Yurt Dışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması: 3201 Sayılı Kanun ve Emeklilik

Yurt dışında çalışmış Türk vatandaşları, bu ülkelerde geçirdikleri süreleri Türkiye’deki sosyal güvenlik sisteminde değerlendirmek için borçlanma imkânına sahiptir. 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun, yurt dışında sigortalı olarak çalışılan süreleri, bu çalışmalar arasındaki işsizlik dönemlerini ve ev kadını olarak geçen süreleri kapsar. Borçlanılan süreler, Türkiye’deki prim günlerine eklenir ve emeklilik hesabında dikkate alınır. Borçlanma özellikle Almanya, Hollanda, Fransa ve Avusturya gibi ülkelerde çalışmış gurbetçilerin Türkiye’den emekli aylığı alabilmesinde temel araçtır.

Kanun metni

Hangi süreler borçlanılabilir?

3201 sayılı Kanun kapsamında üç tür süre borçlanılabilir:

1. Yurt dışında sigortalı çalışma süreleri: Yabancı ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına göre sigortalı olarak geçen süreler. Bu süreler, çalışılan ülkenin sosyal güvenlik kurumundan alınan hizmet belgesiyle ispatlanır.
2. İşsizlik süreleri: Yurt dışında sigortalı çalışmalar arasında veya sonrasında, işsizlik ödeneği alınan veya alınmayan ancak ilgili ülke mevzuatına göre işsiz sayılan dönemler. Bu sürelerin borçlanılabilmesi için yurt dışında belgelenmiş bir sigortalılık bulunması gerekir.
3. Ev kadınlığı süreleri: 18 yaşını doldurduktan sonra yurt dışında ev kadını olarak geçen süreler. Bu sürelerin borçlanılabilmesi için kişinin o dönemde yurt dışında yasal olarak ikamet ettiğini belgelemesi gerekir.

Türkiye’de prim ödenmiş günlerle çakışan yurt dışı süreler borçlanılamaz. Aynı şekilde 18 yaşından önceki dönemler de borçlanma kapsamı dışındadır. Bir yıl 360 gün, bir ay 30 gün olarak hesaplanır.

Kimler başvurabilir?

Borçlanma hakkı Türk vatandaşlarına tanınmıştır. 403 sayılı Kanun’a göre izin alarak Türk vatandaşlığından çıkan ve mavi kart sahibi olan kişiler de bu haktan yararlanabilir. Sonradan yeniden Türk vatandaşlığına geçenler de başvuru yapabilir. Kişinin yurt dışında yaşıyor olması veya Türkiye’ye dönmüş olması başvuru hakkını etkilemez. Ölen sigortalının hak sahipleri de, sigortalının yurt dışındaki sürelerini borçlanarak ölüm aylığı bağlanmasını sağlayabilir.

Başvuru nasıl yapılır?

Başvuru, Türkiye’de SGK il müdürlüklerine veya sosyal güvenlik merkezlerine, yurt dışında ise Türkiye’nin dış temsilciliklerine yapılır. Başvuruda şu belgeler istenir:

• Borçlanma talep dilekçesi.
• Yurt dışında geçen sigortalılık ve işsizlik sürelerini gösteren, ilgili ülke kurumundan alınmış hizmet belgesi. Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkeler için sözleşme formülerleri kullanılır.
• Ev kadınlığı süreleri için yurt dışında ikamet edildiğini gösteren belge.
• Kimlik belgesi ve gerekiyorsa mavi kart.

Yabancı dilde düzenlenen belgelerin Türkçe tercümeleri de sunulmalıdır. SGK başvuruyu inceledikten sonra borç tutarını hesaplar ve başvuru sahibine tebliğ eder.

