Cevap Dilekçesi Örneği

Aleyhine hukuk davası açılan kişiye mahkeme, dava dilekçesiyle birlikte bir tebligat gönderir. Tebligat zarfında davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği yazılıdır (HMK m. 122). Bu sürede verilecek cevap dilekçesi, davalının savunmasını, delillerini ve usule ilişkin itirazlarını ilk ve çoğu zaman tek seferde ortaya koyduğu belgedir. Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra savunma genişletilemediğinden, cevap dilekçesinde yazılmayan bir savunma veya delil sonradan dosyaya sokulamayabilir.

Bu yazıda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 127 ile 136 arasındaki hükümler çerçevesinde yazılı yargılama usulüne tabi davalar için cevap dilekçesi örneği ve dilekçede bulunması gereken unsurlar açıklanmaktadır. Basit yargılama usulündeki farklar ayrıca belirtilmiştir.

Kanun metni

Cevap süresi ve ek süre talebi

İki haftalık süre, dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun olarak tebliğ edildiği günü izleyen günden başlar. Elektronik tebligatta tebliğ, bildirimin elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü biter. Adli tatile tabi davalarda süre adli tatil içinde dolacaksa, adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

Dava karmaşıksa, belgeler başka kurumlardan istenmesi gerekiyorsa veya avukat yeni görevlendirilmişse iki hafta yetmeyebilir. Bu durumda davalı, iki haftalık süre dolmadan mahkemeye başvurarak ek süre ister. Mahkeme durum ve koşullara göre cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verebilir (HMK m. 127). Süre dolduktan sonra yapılan ek süre talebi dinlenmez. Ek süre talebinin kabul edilip edilmediği UYAP’tan takip edilmeli; mahkeme talebi reddederse veya daha kısa süre verirse dilekçe asıl süre içinde hazır tutulmalıdır. Ek süre dilekçesi için “Süre Uzatım Dilekçesi” örneğine bakılabilir.

Basit yargılama usulüne tabi davalarda (sulh hukuk davaları, nafaka, velayet, iş davaları, geçici hukuki korumalar gibi) cevap süresi yine iki haftadır; ancak ek süre en çok iki hafta olabilir ve cevaba cevap ile ikinci cevap dilekçesi verilemez (HMK m. 317). Basit yargılamada savunmanın genişletilmesi yasağı cevap dilekçesinin verilmesiyle başladığından (HMK m. 319), bu davalarda tüm savunma ve delillerin tek dilekçede eksiksiz yazılması daha da önemlidir.

Cevap dilekçesinde bulunması gerekenler

HMK m. 129, cevap dilekçesinin içeriğini sayar:

• Mahkemenin adı,
• Davacı ve davalının adı, soyadı ve adresleri; davalı yurt dışındaysa yurt içinde bir tebligat adresi,
• Davalının T.C. kimlik numarası,
• Varsa kanuni temsilci ve vekillerin adı, soyadı ve adresleri,
• Savunmanın dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri,
• Her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği,
• Dayanılan hukuki sebepler,
• Açık bir talep sonucu,
• Davalının veya temsilcisinin ya da vekilinin imzası.

Mahkemenin adı, taraf bilgileri, kimlik numarası, temsilci bilgileri veya imza eksikse hâkim eksikliğin giderilmesi için bir haftalık süre verir; süresinde giderilmezse cevap dilekçesi verilmemiş sayılır (HMK m. 130). Dilekçede gösterilen ve davalının elinde bulunan belgelerin asılları veya örnekleri dilekçeye eklenmeli, başka yerlerden getirtilecek belgeler için bunların bulunmasını sağlayacak açıklama yazılmalıdır (HMK m. 129/2, m. 121).

Usule ilişkin itirazlar

İlk itirazlar

HMK m. 116’ya göre ilk itirazlar, kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı ile uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiği itirazıdır. Bu itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenmez (HMK m. 117/1). Cevap dilekçesi verildikten sonra, cevap süresi dolmamış olsa bile ilk itiraz ileri sürülemez (HMK m. 131). Yetki itirazında yetkili mahkemenin açıkça gösterilmesi gerekir; gösterilmezse itiraz dikkate alınmaz.

Dava şartları

Görev, kesin yetki, taraf ehliyeti, dava takip yetkisi, hukuki yarar, derdestlik, kesin hüküm ve zorunlu arabuluculuk gibi dava şartları mahkemece kendiliğinden incelenir. Yine de cevap dilekçesinde bu itirazların açıkça yazılması, mahkemenin dikkatini çeker ve ön incelemede karara bağlanmalarını sağlar. Zorunlu arabuluculuğa tabi bir davada davacı arabulucuya başvurmadan dava açmışsa bu durum cevap dilekçesinde belirtilmelidir. Arabuluculuk hakkında “Zorunlu Arabuluculuk” yazımıza bakılabilir.

