Tehiri İcra (Tehir-i İcra) Nedir? İstinaf ve Temyizde İcranın Durdurulması Süreci (İİK 36)

Tehiri icra, aleyhine para veya eşya teslimine hükmedilen kişinin, kararı istinaf veya temyiz ettiği dönemde hükmolunan tutarı karşılayacak teminatı göstererek icra takibini durdurmasıdır. Mahkeme kararları kural olarak kesinleşmeden icraya konulabildiği için, kanun yoluna başvuran borçlu teminat göstermezse malvarlığına haciz konulabilir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 36’ya göre teminat gösteren borçluya, icra mahkemesinden tehiri icra kararı getirmesi için icra müdürünce uygun bir süre verilir.

Kanun metni

Tehiri icra neden gerekir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 350/1 ve 367/1’e göre istinaf ve temyiz yoluna başvurmak kararın icrasını durdurmaz. Bu nedenle asliye hukuk mahkemesinden alacak kararı alan kişi, karar kesinleşmeden ilamlı icra takibi başlatabilir. Borçluya yedi gün süreli icra emri gönderilir ve süre sonunda ödeme yapılmazsa haciz yapılır.

Kararın üst mahkemede kaldırılma ihtimali bulunan borçlu açısından bu durum ciddi bir risk doğurur. Borçlunun parası alacaklıya geçer, karar daha sonra kaldırılsa bile paranın geri alınması için ayrıca uğraşmak gerekir. Alacaklı malvarlığı olmayan biriyse para hiç geri alınamayabilir. Tehiri icra, bu iki tarafın menfaatini dengeler: Alacaklının alacağı teminat altına alınır, borçlunun malvarlığı da kanun yolu incelemesi bitinceye kadar korunur.

İlamlı takibin genel işleyişi İlamlı İcra Takibi: İcra Emri, Yedi Günlük Süre ve İcranın Geri Bırakılması yazımızda anlatılmıştır.

Hangi kararlar için tehiri icra istenir?

Tehiri icra, kesinleşmeden icraya konulabilen kararlar için söz konusudur. Para alacağı, taşınır teslimi ve kira ilişkisinden doğan tahliye kararları bu gruptadır.

Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar ise zaten kesinleşmeden icra edilemez (HMK m. 350/2, 367/2). Örneğin tapu iptali ve tescil kararı veya boşanma kararına bağlı tazminat, kesinleşme şerhi alınmadan icraya konulamaz; bu kararlar için tehiri icraya da gerek kalmaz.

Nafaka kararları özel bir konumdadır. Nafaka kesinleşmeden icra edilir ve bu kararlarda icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m. 350/1, 367/1; İİK m. 36/4). Tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası kararını istinaf eden borçlu, teminat gösterse bile nafaka ödemesini durduramaz.

Şartlar

1. Kanun yoluna başvurulmuş olması

Tehiri icra, ancak kararı istinaf veya temyiz eden borçlu tarafından istenebilir. Borçlunun istinaf dilekçesini vermiş olması ve bunu icra dairesine belgelemesi gerekir. Kanun yoluna başvurmayan veya başvuru süresini kaçıran borçlu tehiri icra isteyemez; çünkü bu durumda karar kesinleşmiştir.

Yargılamanın iadesi gibi olağanüstü kanun yolları için ayrı kural vardır. Yargılamanın iadesi talebi hükmün icrasını durdurmaz; ancak talebi inceleyen mahkeme, teminat alarak icranın durdurulmasına karar verebilir (HMK m. 381).

2. Teminat gösterilmesi

Borçlu, hükmolunan para veya eşya kıymetinde teminat gösterir. Kanunda sayılan teminat türleri şunlardır:

Teminat, ilamda hükmolunan asıl alacak, faiz, yargılama gideri ve vekâlet ücreti dâhil olmak üzere icra dosyasındaki toplam borcu karşılamalıdır. İcra mahkemesi teminatın yeterliliğini değerlendirir ve eksik bulursa tamamlanmasını ister.

3. Haczedilmiş yeter mal

Borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malı haczedilmişse, ayrıca teminat gösterilmesine gerek yoktur. Örneğin alacaklı borçlunun taşınmazını haczettirmişse ve taşınmazın değeri borcu karşılıyorsa, borçlu bu durumu ileri sürerek süre isteyebilir.

Teminat göstermek zorunda olmayanlar

Borçlu Devlet veya adli yardımdan yararlanan bir kişiyse teminat gösterme zorunluluğu yoktur (İİK m. 36/2). Adli yardım kararı alan borçlu, bu kararı icra mahkemesine sunarak teminatsız tehiri icra kararı isteyebilir.

Tehiri icra kararı nasıl alınır?

Süreç iki aşamalıdır.

Birinci aşama: İcra dairesi. Borçlu, kanun yoluna başvurduğunu gösteren belgeyle icra dairesine başvurur ve teminatı sunar veya haczedilmiş yeter malı bulunduğunu bildirir. İcra müdürü, borçluya icra mahkemesinden tehiri icra kararı getirmesi için uygun bir süre verir. Bu süre içinde takip işlemleri, özellikle paraya çevirme işlemleri yapılmaz. Süre zorunluluk hâlinde uzatılabilir.

İkinci aşama: İcra mahkemesi. Borçlu, takibin yapıldığı yer icra mahkemesine başvurur. Mahkeme teminatın türünü ve yeterliliğini inceler; uygun bulursa icranın geri bırakılmasına karar verir. Ücreti ilgililer tarafından verilirse karar hükmü veren mahkemeye ve icra dairesine bildirilir (İİK m. 36/3).

Uygulamada istinaf dilekçesinde “tehiri icra talepli” ibaresi kullanılır. Ancak bu ibare tek başına takibi durdurmaz; kararı vermeye yetkili merci icra mahkemesidir ve teminat şartı yerine getirilmelidir.

Adım adım tehiri icra süreci

Uygulamada “tehir-i icra” diye de yazılan tehiri icra talebinde işlemler belirli bir sırayla yapılır. Sıralamadaki bir aksaklık, teminat hazır olsa bile haciz yapılmasına yol açabilir.

1. Kanun yoluna başvurmak: Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı da iki hafta içinde temyiz dilekçesi verilir. Dilekçeye “tehiri icra talepli” ibaresi yazılabilir, ancak bu ibare tek başına takibi durdurmaz.
2. Dosya borcunu öğrenmek: İcra emri tebliğ edilince icra dairesinden asıl alacak, işlemiş faiz, yargılama gideri, vekâlet ücreti ve takip masraflarını içeren güncel dosya hesabı alınır. Teminat bu toplam üzerinden hazırlanır.
3. Teminatı hazırlamak: Nakit, kesin ve süresiz banka teminat mektubu, taşınır veya taşınmaz rehni ya da menkul kıymetlerden biri seçilir. Borcu karşılayan malı zaten haczedilmiş borçlu bu aşamayı atlar.
4. İcra dairesinden süre almak: Kanun yoluna başvuru belgesi ve teminat icra dairesine sunulur. İcra müdürü, icra mahkemesinden karar getirilmesi için uygun bir süre verir. Bu süre içinde paraya çevirme işlemi yapılmaz.
5. İcra mahkemesine başvurmak: Takibin yapıldığı yer icra mahkemesine dilekçe verilir; dilekçeye ilam, kanun yolu başvuru belgesi, icra dosya hesabı ve teminat belgesi eklenir. Mahkeme teminatın türünü ve yeterliliğini inceler.
6. Kararı icra dosyasına sunmak: Tehiri icra kararı icra müdürünün verdiği süre dolmadan icra dairesine sunulur. Karar, ücreti verilirse hükmü veren mahkemeye ve icra dairesine de bildirilir (İİK m. 36/3).
7. Kanun yolu sonucunu izlemek: Bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay kararından sonra teminatın iadesi ya da alacaklıya ödenmesi aşamasına geçilir.

Kanun yolu sonucuna göre teminatın akıbeti

Tehiri icra kararı, takip dosyasının kanun yolu incelemesi bitinceye kadar beklemesini sağlar. İnceleme sonucuna göre teminat şu şekilde işlem görür:

• Bölge adliye mahkemesi başvuruyu haklı bulursa. Teminatın geri verilip verilmeyeceğine bölge adliye mahkemesi karar verir (İİK m. 36/5).
• Yargıtay kararı bozarsa. Borçlunun başvurusu üzerine, bozmanın niteliğine göre teminatın iadesine bozmadan sonra esası inceleyecek mahkeme kesin olarak karar verir.
• Başvuru esastan reddedilir veya karar onanırsa. Alacaklının istemi üzerine başka bir işleme gerek olmadan teminat olarak yatırılan para alacaklıya ödenir. Mal ve haklar ise icra dairesince paraya çevrilir (İİK m. 36/6).

7343 sayılı Kanunla 2021’de eklenen bir hükme göre, bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararına karşı temyiz yolu açıksa, temyiz süresi doluncaya kadar tehiri icra kararının etkisi devam eder. Bu hüküm, istinaf aşaması biter bitmez teminatın paraya çevrilip alacaklıya ödenmesini ve temyiz hakkının fiilen işlevsiz kalmasını önler.

İlam alacaklısının teminat üzerinde rüçhan (öncelik) hakkı vardır. Borçlunun diğer alacaklıları bu teminata haciz koysa bile ilam alacaklısı önce ödenir.

İstinaf ve temyiz aşamasında tehiri icra

Tehiri icra kararı, istinaf aşamasında alınır ve kanun yolu incelemesi bitinceye kadar takibi bekletir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddederse iki ihtimal vardır. Karar temyize kapalıysa ret kararı kesin olur ve alacaklının istemi üzerine teminat olarak yatırılan para başka bir işleme gerek kalmadan alacaklıya ödenir. Karar temyize açıksa, 7343 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre temyiz süresi doluncaya kadar tehiri icra kararının etkisi devam eder (İİK m. 36/6). Borçlunun bu süre içinde temyiz dilekçesini vermesi ve başvuru belgesini icra dosyasına sunması gerekir; aksi hâlde süre biter bitmez alacaklı teminatın ödenmesini isteyebilir.

Yargıtay hükmü onarsa teminat alacaklıya ödenir. Hükmü bozarsa teminatın iadesine, borçlunun başvurusu üzerine bozmadan sonra esası inceleyecek mahkeme bozmanın niteliğine göre kesin olarak karar verir (İİK m. 36/5).

Kesin kararlarda tehiri icra istenemez

Tehiri icra, kanun yoluna başvurulabilen kararlar içindir. Değeri istinaf sınırının altında kalan ilk derece kararları ile temyiz sınırının altında kalan bölge adliye mahkemesi kararları kesindir. Bu kararlara karşı kanun yolu bulunmadığından tehiri icra kararı da alınamaz. Sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve dava tarihine göre belirlenir; güncel tutarlar Yargıda Parasal Sınırlar 2026 yazısında yer almaktadır.

Kararı artık Yargıtay değil icra mahkemesi verir

2021 öncesinde İİK m. 36, icranın geri bırakılması kararının bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay’dan getirilmesini öngörüyordu. 24.11.2021 tarihli 7343 sayılı Kanun’un 5. maddesi bu ibareyi “takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden” olarak değiştirdi. Bu nedenle tehiri icra talebinin bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a yöneltilmesi bugün sonuç doğurmaz; talep icra mahkemesine yapılmalıdır. Eski tarihli kaynaklarda yer alan “Yargıtay’dan tehiri icra kararı alınır” ifadesi güncel değildir.

Ceza hukukunda kesinleşmiş hapis cezasının infazının ertelenmesi de halk arasında “tehir-i icra” olarak anılır. Bu kurum İİK 36 ile ilgili değildir; şartları Cezanın İnfazının Ertelenmesi (5275 m.16-17) yazısında anlatılmıştır.

Kira tahliye kararlarında tehiri icra

Kiracının tahliyesine ilişkin kararlar da kesinleşmeden icraya konulabilir. Bu nedenle tahliye kararını istinaf eden kiracı, tahliyeyi durdurmak için tehiri icra kararı almak zorundadır. Teminatın miktarını icra mahkemesi, kanun yolu incelemesi süresince kiraya verenin uğrayabileceği zarar ve işleyecek kira bedeli gibi unsurları dikkate alarak belirler. Kiracı teminat göstermezse, istinaf incelemesi sürerken tahliye edilebilir.

Tehiri icra ile ilgili sık yapılan hatalar

• Teminatın eksik hesaplanması. Teminat yalnızca asıl alacak üzerinden hesaplanırsa, faiz, yargılama gideri ve vekâlet ücreti açıkta kalır ve icra mahkemesi teminatın tamamlanmasını ister.
• Süreli teminat mektubu. Belirli bir tarihte sona eren teminat mektubu kabul edilmez; kesin ve süresiz olmalıdır.
• İstinaf dilekçesindeki talebe güvenmek. İcra mahkemesi kararı alınmadan takip durmaz.
• İcra müdürünün verdiği sürenin kaçırılması. Bu süre içinde icra mahkemesinden karar getirilmezse takip işlemlerine devam edilir.

Güncel yargı kararları

Süreli teminat mektubu alacaklıyı güvencesiz bırakır

Anayasa Mahkemesi, işçilik alacağına ilişkin bir ilamlı takipte icra mahkemesinin bir yıl süreli teminat mektubunu kabul ederek icranın geri bırakılmasına karar vermesini mülkiyet hakkı açısından incelemiştir. Mahkemeye göre İİK m. 36 kapsamında sunulacak teminat mektubunun kesin ve süresiz olması gerekir; süreli mektup kabul edilip ihtiyati hacizler de kaldırılınca alacaklı, mektubun süresi dolduğunda alacağını tahsil edemez hâle gelmiştir. Başvuruda ihlal kararı verilmiştir.

Bu karar, alacaklı vekilleri için de önemlidir. İcra mahkemesi süreli bir mektubu kabul ederse, alacaklının bu karara karşı kanun yoluna başvurması ve mektubun niteliğine itiraz etmesi gerekir.

