İbraname: Geçerlilik Şartları, Bir Aylık Süre ve Makbuz Hükmü

İbraname, işçinin işverenden alacağı kalmadığını beyan ettiği ve işvereni borçlarından kurtardığı belgedir. İşverenler işten ayrılan işçiye çoğu zaman “tüm haklarımı aldım, işverenden herhangi bir alacağım yoktur” yazılı bir kâğıt imzalatır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 420, bu belgelerin işçi aleyhine kullanılmasını önlemek için sıkı şartlar getirmiştir. İbraname, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra yazılı olarak yapılmalı, alacağın türü ve miktarı açıkça gösterilmeli ve ödeme tam olarak banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür. Belge gerçek tutarda ödeme içermiyorsa, içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz değeri taşır.

Kanun metni

İbra nedir, makbuzdan farkı nedir?

İbra, alacaklının alacak hakkından vazgeçmesi ve borçlunun borçtan kurtulmasını sağlayan bir sözleşmedir. TBK m. 132, borcun ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabileceğini düzenler. Makbuz ise borç ödendiğinde alacaklının bunu gösteren imzalı belgesidir (TBK m. 103). İkisi arasındaki fark şudur: Makbuz ödemenin yapıldığını, ibra ise ödeme olmaksızın borcun sona erdiğini gösterir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.09.2021 tarihli, 2018/992 E., 2021/1036 K. sayılı kararında bu ayrım bir işçilik davasında uygulanmıştır. Davada işçinin imzasını taşıyan “Kıdem Tazminatı Bordrosu” başlıklı belgede, belirli bir tutarın “tam ve eksiksiz olarak” alındığı yazılıydı. Kurul, belgenin işvereni borçtan kurtarma iradesi içermediğini, yalnızca ödemeyi gösterdiğini belirtmiştir:

Bu karar uygulamada önemli bir ayrım ortaya koyar. “Şu kadar parayı aldım” diyen bir belge makbuzdur ve imzası kabul edilmişse, işçi belgedeki tutardan daha az aldığını ispatlamak zorundadır. “Başkaca hiçbir alacağım yoktur, işvereni ibra ederim” diyen belge ise ibranamedir ve TBK m. 420’deki bütün şartlara tabidir.

Geçerlilik şartları

1. Yazılı şekil. İbraname yazılı yapılmalıdır. Sözlü ibra beyanı geçersizdir.

2. Bir aylık süre. İbraname, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren en az bir ay geçtikten sonra imzalanmalıdır. Bu şartın amacı, işten ayrılırken ekonomik baskı altında olan işçinin aceleyle hak kaybına uğramasını önlemektir. Uygulamada en sık rastlanan geçersizlik nedeni budur: İşverenler ibranameyi işten çıkış günü, hatta bazen işe giriş sırasında tarihsiz olarak imzalatır. Çıkış günü imzalatılan belgeye bir ay sonrasının tarihi atılmışsa, bu durum tanık ve diğer delillerle ispat edilebilir.

3. Alacağın türü ve miktarı. İbranamede hangi alacaktan ne kadar ödendiği açıkça yazılmalıdır. “Kıdem tazminatı: 250.000 TL, ihbar tazminatı: 60.000 TL, yıllık izin ücreti: 18.000 TL” gibi. “Tüm haklarımı aldım” gibi genel ifadeler bu şartı karşılamaz.

4. Noksansız ödeme. Ödenen tutar, işçinin gerçek hak tutarını karşılamalıdır. İşçinin gerçek alacağı 300.000 TL iken ibranamede 200.000 TL yazıyorsa, ibraname kesin hükümsüzdür; ancak 200.000 TL’lik kısım için makbuz değerinde kalır.

5. Banka aracılığıyla ödeme. Ödemenin banka aracılığıyla yapılması şarttır. Elden yapılan ödemeyi gösteren ibraname, ibra sonucu doğurmaz. Bu şart, belgenin makbuz değeri taşıdığı hâllerde de aranır.

Bu şartların her biri ayrı ayrı aranır. Birinin eksik olması ibranameyi kesin hükümsüz kılar. Kesin hükümsüzlük, mahkemece kendiliğinden dikkate alınır; tarafların ileri sürmesine gerek yoktur.

Kesin hükümsüzlüğün sonuçları

Kesin hükümsüz bir ibraname, işçinin alacaklarını sona erdirmez. İşçi, ibranamede yer alan veya almayan bütün alacaklarını dava yoluyla isteyebilir. Ancak belgede ödendiği gösterilen ve banka kaydıyla desteklenen tutarlar, makbuz olarak dikkate alınır ve hesaplanan alacaktan düşülür. Böylece işçi aynı alacağı iki kez tahsil edemez.

