Evlilik Dışı Çocuğun Mirasçılığı: Babaya ve Baba Tarafına Mirasçı Olma Şartları

Evlilik dışında doğan çocuk annesine her durumda mirasçı olur. Babası bakımından ise tek bir şart vardır: çocuk ile baba arasında soybağının hukuken kurulmuş olması. Soybağı tanıma veya babalık hükmüyle kurulduğunda, Türk Medeni Kanunu (TMK) çocuğu baba yönünden evlilik içi çocuklarla tamamen eşit kabul eder. Çocuk babasının diğer çocuklarıyla aynı payı alır, aynı saklı paya sahiptir ve babasının ana babası gibi baba tarafındaki hısımlara da mirasçı olur. Soybağı kurulmamışsa, babanın kim olduğu herkes tarafından bilinse bile çocuk babasına mirasçı olamaz. Babanın ölümünden sonra da babalık davası açılabilir.

Kanun metni

Ana yönünden mirasçılık

Ana ile çocuk arasındaki soybağı doğumla kurulur. Ananın evli olup olmaması bu sonucu değiştirmez. Evlilik dışında doğan çocuk, annesine evlilik içi çocuk gibi mirasçı olur. Annenin ana babasına, kardeşlerine ve diğer hısımlarına da yasal mirasçılık kurallarına göre mirasçıdır. Annenin başka çocukları varsa, evlilik dışı çocuk onlarla eşit pay alır.

Baba yönünden mirasçılık: soybağı şartı

Baba yönünden mirasçılık soybağına bağlıdır. Evlilik dışında doğan çocuk için soybağı üç yoldan biriyle kurulur:

1. Tanıma. Baba, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuruyla, resmî senetle ya da vasiyetnamede yapacağı beyanla çocuğu tanır (TMK m. 295). Vasiyetnameyle tanıma, babanın ölümünden sonra sonuç doğurur ve çocuğun mirasçılığını sağlar.
2. Babalık hükmü. Ana veya çocuk, baba ile çocuk arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini isteyebilir (TMK m. 301). Mahkemenin babalık hükmü kesinleşince soybağı doğumdan itibaren kurulmuş sayılır.
3. Ana ile babanın sonradan evlenmesi. Ana ile baba evlenirse çocuk evlilik içi çocuk hükmünde olur (TMK m. 292).

Soybağı bu yollardan biriyle kurulmamışsa çocuk babasına mirasçı olamaz. Nüfus kaydında baba adının yazılı olması tek başına yeterli değildir; kaydın tanıma veya mahkeme kararına dayanıp dayanmadığına bakılır. Babalık davası ve tanıma hakkında Babalık Davası: Kim Açar, Süre, DNA Testi ve Ananın Mali Hakları yazımıza bakılabilir.

Soybağı kurulunca hangi haklar doğar?

TMK 498, evlilik dışı çocuğu “baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi” mirasçı sayar. Bu ifadenin üç sonucu vardır:

• Eşit pay. Çocuk babasının evlilik içi çocuklarıyla eşit pay alır (TMK m. 495/2). Babanın sağ kalan eşi varsa, eş dörtte bir pay alır; kalan dörtte üç bütün çocuklar arasında eşit bölünür.
• Saklı pay. Çocuk altsoy olarak yasal payının yarısı oranında saklı pay sahibidir (TMK m. 506). Baba bütün malını vasiyetle veya bağışla diğer çocuklarına bırakmışsa çocuk tenkis davası açabilir. Babanın sağlığında diğer çocuklarına yaptığı danışıklı satışlara karşı muris muvazaası davası da açabilir.
• Baba tarafındaki hısımlara mirasçılık. Çocuk yalnızca babasına değil, babasının ana babasına, yani büyük ana ve büyük babasına da mirasçıdır. Babası büyük babasından önce ölmüşse, çocuk halefiyet yoluyla babasının yerini alır (TMK m. 495/3). Babanın evlilik içi çocukları ile evlilik dışı çocuk birbirlerinin kardeşi sayılır ve ikinci zümrede birbirlerine mirasçı olabilir.

Mirasçılık karşılıklıdır. Çocuk babasından önce ölür ve altsoyu yoksa, soybağı kurulmuş baba ve baba tarafı çocuğun mirasçıları arasında yer alır.

Babanın ölümünden sonra babalık davası

Babalık davasının açılması için babanın sağ olması gerekmez. TMK m. 301/2’ye göre dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilir.

Süreler bakımından ana ile çocuk ayrılır:

• Ananın dava hakkı doğumdan itibaren bir yıl geçmekle düşer (TMK m. 303/1). Gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir (TMK m. 303/4).
• Çocuğun dava hakkı için kanundaki süre Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli ve E. 2010/71, K. 2011/143 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle çocuk, babanın ölümünden yıllar sonra da babalık davası açabilir.
• Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı varsa, örneğin çocuk annenin o tarihteki kocasının nüfusuna yazılmışsa, önce bu soybağının reddi gerekir. Babalık davasındaki bir yıllık süre, önceki soybağının ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m. 303/3). Soybağının reddi için Soybağının Reddi Davası: Kim Açar, Süre, DNA Testi ve Sonuçları yazımıza bakılabilir.

