Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı: SGK Yazısı ve Prim Şartları

Emeklilik, işçinin kendi isteğiyle ayrılmasına rağmen kıdem tazminatı alabildiği hâllerden biridir. 1475 sayılı İş Kanunu m. 14 iki ayrı durumu düzenler: yaşlılık aylığı almak için işten ayrılma ve yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayarak işten ayrılma. İkinci durumda işçi henüz emekli olmaz; sigortalılık süresini ve prim gün sayısını doldurduğunu gösteren bir yazıyı SGK’dan alır ve bu yazıyla işverenden kıdem tazminatını ister. Uygulamada “15 yıl 3600 gün” olarak bilinen bu imkân, işçinin ilk sigorta giriş tarihine göre farklı şartlara bağlıdır. Bu yazıda şartlar, yazının nasıl alınacağı, ayrılış süreci ve sık karşılaşılan sorunlar anlatılmaktadır.

Kanun metni

İki ayrı hâl: emekli olmak ve yazıyla ayrılmak

Yaşlılık aylığı için ayrılma (4. bent). İşçi emeklilik için gerekli yaş, süre ve prim şartlarının hepsini tamamlamıştır ve yaşlılık aylığı bağlanması için işten ayrılır. 7438 sayılı Kanun’la 2023 yılında getirilen düzenlemeyle 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar için yaş şartı aranmadığından, bu tarihten önce sigortalı olup prim ve süre şartlarını tamamlayan işçiler doğrudan bu bende dayanarak ayrılabilir. Bu hâlde işçinin ayrıldıktan sonra emeklilik başvurusu yapması beklenir. Ayrılıştan sonra uzun süre başvuru yapılmaması, ayrılışın gerçekten emeklilik amacıyla olup olmadığının sorgulanmasına yol açabilir.

Yaş dışındaki şartlarla ayrılma (5. bent). 4447 sayılı Kanun’la 1999’da eklenen bu bentte işçi emekli olmaz. Yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim şartlarını tamamladığını SGK’dan aldığı yazıyla belgeleyerek kendi isteğiyle ayrılır. Emeklilik yaşını beklerken başka bir işyerinde çalışmaya devam edebilir veya hiç çalışmayabilir.

Her iki hâlde de işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bir yıl dolmadan yazıyla ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz.

Sigorta başlangıcına göre şartlar

Şartlar, işçinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre üç grupta incelenir. İlk sigortalılık tarihi, SGK hizmet dökümünde görülür. Çıraklık, staj veya yurt dışı borçlanması gibi bazı süreler ilk sigortalılık tarihini öne çekebilir.

1. grup: 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar. 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim şartı aranır. Bu grup için kadın ve erkek ayrımı yoktur. Örneğin 1997’de ilk kez sigortalı olan ve 3600 gün primi bulunan işçi, 2012’den itibaren yazı alabilir.

2. grup: 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar. İki seçenek vardır: 25 yıl sigortalılık süresi ile birlikte 4500 gün prim veya sigortalılık süresine bakılmaksızın 7000 gün prim. Örneğin 2003’te sigortalı olan bir işçi 2028’de 25 yılı doldurur; o tarihte 4500 günü varsa yazı alabilir. Bundan önce 7000 günü doldurursa 25 yılı beklemez.

3. grup: 1 Mayıs 2008’den sonra sigortalı olanlar. 5510 sayılı Kanun m. 28’deki prim gün şartı uygulanır. İşçiler (4/a sigortalıları) için bu sayı 7200 gündür. Bu gruptaki işçilerin çoğu henüz bu prim sayısına ulaşmadığından uygulama yeni yeni ortaya çıkmaktadır.

Şartlar mevzuat değişiklikleriyle farklılaşabildiğinden belirleyici belge SGK’nın verdiği yazıdır. SGK, işçinin hizmet kayıtlarını inceleyerek şartların tamamlanıp tamamlanmadığını yazıda belirtir.

SGK’dan yazı nasıl alınır?

Yazı iki yoldan alınabilir:

1. e-Devlet. “SGK Kıdem Tazminatı Alabilir Yazısı” hizmeti üzerinden başvuru yapılır. Şartlar sağlanıyorsa yazı elektronik olarak oluşturulur ve barkodlu çıktı alınabilir.
2. SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi. Kimlikle birlikte dilekçe verilir. Kayıtlarda eksik veya hatalı hizmet varsa bu yol daha uygundur.

Yazıda işçinin ilk sigortalılık tarihi, prim gün sayısı ve “yaş dışındaki diğer şartları tamamladığı” ifadesi yer alır. Yazının bir geçerlilik süresi yoktur; ancak yazıdan sonra çok uzun süre aynı işyerinde çalışmaya devam edilmesi, ayrılışın gerçek sebebinin tartışılmasına yol açabilir.

