Otobüs Kazasında Tazminat: Yolcunun Hakları ve Başvuru Yolları

Otobüs kazaları, çok sayıda yolcuyu aynı anda etkilediği için trafik kazalarının en ağır sonuçlu türlerinden biridir. Şehirlerarası bir otobüsün devrilmesi, belediye otobüsünün ani frenle yolcuları yere düşürmesi veya bir personel servisinin kaza yapması, yolcular bakımından aynı soruyu doğurur: Tazminat kimden ve hangi yoldan istenecek? Otobüs yolcusunun durumu, sıradan bir trafik kazasında zarar gören kişiden farklıdır. Yolcu ile taşımacı arasında bir taşıma sözleşmesi vardır, aracın trafik sigortasının yanında zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası da bulunur ve kamuya ait otobüslerde idarenin sorumluluğu gündeme gelir. Bu yazıda otobüs kazasında yolcunun başvurabileceği sorumlular, sigortalar, tazminat kalemleri ve dikkat edilmesi gereken usul kuralları anlatılmaktadır.

Kanun metni

Kimler sorumludur?

Otobüs şirketi ve işleten

Otobüs yolcusu ile otobüs şirketi arasında bir yolcu taşıma sözleşmesi kurulur. Taşımacı, yolcuyu varış yerine sağ ve salim ulaştırmakla yükümlüdür. Yolculuk sırasında yolcunun yaralanması veya ölmesi, bu yükümlülüğün ihlali anlamına gelir. Taşımacı, ancak zararın kendi kusurundan kaynaklanmadığını ve gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir.

Bunun yanında Karayolları Trafik Kanununun 85. maddesi, aracın işletenini ve aracın işletildiği teşebbüsün sahibini, araçla verilen zarardan müteselsilen sorumlu tutar. Bu sorumluluk kusura dayanmaz; işleten, kazanın mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan kaynaklandığını ispat etmedikçe sorumluluktan kurtulamaz. Otobüs bir firmadan kiralanmış veya bir acenta aracılığıyla bilet satılmışsa, bilet satan firma, aracın maliki ve fiilî işleten ayrı ayrı sorumlu olabilir.

Sürücü

Otobüs sürücüsü, kusuru oranında yolcuya karşı sorumludur. Ancak sürücüye karşı açılan davalar uygulamada daha az tercih edilir; çünkü işleten ve sigortacı ödeme gücü bakımından daha güvenli muhataplardır. Sürücünün kusuru, özellikle işletenin ve sigortacının sorumluluğunun belirlenmesinde önem taşır.

Kazaya karışan diğer araç

Otobüse başka bir araç çarpmışsa veya otobüs başka bir aracın hatalı manevrası nedeniyle kaza yapmışsa, o aracın sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısı da kusuru oranında sorumludur. Yolcu, her iki aracın sorumlularına birlikte başvurabilir. Kusur dağılımı, zarar gören yolcunun tazminatını azaltmaz; sorumlular yolcuya karşı müteselsilen sorumludur ve kendi aralarındaki paylaşımı sonradan rücu yoluyla yaparlar.

Hangi sigortalar ödeme yapar?

Zorunlu trafik sigortası

Otobüsün zorunlu trafik sigortası, otobüs sürücüsünün kusuru oranında yolculara ödeme yapar. Trafik sigortası açısından yolcu, “üçüncü kişi” sayılır. 2026 yılında kişi başına sakatlık ve ölüm teminatı 3.600.000 TL’dir. Kaza başına teminat ise aracın koltuk sayısına göre kademeli olarak artar. Çok sayıda yolcunun yaralandığı kazalarda kaza başına teminat tükenebilir; bu durumda teminat, zarar görenler arasında alacakları oranında paylaştırılır ve kalan zarar işleten ile sürücüden istenir. Teminat sınırları 2026 Trafik Sigortası Teminat Limitleri: Ne Kadar, Neyi Karşılar? yazımızda ayrıntılı olarak yer almaktadır.

Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası

Ticari yolcu taşımacılığı yapan otobüslerde, trafik sigortasının yanında zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası da bulunur. Bu sigorta, kazada yaralanan veya ölen yolcuya, sürücünün kusuru bulunup bulunmadığına bakılmaksızın koltuk başına belirlenen teminat tutarı kadar ödeme yapar. Koltuk ferdi kaza sigortasından yapılan ödeme, trafik sigortasından veya işletenden istenecek tazminattan mahsup edilmez; çünkü bu bir sorumluluk sigortası değil, kişiye yönelik bir kaza sigortasıdır. Sigortanın kapsamı ve ödeme usulü Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Tazminatı yazımızda anlatılmıştır.

İhtiyari mali mesuliyet ve kasko

Bazı otobüs şirketleri, trafik sigortası teminatını aşan zararlar için ihtiyari mali mesuliyet sigortası yaptırır. Bu sigorta varsa, teminatı aşan kısım için de sigortacıya başvurulabilir. Poliçenin varlığı, kaza sonrasında otobüs şirketinden yazılı olarak sorulmalıdır.

