Tanık Listesi Dilekçesi Örneği

Hukuk davalarında tanık, en sık başvurulan delillerden biridir. Boşanma davasında evlilik birliğinin nasıl sarsıldığını, iş davasında fazla mesainin nasıl yapıldığını, kira davasında taşınmazın hangi durumda teslim edildiğini çoğu zaman tanıklar anlatır. Ancak tanığın dinlenebilmesi, mahkemeye kanunun aradığı şekilde ve sürede bir tanık listesi verilmesine bağlıdır. Listede adı geçmeyen kişi tanık olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez.

Bu yazıda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 240 ve devamındaki hükümler çerçevesinde tanık ve delil listesi dilekçesi örneği, listenin içeriği ve tanık deliline ilişkin sınırlar açıklanmaktadır. Tanıkla ispatın genel kuralları “Tanıkla İspat (HMK 200)” yazımızda anlatılmıştır.

Kanun metni

Tanık listesi ne zaman verilir?

Taraflar dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinde dayandıkları delilleri göstermek zorundadır. Bu dilekçelerde “tanık” deliline dayanıldığının ve tanığın hangi vakıa için dinletileceğinin belirtilmesi gerekir. Tanıkların ad ve adresleri ise uygulamada, dilekçeler aşaması bittikten sonra ön inceleme duruşmasında veya ara kararla mahkemenin verdiği kesin süre içinde ayrı bir dilekçeyle bildirilir. Dilekçelerde hiç tanık deliline dayanmamış taraf, sonradan tanık listesi veremez; bu durum delil gösterme süresinin kaçırılması anlamına gelir (HMK m. 145).

Mahkemenin verdiği süre kesin süredir. Kesin süre içinde liste verilmez veya tanık ücreti yatırılmazsa, taraf tanık deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılabilir. Ara kararın tebliğ edildiği tarih ve verilen sürenin son günü mutlaka not edilmelidir. Süre içinde liste verilemeyecekse, süre dolmadan gerekçeli bir süre uzatım talebinde bulunulmalıdır.

Basit yargılama usulüne tabi davalarda (iş davaları, nafaka, velayet, sulh hukuk davaları gibi) taraflar dilekçeleriyle birlikte tüm delillerini açıkça ve hangi vakıanın delili olduğunu belirterek bildirmek zorundadır (HMK m. 318). Bu davalarda tanıkların ad ve adreslerinin de dava veya cevap dilekçesinde yazılması güvenli yoldur.

Listede bulunması gerekenler

Dinletilecek vakıa

Tanık listesinde her tanığın hangi vakıa hakkında dinleneceği gösterilmelidir. “Davayı bilir” ifadesi yeterli değildir. Örneğin “davacının … tarihleri arasında hafta sonları da çalıştığı” veya “davalının … tarihinde ortak konutu terk ettiği” gibi somut bir vakıa yazılmalıdır. Vakıanın belirtilmesi, hâkimin tanığa hangi soruları soracağını belirler ve tanığın davanın dışına çıkmasını önler.

Ad, soyad ve tebliğe elverişli adres

Tanığın adı, soyadı ve tebligat yapılabilecek açık adresi yazılmalıdır. T.C. kimlik numarası kanunen zorunlu değildir; ancak adres araştırmasını kolaylaştırdığından biliniyorsa eklenmesi yararlıdır. Tanığın telefon numarası da yazılabilir; mahkeme gerektiğinde telefon, faks veya elektronik posta yoluyla da davet yapabilir (HMK m. 243/3). Bu şekilde yapılan davette tanık gelmezse zorla getirme gibi yaptırımlar uygulanamaz.

Adres eksikliğinin sonucu

Listede adres gösterilmemiş veya gösterilen adreste tanık bulunamamışsa, mahkeme tarafa adres göstermesi için işin niteliğine uygun kesin süre verir. Bu süre içinde adres gösterilmez veya yeni adres de doğru değilse o tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır (HMK m. 240/3). Tanığın güncel adresi listeyi vermeden önce teyit edilmelidir.

Tanık ücreti ve delil avansı

Tanıklara Adalet Bakanlığının tarifesine göre ücret ödenir ve bu ücret, tanık gösteren tarafça delil avansı olarak yatırılır (HMK m. 120/3, m. 324). Mahkeme avans için kesin süre verir; avans süresinde yatırılmazsa o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır. Uygulamada tanık listesi ile tanık ücreti aynı ara kararla istenir. Liste verildiği hâlde ücret yatırılmazsa tanık davet edilmez. Tutar, tanık sayısına ve tanığın oturduğu yere göre değişir; yatırılacak miktar ara karardan veya mahkeme kaleminden öğrenilmelidir.

Tanık listesi verilmemiş olsa bile tanık listesi için kesin süre verilmiş ve dinlenme günü belirlenmişse, taraf o duruşmada tanığını hazır bulundurursa tanık dinlenir (HMK m. 243/1). Bu imkân istisnai niteliktedir ve listenin süresinde verilmesinin yerini tutmaz.

