Av. Emrah Karatay
Hapis cezası kesinleşen kişi, cezaevine girmeden önce işini devretmek, ailesinin geçimini düzenlemek, öğrenimini tamamlamak veya hasta bir yakınının bakımını organize etmek için zamana ihtiyaç duyabilir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 17, belirli süreyi aşmayan hapis cezalarında hükümlünün istemi üzerine infazın Cumhuriyet başsavcılığınca ertelenebileceğini düzenler. Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir.
İnfazın ertelenmesi, mahkemenin verdiği “hapis cezasının ertelenmesi” (TCK m. 51) ile karıştırılmamalıdır. TCK m. 51’deki erteleme hükümle birlikte verilir ve ceza hiç infaz edilmeyebilir. 5275 m. 17’deki erteleme ise cezanın infazını yalnızca ileri bir tarihe bırakır. Bu yazıda infaz erteleme dilekçesinin nasıl hazırlanacağı açıklanmakta ve bir dilekçe örneği verilmektedir. Kurumun ayrıntıları “Cezanın İnfazının Ertelenmesi (5275 m.16-17)” yazımızda anlatılmıştır.
KISA CEVAP
- Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az hapis cezalarının infazı ertelenebilir (5275 m. 17/1).
- Erteleme, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle Cumhuriyet başsavcılığınca verilir; her defasında en fazla bir yıl, en fazla iki kez uygulanır.
- İnfaz başlamış olsa bile öğrenim, aile işletmesi, tarım veya ağır hastalık gibi zorunlu ve ivedi hâllerde bir yılı geçmeyen sürelerle en fazla iki kez ara verilebilir (m. 17/4).
- Erteleme güvence gösterilmesine veya başka bir şarta bağlanabilir.
- Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hükümlüler, mükerrirler ile disiplin ve tazyik hapsi hükümlüleri yararlanamaz (m. 17/6).
- Talebin reddine karşı on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilebilir.
Kanun metni
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 17/1-3
“(1) Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine, Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilir. (2) Erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir. (3) Erteleme süresi içinde, hükümlü hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılması hâlinde, erteleme kararı kaldırılarak ceza derhal infaz olunur.”
Erteleme şartları
Ceza miktarı
Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezaları erteleme kapsamındadır. Burada esas alınan, hükümde belirlenen cezanın kendisidir. Birden fazla hükümle verilen cezalar toplanmışsa infaz savcılığı toplam cezayı esas alır.
Çağrı üzerine başvuru
Kasten suçlarda üç yılı, taksirli suçlarda beş yılı aşmayan hapis cezalarının infazı için hükümlüye çağrı kâğıdı gönderilir ve on gün içinde gelmesi istenir (5275 m. 19). Erteleme talebi bu süre içinde, hükümlü çağrıya uyarak infaz savcılığına başvurduğunda yapılır. Çağrıya uymayan hükümlü hakkında yakalama emri çıkarılır; bu durumda erteleme talebinin kabul edilmesi güçleşir. Çağrı kâğıdı süreci “Çağrı Kâğıdı ve Cezaevine Teslim Olma” yazımızda anlatılmıştır.
Kapsam dışı hükümlüler
m. 17/6’ya göre erteleme ve ara verme hükümleri şu kişilere uygulanmaz:
- Terör suçları, örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar,
- Mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmasına karar verilenler,
- Disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar.
Takdir yetkisi
Kanun “ertelenebilir” ifadesini kullandığından savcılık takdir yetkisine sahiptir. Talebin kabulünde hükümlünün kaçma ihtimali, gerekçenin ciddiyeti ve sunulan belgeler belirleyicidir. Bu nedenle dilekçede erteleme gerekçesi somut olarak açıklanmalı ve belgelerle desteklenmelidir.
Hangi gerekçeler ileri sürülebilir?
Kanun m. 17/1’deki erteleme için belirli bir gerekçe saymamıştır; ancak uygulamada şu gerekçeler öne çıkar:
- İşyerinin devri veya kapatılması, ticari ilişkilerin tasfiyesi,
- Hasat, ekim veya hayvancılık gibi tarımsal faaliyetlerin mevsimine denk gelen dönem,
- Öğrenimin dönem sonu veya mezuniyet aşaması,
- Eşin doğumu, çocukların bakımının düzenlenmesi,
- Hükümlünün veya yakınının planlanmış ameliyatı ya da tedavisi,
- Askerlik görevinin tamamlanması.
