Çocuk Düşürtme Suçu (TCK m.99)

Çocuk düşürtme suçu, bir kadının gebeliğinin kanunun izin verdiği sınırlar dışında sonlandırılmasıdır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 99 cezayı kadının rızasına, gebelik süresine, müdahaleyi yapanın yetkili olup olmadığına ve kadının sağlığında meydana gelen sonuca göre belirler.

1. Kanun Metni

TCK m. 99

“(1) Rızası olmaksızın bir kadının çocuğunu düşürten kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Tıbbi zorunluluk bulunmadığı halde, rızaya dayalı olsa bile, gebelik süresi on haftadan fazla olan bir kadının çocuğunu düşürten kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu durumda, çocuğunun düşürtülmesine rıza gösteren kadın hakkında bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

(3) Birinci fıkrada yazılı fiil kadının beden veya ruh sağlığı bakımından bir zarara uğramasına neden olmuşsa, kişi altı yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; fiilin kadının ölümüne neden olması halinde, onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(4) İkinci fıkrada yazılı fiil kadının beden veya ruh sağlığı bakımından bir zarara uğramasına neden olmuşsa, kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; fiilin kadının ölümüne neden olması halinde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(5) Rızaya dayalı olsa bile, gebelik süresi on haftayı doldurmamış olan bir kadının çocuğunun yetkili olmayan bir kişi tarafından düşürtülmesi halinde; iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan diğer fiiller yetkili olmayan bir kişi tarafından işlendiği takdirde, bu fıkralara göre verilecek ceza, yarı oranında artırılarak hükmolunur.

(6) Kadının mağduru olduğu bir suç sonucu gebe kalması halinde, süresi yirmi haftadan fazla olmamak ve kadının rızası olmak koşuluyla, gebeliği sona erdirene ceza verilmez. Ancak, bunun için gebeliğin uzman hekimler tarafından hastane ortamında sona erdirilmesi gerekir.”

2. Hangi Hâllerde Suç Oluşur?

• Kadının rızası yoksa gebelik süresine bakılmaksızın suç oluşur (m. 99/1).
• Kadının rızası varsa ve gebelik on haftayı geçmişse, tıbbi zorunluluk bulunmadıkça suç oluşur (m. 99/2).
• Kadının rızası varsa ve gebelik on haftayı doldurmamışsa, müdahaleyi yetkili olmayan biri yaptığında suç oluşur (m. 99/5).

Kadın bir suçun mağduru olarak gebe kalmışsa, gebelik yirmi haftayı geçmemek ve kadının rızası bulunmak koşuluyla, gebeliği uzman hekimler hastane ortamında sona erdirdiğinde ceza verilmez (m. 99/6).

Gebelik süresi on haftayı geçen kadın çocuğunu kendisi isteyerek düşürürse ayrıca TCK m. 100 uygulanır ve 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir. Gebe kadına karşı taksirle yaralama sonucu çocuğun düşmesi ise taksirle yaralamanın ağırlaştırıcı hâlidir (TCK m. 89/3-e).

3. Gebeliğin hukuka uygun olarak sona erdirilmesi: 2827 sayılı Kanun

TCK m. 99’daki “tıbbi zorunluluk” ve “yetkili kişi” kavramları, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ve buna dayanan yönetmelikle birlikte değerlendirilir. Bu Kanuna göre:

• Gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca yoksa istek üzerine rahim tahliye edilir (m. 5/1).
• Gebelik on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik annenin hayatını tehdit ediyor veya edecekse ya da doğacak çocuk ve sonraki nesiller için ağır maluliyete neden olacaksa, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporlarıyla tahliye edilir (m. 5/2).
• Derhâl müdahale edilmediğinde hayatı veya hayati organlardan birini tehdit eden acil hâllerde, durumu tespit eden yetkili hekim müdahaleyi yapar ve en geç yirmi dört saat içinde sağlık müdürlüğüne bildirir (m. 5/3).
• Müdahale gebe kadının iznine bağlıdır. Küçüklerde küçüğün rızası ile velinin izni, vesayet altındaki ve ayırt etme gücüne sahip olmayan kişilerde ayrıca sulh hâkiminin izni gerekir. Kadın evli ise eşin rızası da aranır; acil hâllerde izin şartı aranmaz (m. 6).

Bu çerçevede on haftadan sonraki bir müdahalenin TCK m. 99/2 kapsamında suç oluşturup oluşturmadığı, 2827 sayılı Kanun’daki tıbbi endikasyonun ve uzman raporlarının bulunup bulunmadığına göre belirlenir. Müdahalenin, yönetmelikte yetkilendirilen hekim dışındaki bir kişi tarafından yapılması ise gebelik süresinden bağımsız olarak TCK m. 99/5’i gündeme getirir.