Tanık deliline ilişkin sınırlar

Senetle ispat zorunluluğu

Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemler, yapıldıkları zamanki değerleri kanunda belirtilen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan sınırı geçtiği takdirde senetle ispat edilmek zorundadır (HMK m. 200/1). Bu işlemler, karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça tanıkla ispat edilemez (HMK m. 200/2). Senede karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak işlemler de tanıkla ispat edilemez (HMK m. 201).

Bu kuralın istisnaları vardır. Altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler ve kayın hısımları arasındaki işlemler, senede bağlanmaması teamül olan işlemler, irade bozukluğu ve aşırı yararlanma iddiaları ile üçüncü kişilerin muvazaa iddiaları tanıkla ispat edilebilir (HMK m. 203). Delil başlangıcı niteliğinde bir belge varsa tanık dinlenebilir (HMK m. 202). Haksız fiil ve maddi olgular ise senetle ispat zorunluluğuna tabi değildir.

Tanıklıktan çekinme

Tarafların nişanlısı, evlilik bağı sona ermiş olsa dahi eşi, kendisinin veya eşinin altsoy ve üstsoyu, evlatlık ilişkisi bulunanlar ile üçüncü derece dahil kan ve kayın hısımları tanıklıktan çekinebilir (HMK m. 248). Bu kişiler tanık gösterilebilir; ancak tanıklıktan çekinirlerse ifade alınamaz. Bu nedenle davanın sonucunu belirleyecek bir vakıa için yalnızca yakın akrabalara dayanmak risklidir. Tanığın davada yararı bulunmak gibi tanıklığının doğruluğu konusunda kuşku doğuran sebepler varsa karşı taraf bunu ileri sürebilir (HMK m. 255).

Tanık listesi dilekçesi örneği

⬇ Word olarak indir (.docx)

Bu örnek bir işçilik alacağı davası esas alınarak hazırlanmıştır. Dinletilecek vakıalar davanın konusuna göre yeniden yazılmalı, her tanık için ayrı ve somut bir vakıa gösterilmelidir. Listede yer almayan kişi sonradan eklenemeyeceğinden dinletilecek tüm tanıklar tek listede yer almalıdır.

Tanık sayısı ve tanıkların bir kısmıyla yetinilmesi

Kanun tanık sayısı için bir üst sınır koymamıştır. Ancak mahkeme, gösterilen tanıklardan bir kısmının dinlenmesiyle ispat edilmek istenen husus hakkında yeterli bilgi edinirse geri kalanların dinlenmemesine karar verebilir (HMK m. 241). Bu nedenle listede en güçlü tanıklar önce yazılmalıdır. Aynı vakıa için çok sayıda tanık göstermek yerine, olayı doğrudan gören kişilerin seçilmesi ispat bakımından daha etkilidir. Duyuma dayalı tanık anlatımlarının ispat gücü sınırlıdır.

Tanığın dinlenmesi

Tanık davetiye ile çağrılır; davetiyenin duruşmadan en az bir hafta önce tebliğ edilmesi gerekir (HMK m. 243/2). Usulüne uygun çağrıldığı hâlde mazeretsiz gelmeyen tanık zorla getirilir ve gelmemesinin sebep olduğu giderlere ve disiplin para cezasına hükmolunur (HMK m. 245). Tanığa dinlenmeden önce gerçeği söylemesinin önemi ve yalan tanıklığın cezai sonucu anlatılır (HMK m. 256). Tanık başka bir yerdeyse istinabe yoluyla veya ses ve görüntü aktarımı yoluyla dinlenebilir. Gerekli görülen hâllerde hâkim, tanığa soru kâğıdı gönderilmesine karar verebilir (HMK m. 246).

Sık yapılan hatalar

• Dava veya cevap dilekçesinde tanık deliline hiç dayanmayıp sonradan liste vermeye çalışmak.
• Kesin süreyi kaçırmak veya tanık ücretini yatırmamak.
• Dinletilecek vakıayı yazmadan yalnızca isim listesi sunmak.
• Eksik veya eski adres göstermek.
• Listeyi iki parça hâlinde vermek; ikinci liste kabul edilmez.
• Senetle ispatı gereken bir ödemeyi veya borç ilişkisini tanıkla ispata çalışmak.
• Yalnızca tanıklıktan çekinme hakkı olan yakın akrabalara dayanmak.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Tanık listesi için kesin süre verilen taraf, ara kararın tebliğ tarihinden itibaren son günü hesaplamalı, tanıkların güncel adreslerini teyit etmeli ve her tanığın hangi vakıayı bildiğini netleştirerek yukarıdaki örneğe göre listeyi hazırlamalıdır. Liste, tanık ücreti yatırılarak süre bitmeden mahkemeye verilmelidir. Davanın cevap aşamasında delil gösterme kuralları için “Cevap Dilekçesi Örneği” sayfasına bakılabilir.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 120, 145, 194, 200, 201, 202, 203, 240, 241, 243, 245, 246, 248, 255, 256, 318, 324.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.