Yeterli teminat sunulunca mevcut hacizler aşkın hâle gelir

Tehiri icra süreci sürerken alacaklı borçlunun mallarına haciz koydurmuş, borçlu da icra müdürlüğünce hesaplanan dosya borcunu aşan tutarda kesin ve süresiz teminat mektubu sunmuştur. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, hacizlerin kaldırılmasını yerinde bulan bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. Kararda, teminat yatırıldığı tarih itibarıyla alacağı tüm fer’ileriyle karşılıyorsa hacizlerin İİK m. 85/son karşısında aşkın hâle geldiği kabul edilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, hacizlerin kural olarak icra mahkemesince kaldırılması gerektiğini de belirtmiştir.

Yabancı para alacağında teminat talep tarihindeki kurdan hesaplanır

Yabancı para üzerinden verilen bir kararda tehiri icra teminatının hangi tarihteki kurla hesaplanacağı tartışılmıştır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, dava tarihindeki kurun değil, icradan talep tarihindeki kurun esas alınacağını belirtmiştir. Döviz kurunun hızla değiştiği dönemlerde teminatın eski kurdan hesaplanması, mahkemenin teminatı yetersiz bulmasına yol açar.

Mehil süresi dolunca alacaklı teminatı tahsil edebilir

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, borçluya tehiri icra kararı getirmesi için 90 günlük mehil verilen bir dosyada, bu süre içinde karar sunulmazsa alacaklının teminatı paraya çevirtebileceğini vurgulamıştır. Mehil vesikası dosyada bulunduğundan sürenin bitimini izlemek alacaklının yükümlülüğüdür; tahsili ihmal eden alacaklı bunun sonucuna katlanır.

Merci ve aşamalar özeti

• Mehil (süre) veren merci: takibin yapıldığı icra dairesinin müdürü (İİK m. 36/1).
• Tehiri icra kararını veren merci: takibin yapıldığı yer icra mahkemesi. Hükmü veren mahkeme veya bölge adliye mahkemesi bu kararı vermez.
• Teminatın yeterliliği: icra mahkemesince takdir edilir; döviz alacaklarında talep tarihindeki kur esas alınır.
• Teminat yatırılınca: dosya borcunu karşılayan teminat karşısında mevcut hacizlerin kaldırılması icra mahkemesinden istenebilir.
• Mehil süresi kaçırılırsa: takip kaldığı yerden devam eder; alacaklı teminatın paraya çevrilmesini isteyebilir.
• Esastan ret kararına karşı temyiz yolu açıksa: tehiri icra kararının etkisi temyiz süresi doluncaya kadar sürer (İİK m. 36/6, 7343 sayılı Kanunla eklenen hüküm).
• Nafaka: icranın geri bırakılması için süre verilemez (İİK m. 36/4).

Örnek olay

EE Ltd. Şti., bir tedarikçiye 1.200.000 TL ödemeye mahkûm edilir. Şirket kararı istinaf eder. Tedarikçi, kararı icraya koyar ve şirkete yedi gün süreli icra emri tebliğ edilir.

Şirket, icra dosyasındaki toplam borç olan 1.420.000 TL tutarında kesin ve süresiz banka teminat mektubunu icra dairesine sunar. İcra müdürü şirkete icra mahkemesinden karar getirmesi için on beş gün süre verir. Şirket bu süre içinde icra mahkemesine başvurur ve tehiri icra kararı alır. Bölge adliye mahkemesi bir yıl sonra kararı kaldırarak davayı reddeder ve teminat mektubunun iadesine karar verir. Şirketin hesaplarına bu süre boyunca haciz konulmamıştır.

Sıkça sorulan sorular

Ne yapmalı?

Aleyhine para veya tahliye kararı verilen ve kararı istinaf eden kişi, icra emri tebliğ edilir edilmez icra dosyasındaki toplam borcu öğrenmeli, buna uygun nakit veya kesin ve süresiz teminat mektubunu hazırlamalı, icra dairesine başvurarak süre almalı ve bu süre içinde icra mahkemesinden tehiri icra kararı getirmelidir. Alacaklı ise teminatın yeterliliğini kontrol etmeli, karar kesinleşince teminatın kendisine ödenmesini icra dairesinden istemelidir.

İlgili yazılar: İlamsız İcra Takibi: Takip Talebi, Ödeme Emri, İtiraz ve Haciz Aşaması, İcra ve İflas Kanununda Sıra Cetveli: Paylaştırma, Şikâyet ve İtiraz Davası, Borçtan Kurtulma Davası (İİK 69): Süre, Teminat ve Menfi Tespitten Farkı

Mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 32, 33, 36, 40; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 350, 367..

Bu yazı, 13 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.