Zamanaşımı ve hak düşürücü süre

Hak düşürücü süre mahkemece kendiliğinden gözetilir. Zamanaşımı ise bir def’idir; davalı ileri sürmezse hâkim kendiliğinden dikkate almaz. Bu nedenle zamanaşımı savunması cevap dilekçesinde, ilgili zamanaşımı süresi ve başlangıç tarihi gösterilerek açıkça yazılmalıdır. Sonradan ileri sürmek ancak ıslah veya karşı tarafın açık muvafakatiyle mümkündür.

Esasa ilişkin savunma nasıl yazılır?

Cevap dilekçesinde davacının her iddiasına ayrı ayrı karşılık verilmesi gerekir. Genel bir “tüm iddiaları reddediyoruz” ifadesi, hangi vakıanın çekişmeli olduğunu belirsiz bırakır. Davacının iddia ettiği bir vakıa doğruysa ve savunmaya zarar vermiyorsa kabul edilebilir; kabul edilen vakıa ispat konusu olmaktan çıkar ve yargılama kısalır. İnkâr edilen her vakıa için ise davalının kendi anlattığı olay ve buna dayanak delil belirtilmelidir. Taraflar, dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmak ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmek zorundadır (HMK m. 194).

Delil listesinde tanık gösterilecekse, tanıkların hangi vakıa için dinleneceği yazılmalıdır. Tanıkların ad ve adresleri mahkemenin ön incelemede vereceği kesin süre içinde ayrıca bildirilir. Senetle ispatı gereken işlemlerde tanık dinletilemeyeceğinden, davacının tanıkla ispat girişimine karşı cevap dilekçesinde açıkça itiraz edilmesi önemlidir. Tanık bildirme usulü için “Tanık Listesi Dilekçesi” örneğimize bakılabilir.

Cevap dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek, yazılı yargılama usulüne tabi bir alacak davası için hazırlanmıştır. Yetki itirazı, zamanaşımı def’i ve esasa ilişkin maddeler davanın konusuna göre değiştirilmeli; davacının her iddiasına dilekçede ayrı karşılık verilmelidir.

Karşı dava

Davalının da davacıdan bir talebi varsa, bu talep asıl davayla takas, mahsup veya bağlantı ilişkisi içindeyse karşı dava açılabilir (HMK m. 132). Karşı dava cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır ve harcı ödenir (HMK m. 133). Süresinden sonra açılan karşı dava asıl davadan ayrılır. Karşı dava açılacaksa cevap dilekçesinde ayrı bir “KARŞI DAVA” bölümü oluşturulmalı, karşı davanın değeri ve talep sonucu ayrıca gösterilmelidir.

Cevaba cevap ve ikinci cevap

Yazılı yargılama usulünde davacı, cevap dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevaba cevap; davalı da bu dilekçenin tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir (HMK m. 136). Taraflar bu dilekçelerle iddia ve savunmalarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir (HMK m. 141/1). İkinci cevap dilekçesinden sonra savunmanın genişletilmesi yasağı başlar. Cevap dilekçesinde unutulan bir savunma, ikinci cevap dilekçesiyle tamamlanabilir; bu son fırsat kaçırılmamalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Ek süre talebini iki haftalık süre dolduktan sonra yapmak.
• Yetki itirazını cevap dilekçesinde yapmayıp ilk duruşmada sözlü ileri sürmek.
• Yetki itirazında yetkili mahkemeyi göstermemek.
• Zamanaşımı def’ini yazmamak; hâkim zamanaşımını kendiliğinden gözetmez.
• İddiaları tek tek cevaplamadan genel bir inkârla yetinmek.
• Delilleri vakıalarla eşleştirmemek ve elde bulunan belgeleri eklememek.
• Basit yargılama usulüne tabi davada cevaba cevap aşaması olacağını düşünüp savunmayı eksik bırakmak.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Dava dilekçesi tebliğ edilen kişi tebliğ tarihini not ederek iki haftalık sürenin son gününü hesaplamalı, davanın yazılı mı basit yargılama usulüne mi tabi olduğunu belirlemeli ve yetki itirazı ile zamanaşımı savunması olup olmadığını ilk iş olarak değerlendirmelidir. Ardından yukarıdaki örneğe göre savunma vakıaları numaralandırılıp delillerle eşleştirilerek dilekçe süresinde mahkemeye verilmelidir.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 116, 117, 121, 122, 127, 128, 129, 130, 131, 132, 133, 136, 141, 194, 316, 317, 319.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.