Kamu Davasına Katılma Dilekçesi Örneği (CMK 237-238)

Ceza davası Cumhuriyet savcısının hazırladığı iddianamenin kabulüyle başlar. Mağdur ve suçtan zarar gören, davanın kendiliğinden tarafı değildir; ancak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 237 uyarınca şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. Katılan sıfatını alan kişi duruşmalara katılma, delil sunma, tanıklara soru yöneltme ve en önemlisi karara karşı kanun yollarına başvurma haklarını kazanır. Katılma talebinde bulunmayan şikâyetçi ise beraat veya düşük ceza kararına karşı istinaf yoluna gidemeyebilir.

Bu yazıda katılma dilekçesinin ne zaman ve nasıl verileceği, katılanın hakları ve dikkat edilecek noktalar açıklanmakta, bir dilekçe örneği verilmektedir. Müşteki, mağdur ve katılan kavramları arasındaki farklar “Müşteki ve Katılan Nedir? Ceza Davasında Mağdurun Hakları” yazımızda anlatılmıştır.

Kanun metni

Kimler katılan olabilir?

Mağdur

Suçun doğrudan hedefi olan, hukuki değeri ihlal edilen kişidir. Örneğin yaralama suçunda yaralanan kişi, hırsızlık suçunda malı çalınan kişi mağdurdur.

Suçtan zarar gören

Suçtan doğrudan etkilenmese de zarar gören kişidir. Kasten öldürme suçunda ölenin eşi, çocukları ve anne babası bu kapsamdadır. Şirkete karşı işlenen güveni kötüye kullanma suçunda şirket, tüzel kişi olarak katılabilir.

Malen sorumlu

Sanığın eylemi nedeniyle hukuken tazminat sorumluluğu bulunan kişidir; örneğin işvereni veya aracın işleteni. Malen sorumlu, kendi haklarını korumak için davaya katılabilir.

Kurumlar

Bazı kanunlar, kamu kurumlarına da katılma hakkı tanır. Örneğin kadına karşı şiddet ve çocukların cinsel istismarı davalarında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, vergi kaçakçılığı davalarında ilgili idare katılabilir. Kurumların katılması, mağdurun katılma hakkını ortadan kaldırmaz.

Katılmanın zamanı ve usulü

Ne zaman katılınır?

Katılma ancak kamu davası açıldıktan, yani iddianame kabul edildikten sonra mümkündür. Soruşturma evresinde verilen “şikâyetçiyim” beyanı katılma talebi değildir; bu beyan kovuşturma evresinde mahkemece ayrıca değerlendirilir. Duruşma sırasında şikâyetçi olduğunu belirten kişiye mahkeme davaya katılmak isteyip istemediğini sorar (m. 238/2). Katılma, ilk derece mahkemesi hüküm verinceye kadar her aşamada yapılabilir.

Dilekçe veya sözlü beyan

Katılma talebi mahkemeye dilekçeyle veya duruşmada sözlü beyanla yapılır. Mahkeme, Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiini dinledikten sonra katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verir (m. 238/3). Mahkemenin katılmayı kabul etmesi gerekir; yalnızca dilekçe vermek katılan sıfatını kendiliğinden kazandırmaz.

Kanun yolu aşamasında katılma

İstinaf veya temyiz aşamasında yeni katılma talebinde bulunulamaz. Ancak ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddedilen veya karara bağlanmayan katılma talepleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilirse incelenir (m. 237/2). Bu nedenle katılma talebinin reddedilmesi hâlinde istinaf dilekçesinde bu husus ayrıca yazılmalıdır.

Katılanın hakları

Katılan sıfatını alan kişi şu haklara sahip olur:

• Duruşmalara katılma, dosyayı inceleme ve belgelerden örnek alma,
• Delil sunma ve delil toplanmasını isteme,
• Tanıklara, bilirkişilere ve sanığa mahkeme aracılığıyla veya doğrudan soru yöneltme,
• Esas hakkındaki görüşe karşı beyanda bulunma,
• Davanın sonunda beraat, düşük ceza veya düşme kararına karşı istinaf ve temyiz yoluna başvurma,
• Kendini avukatla temsil ettirmesi hâlinde, sanığın mahkûmiyeti durumunda vekâlet ücreti alma.

Katılan, sanık beraat etse bile kanun yoluna başvurarak kararın denetlenmesini isteyebilir. Katılma talebinde bulunmamış, ancak katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş kişiler de kanun yoluna başvurabilir (CMK m. 260/1). Yine de katılma talebini zamanında yapmak, duruşmalarda etkin rol alabilmek açısından önemlidir.

Baro tarafından avukat görevlendirilmesi

CMK m. 239’a göre mağdur veya suçtan zarar gören davaya katıldığında, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur çocuk, sağır ve dilsiz veya kendini ifade edemeyecek derecede akıl hastası ise avukat görevlendirilmesi için istem aranmaz. Bu talep katılma dilekçesine eklenebilir.

Kamu davasına katılma dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Suçtan zarar görenin sanıkla ilişkisi ve uğradığı zarar dosyaya göre açıklanmalıdır.

Dilekçe hazırlanırken dikkat edilecek noktalar

Şikâyetçi olunduğu açıkça yazılmalı

Katılma, şikâyetçi olunduğunun bildirilmesine bağlıdır. Dilekçede “sanıktan şikâyetçiyim” ifadesi açıkça yer almalıdır.

Zarar gören sıfatı belgelenmeli

Ölen kişinin yakınları katılma talebinde bulunuyorsa nüfus kayıt örneği veya mirasçılık belgesi eklenmelidir. Tüzel kişiler adına yapılan taleplerde imza sirküleri ve yetki belgesi gerekir.

Duruşmalara katılım

Katılma davayı durdurmaz; vaktin darlığı nedeniyle katılan çağrılamasa bile duruşma belirlenen günde yapılır (CMK m. 240). Duruşmalara katılmamak katılan sıfatını sona erdirmez, ancak delil sunma ve soru sorma imkânlarından yararlanılamaz. Katılan, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir (m. 242); vazgeçerse veya ölürse katılma hükümsüz kalır, mirasçılar davaya katılabilir (m. 243).

Esas hakkındaki görüşe karşı beyan

Savcının esas hakkındaki görüşünü (mütalaa) açıklamasından sonra katılana da söz verilir. Katılan bu aşamada sanığın cezalandırılmasını ve suç vasfının doğru belirlenmesini isteyebilir.

Katılma talebinin reddi

Mahkeme, talepte bulunan kişinin suçtan doğrudan zarar görmediği sonucuna varırsa katılma talebini reddedebilir. Örneğin kamu idaresine karşı işlenen bazı suçlarda bireylerin katılma talebi, suçtan doğrudan zarar görmedikleri gerekçesiyle reddedilebilir. Ret kararına karşı ayrı bir kanun yolu yoktur; ancak hükümle birlikte istinaf dilekçesinde bu husus ileri sürülebilir. Haksız olarak katılma talebi reddedilen kişinin istinaf başvurusu da incelenir.

Örnek olay

E’nin babası bir trafik kazasında hayatını kaybetmiş, sürücü hakkında taksirle öldürme suçundan dava açılmıştır. E, soruşturma aşamasında şikâyetçi olduğunu bildirmiş, ancak ilk duruşmaya katılamamıştır. Mahkeme dosyayı bilirkişiye göndermiş ve bilirkişi raporu sürücüyü tali kusurlu bulmuştur.

E’nin avukatı katılma dilekçesi vererek E’nin ve diğer mirasçıların katılan olarak kabulünü ister; nüfus kayıt örneğini ve mirasçılık belgesini ekler. Mahkeme katılma talebini kabul eder. Katılan sıfatını alan E, bilirkişi raporuna itiraz ederek kavşaktaki kamera kayıtlarının incelenmesini ve yeni bir heyet raporu alınmasını talep eder. Yeni rapor sürücüyü asli kusurlu bulur. Karar verildikten sonra E, cezanın miktarına karşı istinaf yoluna başvurabilecek konumdadır. Katılma talebinde bulunulmasaydı E, delil sunma ve rapora itiraz imkânlarını etkin biçimde kullanamayacaktı.

Sık yapılan hatalar

• Soruşturma aşamasındaki şikâyetin katılma yerine geçeceğini düşünmek.
• Hüküm açıklandıktan sonra katılma talebinde bulunmak.
• Katılma talebi reddedildiğinde bunu kanun yolu dilekçesinde belirtmemek.
• Baro avukatı talebini, kapsamdaki suçlarda dile getirmemek.
• Zarar gören sıfatını gösteren belgeleri eklememek.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

İddianamenin kabul edildiği öğrenildiğinde katılma dilekçesi, şikâyetçi olunduğu açıkça belirtilerek ve zarar gören sıfatını gösteren belgelerle mahkemeye verilmeli; kapsamdaki suçlarda baro avukatı talebi de aynı dilekçede yapılmalıdır.

Mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 233-243, 260.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut duruma göre hukuki destek alınmalıdır.