Babanın ölümünden sonra açılan davada DNA incelemesi, babanın sağ olan yakınlarından (evlilik içi çocukları, kardeşleri veya ana babası) alınan örneklerle yapılabilir. Yakınlardan örnek alınamıyorsa mahkeme mezardan örnek alınmasına da karar verebilir. Kişinin genetik incelemeye katlanma yükümlülüğü TMK m. 284 ve HMK m. 292 çerçevesinde değerlendirilir.

Babalık hükmünden sonra miras davaları

Babalık hükmü kesinleşince çocuk, babanın ölüm tarihinden itibaren mirasçı sayılır. Ancak bu sırada mirasçılık belgesi verilmiş, tapuda intikal yapılmış ve hatta mallar paylaşılmış olabilir. Bu durumda çocuk şu yolları izler:

1. Mirasçılık belgesinin iptali. Çocuğun yazılmadığı belge iptal edilir ve yeni belge verilir. Ayrıntılar için Mirasçılık Belgesinin İptali Davası: Hatalı Veraset İlamı Nasıl Düzeltilir? yazımıza bakılabilir.
2. Miras sebebiyle istihkak davası. Tereke mallarını elinde bulunduran diğer mirasçılardan, çocuğun payına düşen malların verilmesi istenir. İyiniyetli davalılara karşı süre, mirasçı olunduğunun ve malın davalıda bulunduğunun öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde ölümden itibaren on yıldır; kötü niyetlilere karşı yirmi yıldır (TMK m. 639). Babalık hükmünden önce çocuk mirasçı olduğunu hukuken ileri süremeyeceği için öğrenme tarihi çoğu zaman babalık hükmünün kesinleşmesiyle ilişkilendirilir.
3. Tenkis veya muris muvazaası. Baba sağlığında mallarını diğer çocuklarına devretmişse, çocuk bu işlemlere karşı dava açabilir. Tenkis davası bir yıllık ve on yıllık hak düşürücü sürelere tabidir (TMK m. 571).
4. Ortaklığın giderilmesi davasına katılım. Bu dava sürüyorsa çocuk, mirasçılık belgesi düzeltildikten sonra davaya taraf olur.

Babalık davası ile miras davaları aynı dilekçeyle birlikte açılmaz; çünkü görevli mahkemeler farklıdır. Babalık davasında aile mahkemesi görevlidir. Miras davaları çoğunlukla asliye hukuk veya sulh hukuk mahkemesinde görülür. Bununla birlikte miras davalarında babalık davası bekletici mesele yapılabilir.

1 Ocak 2002’den önce ölen baba

4722 sayılı Kanun’un 17. maddesine göre mirasçılık ve mirasın geçişi, mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir. Baba 1 Ocak 2002’den önce ölmüşse 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi uygulanır. Bu kanun, babası tarafından tanınan veya babalığına hükmedilen evlilik dışı çocuğa baba yönünden evlilik içi çocuğun yarısı kadar pay tanıyordu. Bu nedenle 2002 öncesi ölümlerde evlilik dışı çocuğun payı, evlilik içi kardeşlerinin payının yarısı olarak hesaplanır.

Bu ayrım uygulamada önemli fark yaratır. Örneğin 1998’de ölen ve bir evlilik içi, bir evlilik dışı çocuk bırakan babanın mirası iki çocuk arasında eşit değil, iki ve bir oranında paylaşılır. 2005’te ölen bir babada ise iki çocuk eşit pay alır. Ölüm tarihinden sonra açılan babalık davasında hüküm 2002’den sonra verilmiş olsa bile, pay ölüm tarihindeki kanuna göre hesaplanır.

4722 sayılı Kanun’un 13. maddesi ise 2002’den önce açılmış babalık davalarının yeni kanuna göre karara bağlanacağını ve 2002’den önce olumlu sonuçlanmış mali sonuçlu babalık davalarında çocuğun soybağının yürürlük tarihinden itibaren yeni kanuna göre kurulmuş olacağını öngörür. Eski kanun döneminde yalnızca nafaka ve tazminat gibi mali sonuçlar doğuran babalık hükümleri, 1 Ocak 2002’den itibaren soybağı sonucunu da doğurmuştur.

Örnek

Baba 2024’te ölmüştür. Geride eşi, evlilik içinden iki çocuğu ve 2025’te açılan babalık davası sonucunda babalığı tespit edilen bir evlilik dışı çocuğu vardır. Terekenin değeri 12.000.000 TL’dir.

• Eşin payı dörtte birdir: 3.000.000 TL.
• Kalan 9.000.000 TL üç çocuk arasında eşit bölünür: her birine 3.000.000 TL.
• Mirasçılık belgesi babalık davasından önce yalnızca eş ve iki çocuk için verilmişse, belge iptal edilir. Eş ve iki çocuk tapuda intikal yaptırmışsa, evlilik dışı çocuk payının kendisine verilmesi için istihkak veya tapu iptali ve tescil davası açar.

