Malulen emeklilik, hastalık ya da engel nedeniyle çalışma gücünü büyük ölçüde kaybeden sigortalının, yaş şartını beklemeden malullük aylığı almasıdır. 5510 sayılı Kanun’a göre bunun için üç şart aranır: çalışma gücünün en az yüzde altmışını kaybetmiş olmak, en az on yıldır sigortalı olmak ve en az 1800 gün prim ödemiş olmak. Sigortalı başkasının sürekli bakımına muhtaçsa on yıllık sigortalılık şartı aranmaz. Malullük durumu SGK Sağlık Kurulunca belirlenir; bu karara karşı iş mahkemesinde dava açılabilir.
KISA CEVAP
- Çalışma gücünün ya da meslekte kazanma gücünün en az yüzde altmışını kaybeden sigortalı malul sayılır (5510 m. 25).
- Malullük aylığı için en az on yıl sigortalılık ve toplam 1800 gün prim gerekir. Başkasının sürekli bakımına muhtaç olanlarda sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün yeterlidir (5510 m. 26).
- Sigortalı ilk kez çalışmaya başlamadan önce çalışma gücünün yüzde altmışını zaten kaybetmişse, bu hastalık ya da engel nedeniyle malullük aylığı bağlanmaz (5510 m. 25/2). Bu kişiler için engelli emekliliği şartları değerlendirilir.
- Malullük durumu, SGK’nın yetkili kıldığı hastanelerin sağlık kurulu raporu ve tıbbi belgeler incelenerek SGK Sağlık Kurulunca belirlenir.
- Kurum kararını kabul etmeyen sigortalı iş mahkemesinde malullüğün tespiti davası açar. Mahkeme Adli Tıp Kurumundan rapor alır; raporlar çelişirse Adli Tıp Üst Kurulundan rapor istenir.
- Aylık için sigortalının çalıştığı işten ayrılması, işyerini kapatması ya da devretmesi ve SGK’ya yazılı başvurması gerekir (5510 m. 26/c).
Malul sayılma
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 25/1-2
Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır. Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünün %60’ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engelliliği sebebiyle malûllük aylığından yararlanamaz.
Malullük oranı, sigortalının çalışma gücünü ne ölçüde kaybettiğini gösterir. Bu oran, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ndeki cetvellere göre hesaplanır. Birden fazla hastalık varsa oranlar toplanmaz, yönetmelikteki özel formüle göre birleştirilir. Bu yüzden ayrı ayrı yüksek görünen oranlar, birleştirildiğinde yüzde altmışın altında kalabilir.
İşe girişten önceki hastalıklar
Sigortalı ilk kez çalışmaya başlamadan önce çalışma gücünün yüzde altmışını zaten kaybetmişse, bu hastalık ya da engel nedeniyle malullük aylığı alamaz. İşe giriş öncesindeki kayıp yüzde altmışın altındaysa ve sonradan hastalık ağırlaşmış ya da yeni bir hastalık eklenmişse, sonraki durum değerlendirilir.
İşe girişten önce engelli olan sigortalılar için 5510 sayılı Kanun ayrıca engelli emekliliğini düzenler. Bu yolda yaş şartı aranmaz; engel oranına göre daha uzun sigortalılık süresi ve prim günü istenir.
Malullük aylığı şartları
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 26/2
Sigortalıya malûllük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malûl sayılması, b) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Malûliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması, halinde malûllük aylığı bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.
Şartlar birlikte aranır:
- Malul sayılmak: Çalışma gücünün en az yüzde altmışının kaybı.
- On yıl sigortalılık: İlk sigortalı olarak işe giriş tarihinden itibaren en az on yıl geçmiş olmalıdır.
- 1800 gün prim: Toplam en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödenmiş olmalıdır.
- İşten ayrılma ve talep: Sigortalı çalıştığı işten ayrılmış, işyerini kapatmış ya da devretmiş olmalı ve SGK’ya yazılı olarak başvurmalıdır.
Bakıma muhtaçlık
Sigortalı, başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malulse on yıllık sigortalılık şartı aranmaz; 1800 gün prim yeterlidir. Bakıma muhtaçlık da sağlık kurulu raporuyla belirlenir.
Kendi adına çalışanlar
Kendi adına bağımsız çalışanlarda (4/b) ayrıca genel sağlık sigortası primi dâhil prim ve prime ilişkin borçların ödenmiş olması gerekir; borç varsa ödendikten sonra aylık bağlanır.
Malullük tespiti
- Sigortalı, SGK’ya malullük aylığı talep dilekçesiyle başvurur.
- SGK sigortalıyı yetkili bir hastaneye sevk eder. Hastaneden sağlık kurulu raporu alınır.
- Rapor ve tıbbi belgeler SGK Sağlık Kurulunca incelenir. Kurul, çalışma gücü kaybı oranını ve bakıma muhtaçlık durumunu belirler.
- Oran yüzde altmış ve üzerindeyse, diğer şartlar da varsa aylık bağlanır.