İşverene başvuru ve ayrılış

İşçi, SGK yazısını ve bu yazıya dayanarak ayrıldığını belirten dilekçeyi işverene teslim eder. Dilekçede şu ifade yeterlidir: “SGK’dan aldığım ekli yazıya göre yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamladım. 1475 sayılı Kanun m. 14/1-5 uyarınca iş sözleşmemi feshediyor, kıdem tazminatımın ödenmesini talep ediyorum.”

İşveren bu talebi reddedemez. Fesih işçiden geldiği için işveren ihbar tazminatı ödemez. Uygulamada bu bentteki ayrılmalarda işçinin bildirim süresi vermesi aranmaz; çünkü kanun bu hâlde işçiye özel bir fesih imkânı tanır. Yine de işyeri düzeninin bozulmaması için kısa bir süre önceden bildirim yapılması, iki taraf açısından da kolaylık sağlar.

SGK işten ayrılış bildirgesinde bu tür ayrılmalar için ayrı bir çıkış kodu kullanılır. Kodun doğru seçilip seçilmediği kontrol edilmelidir. Kodlar için SGK Çıkış Kodu 29 Kaldırıldı: Yeni Kodlar 42-50 ve Kıdem Tazminatına Etkisi yazımıza bakılabilir.

Kıdem tazminatının hesabı

Hesap genel kurallara göre yapılır: Her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir, yıl artığı oranlanır, tavan uygulanır ve yalnızca damga vergisi kesilir. 1 Temmuz-31 Aralık 2026 arasında sona eren sözleşmelerde tavan 73.729,87 TL’dir. Ayrıntılı hesaplama ve örnek için Kıdem Tazminatı: Şartları, Hesaplanması ve 2026 Tavanı yazımıza bakılabilir.

Kıdem tazminatı, yalnızca son işverende geçen süre için ödenir. Önceki işverenlerde geçen süreler prim gün sayısına dahildir; ama o işverenlere ait kıdem süreleri son işverenden istenemez. Önceki işverenlerden kıdem tazminatı alınmamışsa, o sözleşmelerin sona erme biçimine göre ayrıca talep imkânı ve zamanaşımı değerlendirilir.

Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden işçi

Emekli olup aynı veya başka bir işyerinde sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam eden işçi, yeniden emeklilik sebebiyle ayrılarak ikinci kez kıdem tazminatı isteyemez. Emeklilik hakkı bir kez kullanılmıştır. Bu işçinin yeni dönem için kıdem tazminatı alabilmesi, sözleşmenin işverence haksız feshedilmesi veya işçinin haklı nedenle fesih yapması gibi genel sebeplerden birine bağlıdır.

Emekli olduktan sonra aynı işverende çalışmaya devam eden işçide, emeklilik tarihinde kıdem tazminatı ödenmişse yeni dönem sıfırdan başlar. Ödenmemişse, önceki dönem için emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkının doğup doğmadığı ayrıca değerlendirilir.

Yazı alındıktan sonra işveren fesih yaparsa

İşçi SGK yazısını aldıktan sonra henüz ayrılmamışken işveren sözleşmeyi feshederse, işçinin kıdem tazminatı hakkı bu kez işverenin feshine göre değerlendirilir. İşveren fesih sebebi olarak İş K. m. 25/II’deki ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığı göstermediği sürece kıdem tazminatı ödenir. Ayrıca işveren bildirim süresine uymamışsa ihbar tazminatı da doğar. Bu nedenle bazı işçiler yazıyı aldıktan sonra işverenin feshini bekler; ancak bu bekleme sırasında bir disiplin olayının yaşanması veya işverenin 25/II’ye dayanan bir iddia ileri sürmesi riski vardır.

Toplu iş sözleşmesindeki emeklilik ikramiyesi

Bazı toplu iş sözleşmeleri, emeklilik nedeniyle ayrılan işçiye kıdem tazminatına ek olarak emeklilik ikramiyesi veya kanundakinden yüksek bir kıdem tazminatı öngörür. Bu haklar, sözleşmede tanımlanan “emeklilik” kavramına bağlıdır. Yalnızca yaşlılık aylığı bağlanmasını şart koşan bir hüküm, yaş dışındaki şartlarla ayrılan işçiyi kapsamayabilir. Sendikalı işyerlerinde ayrılmadan önce toplu iş sözleşmesinin ilgili maddesi okunmalıdır.

İşverenin ödememesi hâlinde

İşveren tazminatı ödemezse işçi, önce zorunlu arabuluculuğa başvurur (7036 s. K. m. 3). Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açar. Kıdem tazminatına fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işler. Zamanaşımı fesih tarihinden itibaren beş yıldır. Arabuluculuk aşaması için İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk: Başvuru, Süreler ve Tutanak yazımıza bakılabilir.