İnfaza başlandıktan sonra ara verme ise m. 17/4’te sayılan zorunlu ve çok ivedi hâllere bağlıdır: yükseköğrenimin bitirilmesi; ana, baba, eş veya çocukların ölümü ya da sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin veya tarım topraklarının işlenmesinin imkânsız hâle gelmesi; eş veya çocukların bakıma muhtaç olması; hükümlünün hastalığının sürekli tedavi gerektirmesi.
İnfazın ertelenmesi dilekçesi örneği
… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
(İnfaz Bürosu)
İLAMAT NO: 20…/…
HÜKÜMLÜ: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres, telefon
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, baro sicil no, adres (varsa)
KONU: 5275 sayılı Kanunun 17. maddesi uyarınca hakkımdaki hapis cezasının infazının bir yıl süreyle ertelenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. … Asliye Ceza Mahkemesinin …/…/… tarihli ve 20…/… Esas, 20…/… Karar sayılı kararıyla … suçundan … yıl … ay hapis cezasına mahkûm edildim. Karar …/…/… tarihinde kesinleşmiştir.
2. Başsavcılığınızca gönderilen çağrı kâğıdı …/…/… tarihinde tarafıma tebliğ edilmiş olup, on günlük süre içinde bizzat başvurmaktayım.
3. Cezam, kasten işlenen suçlarda üç yıl sınırının altındadır. Hakkımda mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmasına karar verilmemiştir; mahkûmiyetim 5275 m. 17/6’da sayılan suçlardan değildir.
4. … ilçesinde … unvanlı işletmenin sahibiyim. İşletmede … işçi çalışmaktadır. İşletmenin devri ve işçilerin haklarının ödenmesi için yürüttüğüm işlemler ekli belgelerde gösterildiği üzere …/…/… tarihinde tamamlanacaktır.
5. Ayrıca eşim …/…/… tarihinde doğum yapacak olup, … yaşındaki çocuğumun bakımının düzenlenmesi gerekmektedir.
6. Kaçma şüphesi bulunmamaktadır. Yargılama boyunca tüm duruşmalara katıldım, çağrıya kendiliğinden uyarak başvurdum. Başsavcılığınızca uygun görülecek güvenceyi göstermeye hazırım.
HUKUKİ NEDENLER: 5275 sayılı Kanun m. 17, 19 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Çağrı kâğıdı, ticaret sicil kaydı ve devir sözleşmesi taslağı, işçi listesi, eşin gebelik raporu, nüfus kayıt örneği.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle, hakkımdaki hapis cezasının infazının 5275 sayılı Kanunun 17. maddesi uyarınca BİR YIL SÜREYLE ERTELENMESİNE karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih
Hükümlü (veya Vekili) Ad Soyad, imza
EKLER: Çağrı kâğıdı örneği, ticaret sicil kaydı, devir sözleşmesi taslağı, gebelik raporu, nüfus kayıt örneği, vekâletname örneği (varsa).
Bu örnek, dilekçenin yapısını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Erteleme gerekçesi hükümlünün durumuna göre yazılmalı ve belgelerle desteklenmelidir.
Erteleme kabul edilirse
Erteleme kararıyla birlikte infaz, kararda belirtilen tarihe kadar durur. Erteleme süresinin sonunda hükümlü, yeni bir çağrıya gerek olmaksızın infaz savcılığına başvurmalıdır; aksi hâlde hakkında yakalama emri çıkarılabilir. İlk erteleme süresi dolmadan, gerekçe devam ediyorsa ikinci kez erteleme istenebilir. İki ertelemenin toplamı iki yılı geçemez.
Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılırsa erteleme kaldırılır ve ceza derhal infaz edilir (m. 17/3).
Talep reddedilirse
Savcılığın erteleme talebini reddetmesi, 4675 sayılı Kanun kapsamında infaz hâkimliğinin denetimine tabi bir işlemdir. Hükümlü, ret kararını öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyette bulunabilir. Şikâyet dilekçesinde savcılığın takdir yetkisini hatalı kullandığı, gerekçenin ciddiyeti ve belgeler ortaya konulmalıdır. İnfaz hâkimliğinin kararına karşı iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir. Bu yollar “İnfaz Hâkimliği Nedir?” yazımızda anlatılmıştır.