4. Çocuk Düşürtme Suçunun Cezası

• Rızasız düşürtme: 5-10 yıl hapis (m. 99/1); kadının beden veya ruh sağlığı zarar görürse 6-12 yıl, kadın ölürse 15-20 yıl hapis (m. 99/3)
• Rızayla ama on haftayı geçen gebelikte düşürtme: 2-4 yıl hapis; kadına 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası (m. 99/2); kadının sağlığı zarar görürse 3-6 yıl, kadın ölürse 4-8 yıl hapis (m. 99/4)
• On haftayı doldurmamış gebelikte yetkili olmayan kişinin müdahalesi: 2-4 yıl hapis; diğer fıkralardaki fiilleri yetkili olmayan biri işlerse ceza yarı oranında artırılır (m. 99/5)

5. Görevli mahkeme, zamanaşımı ve usul

Ağır ceza mahkemesi, on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar. Bu yüzden görevli mahkeme fiilin hangi fıkraya girdiğine göre değişir. Rızasız düşürtmenin temel hâli (5-10 yıl) asliye ceza mahkemesinde görülür. Kadının sağlığının zarar görmesi (6-12 yıl), ölümü (15-20 yıl) ya da birinci fıkradaki fiilin yetkili olmayan kişi tarafından işlenmesi gibi üst sınırı on yılı aşan hâllerde ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 11 ve 12).

Şikâyet ve uzlaşma. Çocuk düşürtme suçları şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz.

Zamanaşımı. Rızasız düşürtmede (üst sınır on yıl) ve kadının zarar görmesi veya ölümüyle sonuçlanan hâllerde dava zamanaşımı on beş yıl, rızaya dayalı düşürtmede (üst sınır dört yıl) sekiz yıldır (TCK m. 66/1).

HAGB ve erteleme. Rızaya dayalı düşürtmede (m. 99/2, 99/5) ve kadın hakkındaki cezada, sonuç ceza iki yıl veya daha az ise koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi mümkündür (CMK m. 231/5; TCK m. 51/1).

Meslekten yasaklama. Fiili işleyen hekim veya sağlık çalışanı hakkında, mesleğin sağladığı yetkinin kötüye kullanılması hâlinde, cezanın infazından sonra işlemek üzere mesleğin icrasının yasaklanmasına karar verilir (TCK m. 53/1-e, 53/5).

5235 sayılı Kanun m. 12 (özet)

“Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, […] ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir.”

6. Çocuk düşürme ve kısırlaştırma

Gebelik süresi on haftadan fazla olan kadının çocuğunu isteyerek kendisinin düşürmesi, ayrı bir suç olarak TCK m. 100’de düzenlenmiştir ve cezası bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Bir erkek veya kadının rızası olmaksızın kısırlaştırılması ise üç yıldan altı yıla kadar hapis cezasını gerektirir; fiil yetkisiz kişi tarafından yapılırsa ceza üçte bir oranında artırılır. Rızaya dayalı kısırlaştırmanın yetkisiz kişi tarafından yapılması da bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir (TCK m. 101).

7. Emsal Karar

Yargıtay (kapatılan) 14. Ceza Dairesi, E. 2011/5612, K. 2012/12703, 10.12.2012. Sanık, gebeliğin on haftayı doldurmadığını bildiği hâlde kadını çocuğun alınması için bu konuda yetkili olmayan bir ebeye götürmüş ve ücretini ödemişti. Yerel mahkeme sanığı suçu ebe ile birlikte işlemiş saydı. Daire, sanığın davranışının çocuk düşürtme suçuna TCK m. 39/2-c anlamında yardım etme olduğunu, iştirakin nasıl oluştuğu açıklanmadan suçun birlikte işlendiğinin kabul edilmesinin kanuna aykırı olduğunu belirterek hükmü bozdu.

Daire gerekçesinden

“mağdure …’nun gebeliği on haftayı doldurmadığını bildiği halde çocuğun alınması konusunda yetkili olmayan ebeye götürmek ve ücretini vermek suretiyle çocuk düşürtme suçuna TCK.nın 39/2-c maddesinde öngörüldüğü şekilde yardımda bulunduğu”

Karar, gebeliği bizzat sonlandırmayan ama kadını yetkisiz kişiye götürüp ücreti ödeyen kişinin de sorumlu tutulabileceğini, ancak sorumluluğun türünün (birlikte faillik ya da yardım etme) ayrıca belirlenmesi gerektiğini gösteriyor.

8. Sıkça Sorulan Sorular

9. Yararlanılan Kaynaklar

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 39, 51, 53, 66, 89, 99, 100, 101
• 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun m. 5, 6
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231
• 5235 sayılı Kanun m. 11, 12
• Yargıtay (kapatılan) 14. Ceza Dairesi, E. 2011/5612, K. 2012/12703, T. 10.12.2012

Mevzuat 15.10.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez.

İlgili yazılar: Çocukların Cinsel İstismarı (TCK m.103), İşkence Suçu (TCK m.94). Kanunun güncel metni: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr).