Boşanma Davasında İstinaf ve Temyiz: Karar Verildikten Sonra Süreç Nasıl İşler?

Aile mahkemesinin boşanma kararı, verildiği anda kesin değildir. Taraflar karara karşı önce bölge adliye mahkemesine istinaf yoluyla, ardından Yargıtay’a temyiz yoluyla başvurabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 350/2 ve 367/2 uyarınca aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez; bu nedenle kanun yolu süreci tamamlanmadan taraflar hukuken evli sayılır. Boşanma davalarında kanun yolu, genel hukuk davalarından farklı bazı özellikler taşır: karar birden fazla hüküm içerir, her hüküm ayrı ayrı kesinleşebilir ve nafaka ile velayet gibi konularda dava süresince alınan geçici önlemler kanun yolu aşamasında da devam eder.

Hukuk davalarında istinaf ve temyizin genel kuralları “Hukuk Davasında İstinaf” ve “Hukuk Davasında Temyiz” yazılarımızda anlatılmıştır. Bu yazı, boşanma davasına özgü noktaları ele alır.

Kanun metni

Kanun yolu aşamaları

Boşanma davasında kanun yolu iki aşamalıdır:

1. İstinaf: Aile mahkemesinin kararına karşı bölge adliye mahkemesinin ilgili hukuk dairesine başvurulur. Bölge adliye mahkemesi hem maddi olayları hem hukuki değerlendirmeyi inceler.
2. Temyiz: Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı Yargıtay’a başvurulur. Yargıtay’ın iş bölümüne göre boşanma, nafaka, velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin temyiz incelemesini 2. Hukuk Dairesi yapar. Yargıtay kural olarak hukuki denetim yapar; olayları yeniden değerlendirmez, ancak kusur belirlemesinin dosyadaki delillere uygun olup olmadığını denetler.

Süreler nasıl işler?

Gerekçeli kararın tebliği

Duruşmada kısa karar açıklanır; ancak istinaf süresi kısa kararla değil, gerekçeli kararın tebliğiyle başlar. Gerekçeli karar taraflardan her birine ayrı ayrı tebliğ edilir ve her taraf için süre kendi tebliğ tarihinden işler. Vekille takip edilen davalarda tebliğ vekile yapılır.

İki haftalık süre

İstinaf süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 361). Süre hak düşürücü niteliktedir; süre geçtikten sonra verilen dilekçe reddedilir. Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa, süre tatili izleyen ilk iş günü biter. Adli tatil (20 Temmuz-31 Ağustos) bakımından ayrım yapmak gerekir. HMK m. 103’e göre nafaka, velayet ve soybağına ilişkin dava ve işler adli tatilde de görülür; boşanma davası ise bu sayımda yer almaz. Bu nedenle adli tatile tabi bir boşanma davasında kanun yolu süresinin son günü adli tatile rastlarsa, süre adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m. 104). Yalnızca nafaka veya velayet hükmüne yönelik başvurularda bu uzamadan yararlanılamayabileceği dikkate alınmalı ve süre ihtiyatlı biçimde hesaplanmalıdır.

Katılma yoluyla başvuru

Süresi içinde istinaf yoluna başvurmayan taraf, karşı tarafın istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edildikten sonra vereceği cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinaf yoluna başvurabilir (HMK m. 348). Ancak asıl başvuran taraf başvurusundan feragat ederse veya başvuru esasa girilmeden reddedilirse, katılma yoluyla yapılan başvuru da reddedilir. Bu imkân, karşı tarafın başvurusu üzerine kendi lehine olan değişiklikleri de talep etmeyi sağlar.

Kararın hangi kısmına itiraz edilebilir?

Boşanma kararı genellikle birden fazla hüküm içerir: boşanma hükmü, velayet ve kişisel ilişki, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet ve yargılama giderleri. Taraflar bu hükümlerin hepsine veya yalnızca bir kısmına itiraz edebilir.