Diğer erteleme ve geri bırakma yolları
- Gebelik ve doğum: Gebe olan veya doğumdan itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınların cezasının infazı, ceza miktarına bakılmaksızın geri bırakılır (m. 16/4).
- Ağır hastalık: Cezaevi koşullarında hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlünün cezasının infazı iyileşinceye kadar geri bırakılabilir (m. 16/6).
- Hasta veya engelli çocuğu olan kadın hükümlü: On yıl veya daha az cezalarda bir yıla kadar erteleme ve uzatmalar mümkündür (m. 16/A).
- Birlikte yargılanan sanıklar: Kanun yolu başvurusundan yararlanma ihtimali bulunan hükümlü için hükmü veren mahkemeden infazın ertelenmesi istenebilir (m. 17/A).
Bu hâller “Kadın, Yaşlı ve Hasta Hükümlülerin İnfazı” yazımızda açıklanmıştır.
Örnek olay
I, taksirle yaralama suçundan bir yıl altı ay hapis cezasına mahkûm edilmiş, karar kesinleşmiştir. I, yükseköğreniminin son dönemindedir ve mezuniyetine dört ay kalmıştır. Çağrı kâğıdı tebliğ edildiğinde on günlük süre içinde infaz savcılığına başvurur.
I, öğrenci belgesini, ders programını ve mezuniyet tarihini gösteren yazıyı ekleyerek cezanın infazının altı ay ertelenmesini ister. Ceza taksirli suçlar için öngörülen beş yıllık sınırın altında olduğundan ve I kapsam dışı suçlardan mahkûm olmadığından savcılık talebi kabul eder. Erteleme süresi sonunda I kendiliğinden başvurarak cezaevine girer. Erteleme süresinde I hakkında kasten işlenen bir suçtan dava açılsaydı erteleme kaldırılacak ve ceza derhal infaz edilecekti.
Sık yapılan hatalar
- Çağrı kâğıdındaki on günlük süreyi geçirdikten sonra başvurmak.
- Gerekçeyi belgelemeden genel ifadelerle erteleme istemek.
- Erteleme süresi bitince kendiliğinden başvurmayı unutmak.
- Mahkemenin TCK m. 51’deki erteleme kararını infaz ertelemesiyle karıştırmak.
- Ret kararına karşı on beş günlük şikâyet süresini kaçırmak.
Sıkça sorulan sorular
Erteleme talebi yapıldığında cezaevine alınır mıyım?
Başvuru sırasında savcılık talebi hemen değerlendirebilir. Talebin kabul edilmesi hâlinde hükümlü serbest kalır; reddedilmesi hâlinde infaz başlatılabilir. Bu nedenle başvuru belgeler eksiksiz hazırlanarak yapılmalıdır.
Erteleme süresi cezadan düşülür mü?
Hayır. Erteleme süresi cezanın infazı sayılmaz; ceza erteleme sonunda başlar.
Adli para cezasından çevrilen hapis ertelenebilir mi?
m. 16 hükümleri saklı kalmak üzere adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez (m. 106/9).
Erteleme için avukat gerekli mi?
Zorunlu değildir. Ancak takdir yetkisinin kullanıldığı bir başvuru olduğundan gerekçenin iyi kurulması sonucu etkiler.
İnfazı ertelenen kişi yurt dışına çıkabilir mi?
Erteleme kararı yurt dışına çıkış için ayrı bir izin içermez. Savcılık ertelemeyi güvence veya yurt dışına çıkmama gibi şartlara bağlayabilir. Erteleme süresinde yurt dışına çıkılması kaçma şüphesi doğurabileceğinden önceden savcılığın bilgisine başvurulmalıdır.
İkinci erteleme için ne zaman başvurulmalı?
İlk erteleme süresi dolmadan, gerekçenin devam ettiğini gösteren yeni belgelerle başvurulmalıdır. Süre dolduktan sonra yapılan başvurular kabul edilmeyebilir. İkinci erteleme talebinde ilk erteleme süresinde gerekçenin neden ortadan kalkmadığı da açıklanmalıdır.
Sonraki adım
Çağrı kâğıdı tebliğ edildiğinde on günlük süre içinde, gerekçeyi gösteren belgelerle birlikte infaz savcılığına başvurulmalı ve erteleme süresinin bitiş tarihi not edilmelidir. Talep reddedilirse ret kararına karşı on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilmelidir.
Mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 16, 16/A, 17, 17/A, 19, 106; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 4-6.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.