Sağlık kurulu kararına itiraz ve dava
Sigortalı, SGK Sağlık Kurulu kararına karşı Kuruma itiraz edebilir. Sonuç değişmezse iş mahkemesinde SGK’ya karşı malullüğünün tespitini ister. SGK’nın kurul kararı Kurumu bağlar, ama sigortalıyı ve mahkemeyi bağlamaz. Bu yüzden mahkeme Adli Tıp Kurumundan rapor alır; raporlar arasında çelişki varsa çelişki Adli Tıp Üst Kurulunca giderilir. Yargıtay bu sırayı şöyle açıklamaktadır:
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 12.05.2025 tarihli, E. 2025/3173, K. 2025/7811 sayılı kararı
Kural olarak Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar Sosyal Güvenlik Kurumunu bağlayıcı nitelikte ise de diğer ilgililer yönünden bir bağlayıcılığı olmadığından Yüksek Sağlık Kurulu Kararına itiraz edilmesi halinde inceleme Adli Tıp Kurumu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı da bu yöndedir. Adli Tıp 3. İhtisas Kurulundan alınacak rapor ile Yüksek Sağlık Kurulu Kararı arasında sürekli iş göremezlik oranına yönelik görüş ayrılığı bulunduğu takdirde çelişkinin giderilmesi için dosyanın Adli Tıp 2. Üst Kuruluna gönderilerek çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.
Çelişki tıp fakültesi raporuyla çıkarsa da aynı yol izlenir:
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 21.05.2025 tarihli, E. 2025/1105, K. 2025/8535 sayılı kararı
Çelişkinin Yüksek Sağlık Kurulu ile tıp fakültelerinin ilgili ana bilim dalından alınan sağlık kurulu arasında çıkması halinde de amacın uyuşmazlığı en geniş katılımlı bir kurul kararı ile sona erdirmek, yeni çelişkilerin ortaya çıkıp uyuşmazlığı çözümsüzlüğe itmeyi engellemek olduğu dikkate alındığında, ilgili Adli Tıp Üst Kuruluna başvurulmalı ve alınacak raporla uyuşmazlık sona erdirilmelidir.
Görevli mahkeme: İş mahkemesi (iş mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla). Sosyal güvenlik davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.
Malullük aylığının miktarı ve başlangıcı
Aylık, sigortalının prim ödeme gün sayısına ve kazancına göre hesaplanır. Bakıma muhtaç olanlarda aylık bağlama oranı daha yüksektir. Aylık, yazılı talep tarihini takip eden aybaşından başlar. Mahkeme kararıyla malullük tespit edilirse, aylık, talep tarihine göre geriye dönük olarak bağlanır.
Malullük aylığı alırken çalışmak
Malullük aylığı alan kişi sigortalı olarak çalışmaya başlarsa aylığı kesilir. Malullük durumunun devam edip etmediği SGK tarafından belirli aralıklarla kontrol muayenesiyle denetlenebilir. Kontrol muayenesinde malullük oranı yüzde altmışın altına düşmüşse aylık kesilir.
Başvuru süreci
- SGK’ya yazılı malullük aylığı talebi
- Yetkili hastaneden sağlık kurulu raporu
- SGK Sağlık Kurulunun oran ve bakıma muhtaçlık kararı
- Karar kabul edilmezse Kuruma itiraz
- Sonuç değişmezse iş mahkemesinde dava ve Adli Tıp raporu
Sıkça sorulan sorular
Malulen emeklilik için yaş şartı var mı?
Hayır. Malullük aylığında yaş şartı aranmaz.
Yüzde 50 raporum var. Malulen emekli olabilir miyim?
Hayır. Malullük için en az yüzde altmış çalışma gücü kaybı gerekir. Ancak engelli emekliliği şartlarını taşıyor olabilirsiniz.
On yılım dolmadı ama yatağa bağlıyım. Ne yapabilirim?
Başkasının sürekli bakımına muhtaç olduğunuz sağlık kurulu raporuyla belirlenirse, on yıl şartı aranmaz; 1800 gün prim yeterlidir.
Hastane raporunda yüzde 70 yazıyor, SGK yüzde 45 dedi. Ne yapabilirim?
Önce SGK Sağlık Kurulu kararına itiraz edin. Sonuç değişmezse iş mahkemesinde dava açın; mahkeme Adli Tıp Kurumundan rapor alır ve çelişki varsa Adli Tıp Üst Kuruluna başvurur.
Malulen emekli olduktan sonra çalışabilir miyim?
Sigortalı olarak çalışmaya başlarsanız aylığınız kesilir.
Sonuç
Malulen emeklilik başvurusu yapmadan önce sigortalılık başlangıç tarihinizi ve prim günlerinizi e-Devlet’ten kontrol edin. Mevcut tüm tıbbi raporları başvuruya ekleyin. SGK Sağlık Kurulu kararını kabul etmiyorsanız önce itiraz edin, sonra iş mahkemesinde malullüğün tespiti davası açın.
Mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu.
Bu yazı, 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.