Kısmi kesinleşme

Taraflardan hiçbiri boşanma hükmüne itiraz etmeyip yalnızca nafaka veya tazminat gibi fer’i hükümlere itiraz etmişse, boşanma hükmü kesinleşir. Bu durumda taraflar boşanmış olur; fer’i hükümler ise kanun yolu incelemesi sürerken askıda kalır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasında, istinaf veya temyiz kapsamı dışında kalan boşanma hükmünün kesinleştiği kabul edilmektedir. Bu yol, boşanmanın gecikmesini istemeyen ancak mali sonuçlara itiraz etmek isteyen tarafa önemli bir avantaj sağlar.

Kusur belirlemesine itiraz

Kusur oranı, tazminat ve yoksulluk nafakasının temelidir. Bu nedenle tazminat veya nafakaya itiraz eden taraf, çoğu zaman kusur belirlemesine de itiraz eder. Kusur belirlemesine itiraz edilmesi, boşanma hükmünün kendisine itiraz anlamına gelmez; dilekçede amacın boşanma hükmü mü, yoksa yalnızca kusur ve sonuçları mı olduğu açıkça belirtilmelidir.

Kanun yolu sürerken ne olur?

Taraflar evli sayılır

Boşanma hükmü kesinleşene kadar evlilik devam eder. Taraflar yeniden evlenemez; kadının soyadı değişmez; eşler birbirinin yasal mirasçısıdır. Eşlerden biri bu aşamada ölürse, durum “Boşanma Davasında Eşin Ölümü” yazımızda anlatılan kurallara göre çözülür.

Tedbir nafakası devam eder

Dava süresince bağlanan tedbir nafakası, boşanma hükmü kesinleşinceye kadar ödenmeye devam eder. Kanun yoluna başvurma, nafaka kararlarının icrasını durdurmaz ve nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m. 350/1, 367/1). Yoksulluk ve iştirak nafakası ise kural olarak boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler.

Velayet ve kişisel ilişki

Dava sırasında kurulan geçici velayet ve kişisel ilişki düzeni, kanun yolu süresince de devam eder. Nihai velayet kararı kesinleşmedikçe icra edilemez.

Tazminat ve ziynet

Maddi ve manevi tazminat ile ziynet alacağına ilişkin hükümler, boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlı fer’i hükümler olduğundan, boşanma kesinleşmeden icraya konulamaz.

Bölge adliye mahkemesi ne karar verir?

Bölge adliye mahkemesi ön incelemeden sonra şu kararlardan birini verebilir:

• Esastan ret: İlk derece kararını usul ve esas yönünden uygun bulursa başvuruyu reddeder.
• Kaldırma ve yeniden hüküm: Kararda bir hata varsa, kararı kaldırarak kendisi yeniden hüküm kurar. Örneğin kusur belirlemesini değiştirerek tazminat miktarını yeniden belirleyebilir.
• Kaldırma ve geri gönderme: Usule ilişkin ağır eksiklikler (örneğin görev veya yetki hatası, delillerin hiç toplanmaması) varsa, dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderir (HMK m. 353).

Bölge adliye mahkemesinde karşı dava açılamaz, davanın ıslahı istenemez ve kural olarak ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen yeni iddia ve deliller dinlenmez (HMK m. 357). Bu nedenle bütün delillerin ilk derece mahkemesinde eksiksiz sunulması büyük önem taşır.

Yargıtay aşaması

Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılır. Boşanma davaları mali değeri olmayan davalardan olduğu için boşanma hükmü bakımından temyiz sınırı uygulanmaz. Yargıtay incelemeyi kural olarak dosya üzerinden yapar; ancak HMK m. 369/2’ye göre boşanma ve velayete ilişkin davalarda taraflardan biri temyiz veya cevap dilekçesinde duruşma isteyebilir.

Yargıtay, kararı onayabilir veya bozabilir. Bozma hâlinde dosya kararı veren bölge adliye mahkemesine veya ilk derece mahkemesine gönderilir. Bozmadan sonra mahkeme, bozma kararına uyarak yeniden inceleme yapar. Yargıtay kararının tebliğinden sonra karar düzeltme yolu, 6100 sayılı HMK sisteminde bulunmamaktadır.

