinde yerine getirilmeyen eksiklik ağır sonuç doğurur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin incelediği bir tenfiz davasında mahkeme, ilamın apostil şerhinin sunulması için davacı vekiline altmış günlük kesin süre vermişti. Sonradan sunulan belgedeki apostil şerhinin bu sürenin bitiminden sonraki bir tarihte düzenlendiği anlaşılınca dava reddedildi; bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay bu sonucu onadı.

Bu karar, apostil işleminin yurt dışında zaman alabileceğini ve davanın açılmasından önce tamamlanmasının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Kesin süre içinde apostil alınamayacağı anlaşılırsa, süre bitmeden mahkemeye gerekçeli bir dilekçe verilerek süre uzatımı istenmelidir.

Belge türüne göre kontrol listesi

• Yabancı boşanma kararının tanınması: kararın onaylı örneği, kesinleşme belgesi, her ikisine apostil, Türkçe yeminli tercüme ve noter onayı.
• Yurt dışında evlenme: doğum yeri ve evlenme ehliyet belgesi veya nüfus kayıt örneği; valilik veya kaymakamlıktan apostil; gerekiyorsa tercüme ve tercümeye ayrıca apostil.
• Yurt dışında düzenlenen vekâletname: yabancı noter onayı ve apostil, Türkiye’de yeminli tercüme ve noter onayı; ya da Türk konsolosluğunda düzenleme.
• Adli sicil kaydı: e-Devlet üzerinden alınan belge için elektronik apostil imkânı, kullanılacak ülkenin kabulüne bağlı olarak.
• Mirasçılık belgesi: sulh hukuk mahkemesi kararıysa kesinleşme şerhiyle birlikte adalet komisyonundan, noter belgesiyse noter onayı üzerine adalet komisyonundan apostil.

Süre ve masraf planlaması

Apostil işlemi Türkiye’de çoğu zaman aynı gün tamamlanır; ancak belgenin önce ilgili kurumdan güncel tarihle alınması, ardından tercüme ve noter onayı gibi adımlar eklendiğinde süreç birkaç günü bulabilir. Yurt dışında alınacak apostillerde süre ülkeden ülkeye büyük farklılık gösterir; bazı ülkelerde posta yoluyla yapılan başvurular haftalarca sürebilir. Bu nedenle yurt dışında alınması gereken belgeler, dava açılmadan veya resmî başvuru yapılmadan önce temin edilmelidir.

Örnek olay

Almanya’da yaşayan AD, Alman mahkemesinde boşanmıştır ve Türkiye’de yeniden evlenmek istemektedir. Türkiye’deki nüfus kaydında hâlâ evli görünmektedir. AD, Alman mahkemesinin boşanma kararını ve kesinleşme belgesini Almanya’daki yetkili makamdan apostil şerhiyle alır. Belgeleri Türkiye’de yeminli tercümana Türkçeye çevirtir ve tercümeyi notere onaylatır. Ardından Türkiye’de aile mahkemesinde tanıma davası açar. Mahkeme kararı tanır; karar kesinleştikten sonra AD’nin boşanması nüfus kaydına işlenir ve AD Türkiye’de evlenebilir hâle gelir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Yurt dışında kullanılacak bir belge için önce belgenin hangi ülkede ve hangi kurumda kullanılacağı, o ülkenin Lahey Sözleşmesi’ne taraf olup olmadığı ve tercümenin de apostil gerektirip gerektirmediği öğrenilmelidir. Belge türüne göre valilik, kaymakamlık veya adalet komisyonuna başvurulmalı; yabancı belgelerin Türkiye’de kullanılmasında ise belgenin düzenlendiği ülkede apostil alınmasına ve Türkiye’de onaylı tercümesinin yapılmasına dikkat edilmelidir.

İlgili yazılar: Boşanma Vekâletnamesi: Özel Yetki ve Kapsamı, Boşanma Kararının Kesinleşmesi: Hâkim Boşanma Kararı Verdikten Sonra Ne Olur?

Mevzuat: Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi (Lahey, 5/10/1961; Türkiye bakımından yürürlük 29/9/1985) m. 1-6; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 50-59..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.