Örnek: İşten çıkış günü imzalatılan ve “kıdem tazminatı 150.000 TL, başkaca alacağım yoktur” yazan bir belge, bir aylık süre geçmeden imzalandığı için ibra sonucu doğurmaz. İşçinin gerçek kıdem tazminatı 210.000 TL çıkarsa, banka kaydıyla ödendiği görülen 150.000 TL düşülür ve kalan 60.000 TL ile ihbar tazminatı, fazla mesai ve diğer alacaklar hüküm altına alınır.

İbraname ve arabuluculuk anlaşması

Arabuluculuk sürecinde imzalanan anlaşma belgesi, TBK m. 420’deki ibraname değildir. Bu belge 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na tabidir ve anlaşılan konular hakkında taraflar sonradan dava açamaz (m. 18/5). Bu nedenle işverenler son yıllarda işten çıkarma sırasında ibraname yerine arabuluculuk yoluna başvurmayı tercih etmektedir. Arabuluculuk anlaşmasında bir aylık süre şartı yoktur; ancak işçinin hangi kalemlerden vazgeçtiğini bilmesi ve belgenin kapsamını dikkatle okuması gerekir. Ayrıntı için İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk: Başvuru, Süreler ve Tutanak yazımıza bakılabilir.

Benzer şekilde mahkeme veya icra dairesi önünde yapılan sulh ve feragat beyanları da TBK m. 420 kapsamında değildir; bunlar usul hukukuna göre değerlendirilir.

Hangi alacakları kapsar?

TBK m. 420/4’e göre kural, hizmet sözleşmesinden doğan bütün tazminat alacaklarına uygulanır. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi işçilik alacaklarının yanında iş kazası tazminatları da bu kapsamdadır. Hatta işçinin iş kazasında ölmesi hâlinde destekten yoksun kalan yakınlarının işverenle yapacakları ibra sözleşmeleri de aynı şartlara tabidir. İş kazası sonrası işverenin aileye yaptığı ödemelerde imzalatılan “başkaca talebimiz yoktur” belgeleri bu nedenle dikkatle değerlendirilmelidir. Ayrıntı için İş Kazası Tazminatı: Maddi ve Manevi Tazminat, Kusur Raporu ve Zamanaşımı yazımıza bakılabilir.

Uygulamada sık görülen ibraname örnekleri

Çıkış günü imzalatılan matbu belge. “İşten ayrılırken kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin ve diğer tüm haklarımı aldım, işverenimi gayrikabili rücu ibra ederim” yazılı belge, bir aylık süre şartını taşımadığı ve alacakları tutar olarak göstermediği için kesin hükümsüzdür.

Tarihi sonradan doldurulan belge. Çıkış günü tarihsiz olarak imzalatılan ve sonradan bir ay sonrasının tarihi yazılan belgede, işçi belgenin gerçekte çıkış günü imzalandığını tanıkla veya belgedeki el yazısı ve mürekkep farklılıklarıyla ispatlayabilir.

Banka dekontuyla uyumlu, bir ay sonra imzalanan belge. Sözleşmenin sona ermesinden iki ay sonra imzalanan, kalemleri ve tutarları ayrı ayrı gösteren ve dekontla birebir uyumlu bir ibraname geçerlidir. Bu durumda işçi, ancak gerçek hak tutarının belgede gösterilenden yüksek olduğunu ispatlarsa fark için talepte bulunabilir; çünkü ödemenin “hak tutarına nazaran noksansız” olması da geçerlilik şartıdır.

İşverenler için öneriler

İşverenin ibranameye güvenebilmesi için şu sıra izlenmelidir:

1. Sözleşme sona erdiğinde alacaklar hesaplanır ve banka aracılığıyla ödenir.
2. Ödemenin dökümü, kalem kalem ve brüt-net ayrımıyla işçiye verilir.
3. İbraname, sona ermeden en az bir ay sonra, ödeme dökümüyle uyumlu olarak düzenlenir ve işçiye imzalatılır.
4. Belgenin bir örneği işçiye verilir.

İşçinin gerçek hak tutarında tartışma varsa, ibraname yerine arabuluculuk yoluyla anlaşma yapılması daha güvenli bir yoldur.