Kanun yolundan feragat

Taraflar kararı kabul ediyorsa, kanun yolundan feragat ederek kararın daha erken kesinleşmesini sağlayabilir. HMK m. 349’a göre taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez. Bu nedenle feragat, gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra dilekçeyle veya mahkeme kaleminde tutanağa geçirilerek yapılır. Uygulamada özellikle anlaşmalı boşanmalarda taraflar gerekçeli karar yazıldığında kararı mahkeme kaleminde elden tebliğ alır ve aynı gün feragat dilekçesi verir; böylece iki haftalık sürenin dolması beklenmeden karar kesinleşir. Kesinleşme süreci “Boşanma Kararının Kesinleşmesi” yazımızda ayrıca anlatılmıştır.

Masraflar

İstinaf ve temyiz başvurusunda başvuru harcı, karar harcı ve tebligat giderleri yatırılır. Boşanma davaları maktu harca tabidir; ancak tazminat gibi parasal taleplerde nispi harç söz konusu olabilir. Harç ve giderler yatırılmazsa mahkeme süre verir, süresinde yatırılmazsa başvuru yapılmamış sayılabilir. Ekonomik durumu yetersiz olan taraf adli yardım talep edebilir; ayrıntılar “Ücretsiz Avukat ve Adli Yardım” yazımızdadır.

İstinaf dilekçesinin içeriği

İstinaf dilekçesinde tarafların kimlik ve adres bilgileri, kararın tarihi ve esas-karar numarası, kararın tebliğ tarihi, başvuru sebepleri ve gerekçesi ile talep sonucu yer almalıdır. HMK m.355 uyarınca bölge adliye mahkemesi incelemeyi kural olarak istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı yapar; kamu düzenine aykırılık ise kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle itiraz edilen her husus, örneğin kusur dağılımı, maddi tazminatın miktarı veya nafakanın süresi, ayrı başlık altında ve dosyadaki delillere atıf yapılarak açıklanmalıdır. Genel ifadelerle yetinilen bir dilekçe, haklı olunan noktaların da gözden kaçmasına yol açabilir.

Güncel Yargıtay kararları

Boşanma davasında kanun yolunun kapsamı, uygulamada en çok hata yapılan konudur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin son kararları, kanun yoluna götürülmeyen boşanma hükmünün kesinleşmesinin sonuçlarını açık biçimde ortaya koymaktadır.

Kesinleşen boşanma hükmü yeniden kurulamaz

Erkeğin yalnızca kusur belirlemesi, nafakalar ve tazminatlar yönünden temyiz ettiği bir dosyada kadının davasındaki boşanma hükmü kesinleşmiştir. Bozmadan sonra mahkemenin yeniden boşanma hükmü kurması ve erkeğin kesinleşmeden sonra açtığı karşı boşanma davasını kabul etmesi bozma sebebi yapılmıştır.

Aynı kararda, erkeğin boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonra yaptığı ikinci evliliğin kendisine kusur olarak yüklenemeyeceği de belirtilmiştir. Bu tespit, kısmi kesinleşmenin taraflar bakımından gerçek bir boşanma sonucu doğurduğunu gösterir.

Kesinleşen hükme karşı temyiz hakkı yoktur

İlk derece mahkemesinin boşanma hükmü kesinleşmişse, taraf daha sonra bölge adliye mahkemesi kararını temyiz ederken boşanma hükmüne yeniden itiraz edemez; temyiz dilekçesi yalnızca diğer yönlerden incelenir.

Temyiz aşamasında sunulan anlaşma protokolü

Boşanma hükmü kesinleştikten sonra temyiz aşamasında taraflar fer’i konularda anlaşarak “anlaşmalı boşanma protokolü” başlıklı bir belge sunmuşlardır. Yargıtay, boşanma hükmüne dokunmadan, protokolün değerlendirilmesi ve tarafların duruşmaya çağrılarak bizzat dinlenmesi için hükmün boşanma dışındaki yönlerden bozulmasına karar vermiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/11480, K. 2024/278, T. 17.01.2024). Kanun yolu aşamasında da uzlaşma imkânı bulunduğunu gösteren bu karar, uzun süren fer’i hüküm tartışmalarında önemli bir çıkış yolu sunar.