Borçlanma tutarı 2026

Borçlanılacak her gün için ödenecek tutar, başvuru tarihindeki prime esas günlük kazancın alt ve üst sınırı arasında, başvuru sahibinin seçeceği günlük kazancın yüzde 45’idir. 2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL olduğundan prime esas günlük kazanç alt sınırı 1.101 TL, üst sınırı ise bunun dokuz katı olan 9.909 TL’dir. Buna göre:

Yüksek günlük kazanç seçilmesi, emekli aylığının hesabında daha yüksek kazanç dikkate alınmasını sağlar. Borçlanılan günlerin aylık hesabına etkisi, kişinin Türkiye’deki prim günlerinin sayısına ve kazanç düzeyine göre değişir; az sayıda Türkiye hizmeti olan kişide borçlanma kazancı aylığı daha fazla etkiler. Ancak borç tutarı da aynı oranda artar. Hangi kazancın seçileceği, kişinin toplam prim günü, Türkiye’deki kazançları ve emeklilik planına göre değerlendirilmelidir. Başvurudan önce hesaplama yaptırılması, gereksiz yüksek ödeme yapılmasını önler.

Tutar başvuru tarihindeki asgari ücrete göre belirlendiğinden, yılbaşından önce yapılan başvuru, asgari ücret artışından etkilenmeden daha düşük bir tutarla borçlanma imkânı sağlayabilir.

Ödeme süresi

Tahakkuk ettirilen borç, tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenmelidir. Borç, Türk lirası olarak veya döviz cinsinden ödenebilir. Süresi içinde ödenmeyen borç için başvuru hükümsüz sayılır. Bu durumda kişi yeniden başvuru yapabilir; ancak yeni başvuru tarihindeki asgari ücrete göre daha yüksek bir tutar hesaplanır. Borcun bir kısmının ödenmesi hâlinde, ödenen tutara karşılık gelen gün sayısı borçlanılmış sayılır. Borçlanma bedeli taksitle ödenemez.

Sigortalılık başlangıcına etkisi

Borçlanmanın en önemli sonuçlarından biri sigortalılık başlangıç tarihine etkisidir. Türkiye’deki ilk sigortalılıktan önceki yurt dışı süreler borçlanılırsa, sigortalılık başlangıç tarihi borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde yurt dışında ilk kez çalışmaya başlanan tarih kural olarak ilk işe giriş tarihi sayılmaz; ancak sözleşmede âkit ülke sigortasına giriş tarihinin Türk sigortasına giriş tarihi sayılacağına dair özel hüküm varsa, borçlanma yapılması şartıyla bu tarih ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir (3201 s. K. m. 5; 6552 sayılı Kanunla eklenen cümle). Yargıtay, Almanya ile yapılan sözleşmede bu nitelikte hüküm bulunduğunu kabul etmektedir.

Bu kural özellikle iki açıdan önem taşır:

• EYT kapsamına girme: Yurt dışında 8 Eylül 1999 öncesinde çalışmaya başlamış kişi, bu süreleri borçlanarak EYT kapsamına girebilir ve yaş şartı aranmaksızın emekli olabilir. EYT şartları EYT Şartları: Emeklilikte Yaşa Takılanlar İçin Prim Günü, Sigortalılık Süresi ve Başvuru yazımızda açıklanmıştır.
• Hangi kanunun uygulanacağı: Sigortalılık başlangıcı 1 Ekim 2008 öncesine çekilen kişi, eski kanunların geçiş hükümlerinden yararlanabilir.

Yargıtay kararlarında yurt dışı borçlanması ve sigortalılık başlangıcı

Yurt dışı borçlanmasına ilişkin davaların büyük bölümü, borçlanmanın sigortalılık başlangıç tarihine etkisi konusunda çıkmaktadır. Sigortalılık başlangıcı, emeklilik yaşını ve EYT kapsamına girilip girilmediğini doğrudan belirlediği için bu konudaki birkaç yıllık fark bile aylığa hak kazanma tarihini değiştirir.

Yasal düzenlemenin gelişimi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 5754 sayılı Kanunla 3201 sayılı Kanunun 5. maddesine eklenen fıkra ile sözleşmeli ülkelerde ilk çalışma tarihinin Türkiye’deki sigortalılık başlangıcı sayılmayacağının kabul edildiğini belirtmiştir.