Sık yapılan hatalar

• Nüfustaki baba adını yeterli saymak. Mirasçılık için soybağının tanıma, babalık hükmü veya ana babanın evlenmesiyle kurulmuş olması gerekir.
• Önce miras davası açmak. Soybağı kurulmadan açılan tenkis veya istihkak davası, davacının mirasçı sıfatı bulunmadığı için reddedilebilir. Önce babalık davası açılmalı, miras davalarında bu dava bekletici mesele yapılmalıdır.
• Ölüm tarihini gözden kaçırmak. Baba 2002’den önce ölmüşse pay 743 sayılı Kanun’a göre hesaplanır.
• İstihkak süresini unutmak. Babalık hükmünden sonra miras sebebiyle istihkak için TMK 639’daki bir yıllık süre işlemeye başlayabilir.
• Vasiyetnamedeki tanımayı görmemek. Baba çocuğu vasiyetnamesinde tanımışsa, bu beyan soybağını kurar ve ayrıca babalık davası açılmasına gerek kalmayabilir.

Güncel Yargıtay kararları

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin son kararları, babalık hükmünden sonra açılan mirasçılık belgesinin iptali davalarında iki konuyu netleştirmiştir: babanın ölümünden yıllar sonra kurulan soybağı da çocuğu mirasçı yapar ve sonradan kesinleşen babalık hükmü, daha önce verilmiş mirasçılık kararlarının önüne geçer.

Babanın ölümünden on yıl sonra kurulan soybağı

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/1409, K. 2025/2396, T. 05.05.2025 sayılı kararına konu olayda baba 11.01.2011’de ölmüş, mirasçılık belgesi 02.02.2011’de evlilik dışı çocuk yazılmadan verilmiştir. Çocuk 2021’de aile mahkemesinde babalık davası açmış; Adli Tıp Kurumu raporu biyolojik babalığı yüksek olasılıkla doğrulamış ve soybağı 2022’de kurulmuştur. Bunun üzerine açılan davada ilk derece mahkemesi, çocuğun TMK m. 498 uyarınca evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olduğunu belirterek eski mirasçılık belgesini iptal etmiş ve çocuğun payını da gösteren yeni belge düzenlenmesine karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Daire kararı onamıştır.

Sonradan kesinleşen babalık hükmü önceki kararlara üstün gelir

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/722, K. 2025/5076, T. 27.11.2025 sayılı kararında, mirasçılık belgesine ilişkin çekişme 2002’de sulh hukuk mahkemesinde karara bağlanmış ve kesinleşmişti. Bölge adliye mahkemesi bu eski kararı kesin delil sayarak yeni iptal davasını reddetmiştir. Daire ise bu kararın ardından 2014’te verilen ve kesinleşen babalık hükmünü esas almış; mirasçılık belgesinin bu hükme göre iptal edilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Bu karar uygulamada önemlidir. Eski bir mirasçılık belgesi uyuşmazlığının kesinleşmiş olması, sonradan kurulan soybağına dayanan yeni bir iptal davasını engellemez.

Babalık davası sürerken mirasçılık belgesi davası

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/107, K. 2024/315, T. 18.01.2024 sayılı kararına konu dosyada, yurt dışında evlilik dışı doğan ve Türk nüfus kaydında görünmeyen çocuk, babalık davası açtığını belirterek mirasçılık belgesinin iptalini istemiştir. Bu durumda çocuğun mirasçılığı henüz kurulmamış bir soybağına dayanır. Soybağı kurulmadan iptal davasının esastan sonuçlandırılması çocuk aleyhine sonuç doğurabileceğinden, babalık davasının bekletici mesele yapılması istenmelidir.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

• Babalık davası aile mahkemesinde, mirasçılık belgesinin iptali asliye hukuk mahkemesinde görülür. İptal davası açılırsa babalık davasının bekletici mesele yapılması istenmelidir.
• Babalık davasında Adli Tıp Kurumu raporu için babanın kardeşleri ya da evlilik içi çocuklarından örnek alınması istenebilir.
• Yeni mirasçılık belgesi alındıktan sonra tapuda intikal yapılmışsa istihkak ya da tapu iptali ve tescil davası ayrıca açılır.
• Mirasçılar paylaşma için ortaklığın giderilmesi davası açacaksa, 1 Eylül 2023’ten beri dava öncesinde arabulucuya başvurmak zorunludur (6325 sayılı Kanun m. 18/B).

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Babasından miras talep eden evlilik dışı çocuk önce soybağının hukuken kurulup kurulmadığını nüfus kaydından tespit etmelidir. Soybağı yoksa aile mahkemesinde babanın mirasçılarına karşı babalık davası açılır ve DNA incelemesi istenir. Babalık hükmü kesinleşince mirasçılık belgesinin iptali ve gerekiyorsa miras sebebiyle istihkak davası, TMK 639’daki süreler gözetilerek vakit kaybetmeden açılmalıdır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.