Fer’i hükümlerde parasal sınırlar ve 2026 değişiklikleri

Boşanma hükmü parasal değeri olmayan bir hüküm olduğundan her durumda istinaf ve temyiz edilebilir. Nafaka, tazminat ve ziynet gibi fer’i hükümler ise HMK m. 341 ve 362’deki parasal sınırlara tabidir. Bu sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 2026 yılı için istinaf sınırı 50.000 TL, temyiz sınırı 682.000 TL’dir. Sınırın altında kalan bir tazminat veya nafaka hükmüne karşı kanun yoluna başvurulursa dilekçe miktardan reddedilir. Bağımsız tedbir nafakasına yönelik temyiz dilekçesinin miktardan reddedildiği bir örnek için Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E. 2023/9415, K. 2024/7671, T. 22.10.2024 sayılı kararına bakılabilir.

Bu alanda 2026’da iki önemli gelişme olmuştur. Anayasa Mahkemesi, 26.02.2026 tarihli ve E. 2026/49, K. 2026/48 sayılı kararıyla HMK m. 362/1-a’yı, bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu kabul ederek yeniden hüküm kurduğu hâller yönünden iptal etmiştir. Ardından 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle HMK m. 362’ye üçüncü fıkra eklenmiştir. Yeni hükme göre bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek verdiği yeni kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmı, istinaf parasal sınırının üzerindeyse temyiz edilebilir; ancak temyiz sınırının altında kalan kararlarda iki karar arasındaki fark istinaf sınırını geçmiyorsa veya yeni karar yalnızca yargılama gideri ya da vekâlet ücretine ilişkinse temyiz yolu kapalıdır. Bölge adliye mahkemesi tazminat veya nafaka miktarını değiştirmişse, temyiz imkânı bu yeni kurala göre ayrıca hesaplanmalıdır.

Yargıtay duruşması bakımından da HMK m. 369/2 boşanma ve velayete ilişkin davaları ayrıca saymıştır: Taraflardan biri temyiz veya cevap dilekçesinde duruşma isterse, tebligat gideri ödenmek şartıyla Yargıtayca duruşma günü belirlenir.

Sık yapılan hatalar

• İstinaf süresinin kısa kararla başladığını sanmak veya gerekçeli kararın tebliğini takip etmemek.
• İstinaf dilekçesinde itiraz edilen hükümleri belirtmemek; genel ifadeler kapsamı belirsizleştirir.
• Yalnızca nafakaya itiraz etmek isterken boşanma hükmüne de itiraz etmek ve boşanmanın gereksiz yere gecikmesine yol açmak.
• İlk derece mahkemesinde sunulmayan delilleri istinafta sunmaya çalışmak.
• Harç ve giderleri yatırmamak.

Örnek olay

Aile mahkemesi L ile M’nin boşanmasına karar verir; L’yi ağır kusurlu sayarak M lehine maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakasına hükmeder. L boşanmaya itiraz etmek istemez; ancak kusur belirlemesinin ve tazminat miktarının hatalı olduğunu düşünür. L, istinaf dilekçesinde yalnızca kusur belirlemesine, tazminata ve yoksulluk nafakasına itiraz ettiğini açıkça yazar. M de katılma yoluyla istinaf yaparak tazminat miktarının düşük olduğunu ileri sürer. Boşanma hükmü itiraz kapsamı dışında kaldığından kesinleşir; taraflar boşanmış olur. Bölge adliye mahkemesi, tarafların eşit kusurlu olduğunu kabul ederek tazminatları kaldırır, yoksulluk nafakasını ise eşit kusurlu eşin de isteyebileceği gerekçesiyle korur.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Boşanma kararı tebliğ edildiğinde ilk iş, tebliğ tarihini not ederek iki haftalık süreyi hesaplamaktır. Kararın hangi hükümlerine itiraz edileceği belirlenmeli; boşanmanın kendisine itiraz edilmeyecekse istinaf dilekçesinde bu açıkça belirtilmelidir. Kusur belirlemesine ilişkin itirazlar, dosyadaki tanık beyanları ve belgelerle desteklenerek somut biçimde yazılmalıdır.

İlgili yazılar: İstinaf Dilekçesi Örneği (Hukuk Davaları)

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 104, 341-370; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169, 174, 175, 182..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.