Güncel Yargıtay kararları

Yazıyla ayrılmanın amacı ve işverene bildirim

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 1475 sayılı Kanunun 14. maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinin, yaş şartı dışında emeklilik koşullarını tamamlayan işçiye kendi isteğiyle ayrılıp kıdem tazminatı alma imkânı verdiğini kabul etmektedir. Bentte 506 sayılı Kanunun 60. maddesindeki yaşlar dışında kalan şartlar ile geçici 81. maddeye göre aranan sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısının tamamlanması aranır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2020/3164, K. 2020/10780, T. 06.10.2020).

Daire, ayrılışın bu şartların tamamlanması üzerine gerçekleşmesini ve durumun işverene bildirilmesini de aramaktadır.

Bu nedenle SGK yazısının fesih bildirimine eklenmesi ve ayrılışın bu yazıya dayandığının belirtilmesi, sonradan doğabilecek tartışmaları önler.

Ayrıldıktan sonra başka işte çalışmak

İşverenlerin sık başvurduğu savunma, işçinin aslında başka bir işe geçmek için ayrıldığıdır. Yargıtay, SGK yazısını alıp birkaç gün sonra ayrılan ve iki hafta sonra başka bir işyerinde çalışmaya başlayan işçinin kıdem tazminatı talebini reddeden kararı bozmuştur.

Aynı kararda, SGK belgesinin alındığı tarih ve fesih tarihi birlikte değerlendirilerek feshin 14/1-5. bende dayandığının açık olduğu, yazılı fesih bildiriminde bu hususa açıkça yer verilmemesinin sonucu değiştirmediği belirtilmiştir. Bununla birlikte, belgenin alınmasıyla fesih arasında uzun bir süre bulunması ve fesih bildiriminde başka bir sebebin gösterilmesi hâlinde mahkemeler ayrılışın gerçek nedenini araştırmaktadır. Güvenli yol, dilekçede yalnızca 14/1-5. bende dayanıldığının yazılmasıdır.

Emekli olduktan sonra çalışma

Yaşlılık aylığı alırken yeniden çalışmaya başlayan kişi, aylığının kesilmemesi için sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilir; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu primi, yaşlılık aylığı kesilmeksizin yeniden çalışabilmek için ödenen prim olarak tanımlamaktadır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/3789, K. 2022/6714, T. 09.05.2022). Bu dönemde emeklilik hakkı zaten kullanılmış olduğundan, işçinin yeni işyerinden “emeklilik nedeniyle” ayrılması kural olarak yeni bir kıdem tazminatı hakkı doğurmaz; kıdem tazminatı ancak işverenin haksız feshi veya işçinin haklı nedenle feshi gibi genel sebeplerle istenebilir.

Süreler ve görevli mahkeme özeti

• Kıdem tazminatı için asgari çalışma: aynı işverene bağlı en az bir yıl (1475 s. K. m. 14/1).
• Zamanaşımı: fesih tarihinden itibaren beş yıl (4857 m. 32).
• Faiz: fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz (1475 s. K. m. 14/11).
• Dava öncesi arabuluculuk zorunludur; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur (7036 m. 3).
• Kıdem tazminatı tavanı: 1 Ocak-30 Haziran 2026 döneminde 64.948,77 TL; 1 Temmuz-31 Aralık 2026 döneminde 73.729,87 TL.
• Görevli mahkeme: iş mahkemesi.

Sık yapılan hatalar

• Yazıyı almadan istifa etmek. Şartların tamamlandığına güvenip yazı almadan ayrılan işçi, sonradan bir prim eksikliği çıkarsa tazminatı alamayabilir.
• İlk sigortalılık tarihini yanlış bilmek. Kısa süreli bir eski çalışma veya stajyerlik, işçiyi farklı bir gruba sokabilir. Hizmet dökümü baştan sona kontrol edilmelidir.
• Bir yıl dolmadan ayrılmak. Yeni bir işyerinde bir yılı doldurmadan yazıyla ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz.
• Dilekçede başka bir sebep yazmak. Dilekçede “başka işe geçiyorum” gibi bir ifade, ayrılışın emeklilik yazısına dayandığını tartışmalı hâle getirir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Emeklilik yazısıyla ayrılmayı düşünen işçi, önce e-Devlet’ten hizmet dökümünü indirip ilk sigortalılık tarihini ve toplam prim gün sayısını kontrol etmelidir. Şartlar tamamsa SGK’dan yazı alınır, dilekçeyle birlikte işverene teslim edilir ve dilekçenin bir örneği teslim alındı şerhiyle saklanır.

İlgili yazılar: Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES): Kıdem Tazminatının Geleceği ve Bugünkü Hukuki Durum

Mevzuat: 1475 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu.

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki destek alınmalıdır.