Belediye otobüsü ve kamuya ait araçlar

Belediye otobüsleri, metrobüsler ve diğer kamu kurumlarına ait araçlarla meydana gelen kazalarda yolcular çoğu zaman idare mahkemesine başvurulması gerektiğini düşünür. Oysa Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesi uyarınca, devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine ait motorlu araçların sebep olduğu zararlardan doğan tazminat davaları adli yargıda, genel hükümlere göre görülür. Bu nedenle belediye otobüsü kazasında dava, asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinde açılır.

Belediye otobüslerinin de zorunlu trafik sigortası bulunur ve yolcu önce bu sigortacıya başvurabilir. Belediyenin bir iştirak şirketi veya özel halk otobüsü işletmecisi tarafından işletilen hatlarda, işleten sıfatı bu şirkete ya da işletmeciye aittir.

Kaza olmadan yaralanma: ani fren ve düşme

Otobüs yolcularının önemli bir kısmı, otobüs başka bir araçla çarpışmadan yaralanır. Sürücünün ani fren yapması, kapılar kapanmadan hareket etmesi veya yolcu inmeden kalkış yapması gibi durumlarda yolcu düşerek yaralanabilir. Bu tür olaylar da motorlu aracın işletilmesi sırasında meydana geldiğinden, işletenin ve trafik sigortacısının sorumluluğu doğar. Yolcunun bu olaylarda yapması gereken, olayı derhâl sürücüye ve otobüs şirketine bildirmek, mümkünse diğer yolcuların iletişim bilgilerini almak ve aynı gün hastaneye başvurarak kaydını oluşturmaktır. Otobüs içi kamera kayıtları, kısa sürede silinebileceğinden, savcılığa veya mahkemeye başvurularak korunmalıdır.

Karar, emniyet kemeri indiriminin hangi delile dayanılarak yapılabileceğini göstermesi bakımından önemlidir. Yargıtay’ın önceki kararlarında, emniyet kemerinin takılmadığını ispat yükünün bunu ileri süren tarafta olduğu ve somut delil bulunmadan indirim yapılamayacağı kabul edilmiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 18.10.2017 tarihli, E. 2016/12419, K. 2017/9278 sayılı kararı). Yukarıdaki dosyada ise delil, yolcunun kendi anlatımıdır. Bu nedenle otobüs kazasında yaralanan yolcunun, ifadesinde ve başvuru dilekçesinde kaza anını anlatırken dikkatli olması gerekir. Ayakta seyahat edilen şehir içi otobüslerde ise emniyet kemeri bulunmadığından bu indirim gündeme gelmez.

Emniyet kemeri ve yolcunun müterafik kusuru

Şehirlerarası otobüslerde emniyet kemeri takmak zorunludur. Kemer takmayan yolcu, kazanın oluşumunda hiç kusurlu olmasa bile, yaralanmasının ağırlaşmasına kendi davranışıyla katkıda bulunmuş sayılabilir. Bu durumda Türk Borçlar Kanununun 52. maddesi uyarınca tazminattan indirim yapılabilir. İndirim için kemerin takılmadığının ispatı ve kemer takılsaydı yaralanmanın daha hafif olacağının tıbbi olarak belirlenmesi gerekir. Ayakta yolcu taşınan şehir içi otobüslerde ise kemer zorunluluğu bulunmadığından bu indirim gündeme gelmez.

İstenebilecek tazminat kalemleri

Otobüs kazasında yaralanan yolcu; geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık, bakıcı gideri ve SGK’nın karşılamadığı tedavi giderlerini isteyebilir. Kazada ölen yolcunun yakınları destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderlerini talep edebilir. Ayrıca yolcunun bagajındaki eşyaların zarar görmesi veya kaybolması hâlinde eşya zararı da istenebilir. Manevi tazminat ise trafik sigortasından değil, otobüs şirketinden, işletenden ve sürücüden istenir. Bu kalemlerin hesaplanması Trafik Kazası Sonrası Sigortadan Para Alma: Yaralanma ve Ölümde Tazminat yazımızda, manevi tazminatın şartları ise Trafik Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat yazımızda anlatılmıştır.

Başvuru, tahkim ve dava

Yolcu, önce otobüsün trafik sigortacısına ve koltuk ferdi kaza sigortacısına yazılı başvuru yapar. Trafik sigortacısına yapılan başvurudan itibaren on beş gün içinde ödeme yapılmazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye gidilebilir. Otobüs şirketine ve işletene karşı manevi tazminat ile teminatı aşan maddi zarar için mahkemede dava açılır. Toplu kazalarda yolcuların ayrı ayrı dava açması yerine, aynı avukat aracılığıyla davaların birleştirilmesi, bilirkişi raporlarının tutarlı olması ve masrafların azalması bakımından yarar sağlayabilir.