2014 yılında 6552 sayılı Kanunla aynı fıkraya eklenen cümle, sözleşmesinde özel hüküm bulunan ülkeler için istisna getirmiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Almanya ile yapılan sözleşmede bu nitelikte hüküm bulunduğunu, bu nedenle Almanya’da ranta tabi çalışmanın başladığı tarihin sigortalılık başlangıcı kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı kararda, Almanya’daki ranta giriş tarihinden daha da geriye, borçlanılan gün sayısı kadar gidilerek başlangıç tarihi belirlenmesi hatalı bulunmuştur. Yani özel hükümden yararlanan kişi için başlangıç, yurt dışında sigortaya ilk giriş tarihidir; bu tarihten önceye ayrıca borçlanma yoluyla gidilemez.

Ev kadınlığı süreleri sigortalılık başlangıcını geriye götürmez

Ev kadını olarak geçen sürelerin borçlanılması prim gün sayısını artırır; ancak Yargıtay bu sürelerin sigortalılık başlangıç tarihini geriye çekmek için kullanılamayacağını kabul etmektedir. Almanya’da ev hanımı olarak geçen süreleri borçlanan bir davacı hakkında, sigortalılık başlangıcının ev hanımlığında geçen süre kadar geriye götürülmesi bozma sebebi sayılmıştır.

Aynı yaklaşım sonraki kararlarda da sürdürülmüş; ayrıca yurt dışında bulunulan sürelerin yalnız giriş-çıkış kayıtlarına dayanılarak belirlenmesi yeterli görülmemiş, resmî kayıtlarla desteklenmesi istenmiştir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/4487, K. 2023/4846, T. 04.05.2023). Ev kadınlığı borçlanmasıyla EYT kapsamına girmeyi planlayanların bu içtihadı dikkate alması gerekir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Her sözleşmeli ülkede yurt dışındaki ilk işe giriş tarihinin sigortalılık başlangıcı sayılacağını varsaymak. Bu sonuç yalnız sözleşmesinde özel hüküm bulunan ülkeler için geçerlidir.
• Ev kadınlığı borçlanmasıyla sigortalılık başlangıcını geriye çekmeyi hedeflemek. Bu süreler prim gününe eklenir, başlangıç tarihini değiştirmez.
• Borç tebliğinden sonra üç aylık ödeme süresini kaçırmak. Başvuru hükümsüz sayılır ve yeni başvuruda daha yüksek tutar hesaplanır.
• Emeklilik için gereken gün sayısını hesaplamadan bütün yurt dışı süreyi üst sınırdan borçlanmak.
• Yurt dışında çalışmaya devam ederken tahsis talebinde bulunmak. Bu durum aylığın kesilmesine yol açabilir.
• Kurumun sigortalılık başlangıcına ilişkin işlemine itiraz etmeden doğrudan dava açmak. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda önce Kuruma başvurmak zorunludur.

Sözleşmeli ve sözleşmesiz ülkeler arasındaki fark

Türkiye, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere pek çok ülkeyle ikili sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşme bulunan ülkelerde yurt dışı hizmetler, ilgili ülke kurumunun doldurduğu sözleşme formülerleriyle belgelenir ve SGK bu belgeleri doğrudan o kurumdan da isteyebilir. Bu ülkelerde borçlanma dışında hizmet birleştirme yolu da açıktır.

Sözleşme bulunmayan ülkelerde ise hizmet birleştirme mümkün değildir; bu ülkelerde geçen sürelerin Türkiye’de değerlendirilmesinin tek yolu borçlanmadır. Belgelerin o ülkenin yetkili makamlarınca onaylanması ve Türkiye’nin dış temsilciliğince tasdik edilmesi gerekebilir. Körfez ülkeleri ve bazı Asya ülkelerinde çalışmış olanların belge temininde güçlük yaşaması nedeniyle, çalışma sürecinde iş sözleşmesi, maaş bordrosu ve oturma izni gibi belgelerin saklanması büyük önem taşır.

Hangi statüden aylık bağlanır?

Yurt dışı borçlanması yapan kişinin hangi statüden aylık alacağı önemlidir. Borçlanma, başvuru tarihinden önce Türkiye’de sigortalılığı bulunanlar için son statüye göre yapılır. Türkiye’de hiç sigortalılığı olmayanlar ise 4/b (Bağ-Kur) kapsamında borçlandırılır. Türkiye’de birden fazla statüde hizmeti bulunanlarda aylık bağlanacak statü, 5510 sayılı Kanun m. 53’teki son yedi yıl kuralına göre ayrıca değerlendirilir.