İşçiler için öneriler

• İşten çıkış günü “alacağım yoktur” yazan bir belge imzalanmamalıdır. İmzalanmışsa bile bu belge kural olarak ibra sonucu doğurmaz; ancak makbuz değeri tartışmalı hâle gelebilir.
• Belgede yazan tutarın gerçekten ödenip ödenmediği banka hesabından kontrol edilmelidir. Belgede yazılı olup ödenmeyen tutar için ödenmediğini gösteren banka dökümü saklanmalıdır.
• İmza atmadan önce belgenin tarihi kontrol edilmeli, tarihsiz belge imzalanmamalıdır.
• Belge imzalanırken baskı veya tehdit varsa, bu durum tanıklar ve yazışmalarla belgelenmelidir.

Sık yapılan hatalar

• İbranameyi her şeyin sonu saymak. Pek çok işçi, imzaladığı belge nedeniyle dava açamayacağını düşünür; oysa şartları taşımayan belge kesin hükümsüzdür.
• Makbuzu ibraname sanmak. Yalnızca ödeme tutarını gösteren belge makbuzdur. İmza kabul edilirse, belgedeki tutarın alındığı varsayılır ve işçi aksini ispatlamak zorunda kalır.
• Elden ödemeyi belgelememek. İşveren açısından elden yapılan ödeme, ibraname bakımından geçerli değildir ve makbuz değeri de tartışmalıdır.

Güncel Yargıtay kararları

Elden ödeme: ibra değil, ifa

Banka dışı ödeme, ibranameyi geçersiz kılar; ancak bu, işçinin gerçekten aldığı parayı ikinci kez isteyebileceği anlamına gelmez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu ayrımı şöyle ortaya koymaktadır:

Buna göre işveren elden ödemeyi başka bir ödeme belgesiyle ispatlayabilirse, ödenen tutar ifa olarak alacaktan düşülür. İspatlayamazsa mahsup yapılmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/6206, K. 2025/7368, T. 02.10.2025 sayılı kararında, ibranamede yazılı ihbar tazminatının banka yoluyla ödendiğine dair bilgi bulunmadığını ve banka dışı bir ödemeyle borcun ifa yoluyla sona erdiğini gösteren bir belge de olmadığını belirterek yapılan mahsubu hatalı bulmuştur.

“Bakiye haklarım saklıdır” kaydı

İşçinin ibranameyi “bakiye haklarım saklıdır” şerhiyle imzalaması da belgenin ibra etkisini ortadan kaldırır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5476, K. 2025/14349, T. 20.10.2025 sayılı kararında, bakiye hakların saklı tutulması şartıyla imzalanan ve tazminatın gerçek tutarda ödendiğini içermeyen ibranameyi geçersiz, ancak içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmünde saymıştır.

İş kazası ve meslek hastalığında ibraname

İş kazası sonrası işçiye ya da yakınlarına yapılan ödemelerde de aynı ölçüt uygulanır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/8103, K. 2023/7549, T. 05.07.2023 sayılı kararında, ibranamenin miktar içermesi ve bu miktarın dava yoluyla alınabilecek tutara yakın olması gerektiğini, aksi hâlde ibranamedeki tutarın makbuz olarak tazminattan düşüleceğini belirtmiştir.

1 Temmuz 2012 öncesi ibranameler

TBK m. 420, 6098 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 1.7.2012’den sonra düzenlenen ibranamelere uygulanır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/10969, K. 2023/9487, T. 20.06.2023 sayılı kararında aktarılan bozma ilamında, eski Borçlar Kanunu döneminde imzalanan ibranamede ödemenin banka aracılığıyla yapılmamasının belgeyi geçersiz kılmayacağı ve miktar içeren ibranamenin makbuz niteliğinde olduğu kabul edilmiştir. Eski tarihli ibranamelerde bu nedenle belgenin tarihi ayrıca önem taşır.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• İbranameyi “bakiye haklarım saklıdır” şerhi düşmeden imzalamak, sonra yalnızca tarihine dayanmak.
• Elden alınan ödemeyi davada inkâr etmek. İşveren ödemeyi başka belgeyle ispatlarsa tutar alacaktan düşülür.
• İş kazası tazminatında ödenen tutarın makbuz olarak mahsup edileceğini hesaba katmamak.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

İbraname imzalamış işçi, önce belgenin tarihini, kalem ve tutarlarını ve banka hesabına yatan ödemeleri karşılaştırmalıdır. Sözleşmenin sona ermesinden bir ay geçmeden imzalanmış veya kalem göstermeyen bir belge, alacakların istenmesine engel değildir. Kalan alacaklar için beş yıllık süre içinde arabuluculuk bürosuna başvurulur. Alacak kalemleri için İşçilik Alacakları: Kıdem, İhbar, Fazla Mesai ve Yıllık İzin Nasıl İstenir? yazımıza bakılabilir.

Mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.