Zamanaşımı, Karayolları Trafik Kanununun 109. maddesine göre iki yıl ve her hâlde on yıldır. Ölümlü ve yaralanmalı otobüs kazalarında sürücü hakkında ceza soruşturması yürütüleceğinden, daha uzun olan ceza zamanaşımı süreleri uygulanabilir.

Güncel Yargıtay kararları: koltuk sigortasının kapsamı

Araçtan inerken yaşanan kaza da kapsamdadır

Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası, yolculuğun yalnızca araç hareket hâlindeyken geçen kısmını değil, duraklamaları da kapsar. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/3189, K. 2025/1607, T. 03.02.2025 sayılı kararına konu olayda yolcu, dolmuşun duraklaması sırasında araçtan inmiş ve karşıdan karşıya geçerken başka bir aracın çarpması sonucu hayatını kaybetmişti. Sigorta Tahkim Komisyonu, olayın teminat dışında kaldığını kabul ederek başvuruyu reddetmişti. Daire bu kararı bozdu.

Aynı kararda, kazada taşımacının ya da sürücünün kusuru bulunmasa bile ölümlerde poliçedeki tutarın tamamının zarar hesabı yapılmaksızın mirasçılara ödeneceği, yaralanmalarda ise beden gücü kayıp oranına göre ödeme yapılacağı belirtilmiştir. Kazaya başka bir araç sebep olmuş olsa da koltuk sigortası ayrıca ödeme yapar; bu ödeme, kusurlu aracın trafik sigortasından istenecek tazminattan bağımsızdır.

Maluliyet raporu genel şartlara uygun olmalıdır

Koltuk sigortasında yaralanan yolcunun alacağı tutar, beden gücü kayıp oranına göre belirlendiği için raporun biçimi belirleyicidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/10476, K. 2025/4891, T. 24.03.2025 sayılı kararıyla, sunulan maluliyet raporunun Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları’nın A.3.2 maddesine uygun düzenlenmediği gerekçesiyle başvuruyu usulden reddeden hakem heyeti kararını oy çokluğuyla onamıştır. Karşı oyda, heyetin genel şartlara uygun yeni rapor alması gerektiği görüşü savunulmuştur. Karar, başvuru öncesinde raporun hangi düzenlemeye göre alındığının kontrol edilmesi gerektiğini göstermektedir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

• Yolcunun araçtan indikten sonra yaşadığı kazanın koltuk sigortası kapsamı dışında sanılması. Duraklama sırasında gerçekleşen kaza teminat kapsamındadır.
• Koltuk sigortası için trafik sigortasına göre düzenlenmiş maluliyet raporuyla başvurulması.
• Yalnızca otobüs şirketine başvurulup koltuk sigortacısı ile kusurlu diğer aracın trafik sigortacısına ayrıca başvurulmaması.
• Bilet, yolcu listesi ve araç plakasının kaza sonrasında kayıt altına alınmaması; yolcu sıfatının ispatı sonradan güçleşebilir.

Örnek olay

Gece yolculuğu yapan bir şehirlerarası otobüs, sürücünün uykusuzluk nedeniyle şeridini kaybetmesi sonucu devrilir. Yolculardan biri omurgasından yaralanır ve kalıcı olarak yüzde yirmi beş oranında maluliyete uğrar. Bilirkişi raporuna göre otobüs sürücüsü yüzde yüz kusurludur; yolcu ise emniyet kemerini takmıştır.

Yolcu, koltuk ferdi kaza sigortacısına başvurarak maluliyet oranına göre ödeme alır. Ardından otobüsün trafik sigortacısına başvurur; sigortacının teklifi düşük kalınca Sigorta Tahkim Komisyonuna gider ve sürekli sakatlık tazminatını teminat sınırı içinde tahsil eder. Teminatı aşan maddi zarar ve manevi tazminat için ise otobüs şirketine ve aracın malikine karşı asliye ticaret mahkemesinde dava açar. Koltuk ferdi kaza sigortasından alınan ödeme, diğer tazminatlardan düşülmez.

Sıkça sorulan sorular

Sonuç

Otobüs kazasında yolcu, hem taşıma sözleşmesine hem de Karayolları Trafik Kanununa dayanan güçlü bir korumaya sahiptir. Otobüs şirketi, işleten, sürücü ve trafik sigortacısı yolcuya karşı sorumludur; zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası ise kusurdan bağımsız ek bir ödeme sağlar. Belediye otobüslerinde de dava adli yargıda açılır. Kazadan sonra hastane kayıtlarının oluşturulması, otobüs içi kamera kayıtlarının korunması ve sigortacılara yazılı başvuru yapılması, tazminatın tam olarak alınmasının temelini oluşturur.

Mevzuat: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu.

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.