Emekli aylığının bağlanması

Borçlanılan sürelerle emeklilik şartlarını tamamlayan kişi, yazılı tahsis talebiyle aylık bağlanmasını ister. Aylık bağlanabilmesi için borcun tamamının ödenmiş olması gerekir. Yurt dışında çalışmaya devam eden veya o ülkeden de aylık alan kişiler bakımından 3201 sayılı Kanun ile ilgili ikili sosyal güvenlik sözleşmesinin hükümleri birlikte incelenmelidir. Türkiye’den aylık alan kişinin yurt dışında yeniden sigortalı olarak çalışmaya başlaması aylığın kesilmesi sonucunu doğurabilir. Bu nedenle tahsis talebinden önce yurt dışındaki çalışma durumu netleştirilmelidir.

Yurt dışından alınan emekli aylığı ile Türkiye’den bağlanan aylık birlikte alınabilir. Sosyal güvenlik sözleşmesi olan ülkelerde, iki ülkedeki sürelerin birleştirilerek her iki ülkenin kendi payı oranında aylık bağlaması da mümkündür. Bu “hizmet birleştirme” yöntemi borçlanmanın alternatifidir ve bazı durumlarda daha avantajlı olabilir.

Ödeme kararından önce hesap

Borçlanma bedeli ödendikten sonra bu tutarın geri alınması, Kanun ve SGK uygulamasına göre sınırlı durumlarda mümkündür. Aylık bağlandıktan sonra ise borçlanılan süreler hizmet olarak değerlendirilmiş olur ve borçlanmadan vazgeçmek pratikte sonuç doğurmaz. Bu nedenle ödeme yapmadan önce kaç günün borçlanılacağı, emeklilik için gerçekten gereken gün sayısı ve seçilecek günlük kazanç birlikte hesaplanmalıdır. Emeklilik için gerekenden fazla gün borçlanmak, aylık miktarını sınırlı ölçüde artırırken maliyeti önemli ölçüde yükseltebilir.

Örnek olay

Hasan Bey 1990-2005 yılları arasında Almanya’da sigortalı olarak çalışmış, 2005-2007 yılları arasında işsizlik ödeneği almış, 2008 yılında Türkiye’ye dönerek bir şirkette 4/a kapsamında çalışmaya başlamıştır. Hasan Bey’in Türkiye’deki ilk sigortalılık tarihi 2008’dir. Bu tarih 1 Ekim 2008’den önce olduğu için eski hükümlere tabidir, ancak yaşlılık aylığı için yaş tablosuna takılmaktadır.

Hasan Bey, 1990-2007 dönemindeki Almanya çalışma ve işsizlik sürelerini borçlanmak için SGK’ya başvurmuştur. Almanya ile Türkiye arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesinde bu yönde özel hüküm bulunduğundan, sigortalılık başlangıcı Almanya’da ilk işe giriş tarihi olan 1990 olarak kabul edilmiştir. Hasan Bey, alt sınırdan borçlanmayı seçmiş ve tebliğden itibaren üç ay içinde borcu ödemiştir. Böylece EYT kapsamına giren Hasan Bey, prim günü şartını da tamamladığı için yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığı almaya hak kazanmıştır.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Yurt dışı borçlanması yapmadan önce yurt dışındaki hizmet belgesi temin edilmeli, Türkiye’deki hizmetlerle birlikte toplam prim günü hesaplanmalı ve hizmet birleştirme seçeneği de değerlendirilmelidir. Borçlanma tutarı başvuru tarihine göre hesaplandığından, başvuru zamanlaması da maliyeti etkiler. SGK’nın ret veya hatalı hesaplama işlemlerine karşı Kuruma itiraz edildikten sonra iş mahkemesinde dava açılabilir. 5510 sayılı Kanun’un genel yapısı 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: Temel Kavramlar ve Haklar yazımızda anlatılmıştır.

İlgili yazılar: Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı: SGK Yazısı ve Prim Şartları, Malulen Emeklilik Şartları: Yüzde 60 Kayıp, 10 Yıl ve 1800 Gün

Mevzuat: 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun m. 1-6; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 53, 82, geçici m. 95..

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.