Bir Yıl Dolmadan Boşanma Mümkün mü?

Evlilik bir yıl dolmadan da boşanmak mümkündür; ancak bu yol anlaşmalı boşanma olamaz. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 166/3, anlaşmalı boşanma için evliliğin “en az bir yıl sürmüş” olmasını şart koşar. Evliliğin ilk yılında boşanmak isteyen eşler, anlaşmış olsalar bile çekişmeli boşanma davası açmak ve boşanma sebebini ispatlamak zorundadır. Kanundaki diğer boşanma sebepleri (zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması) için herhangi bir süre şartı yoktur. Evlilik kurulurken bir sakatlık varsa, boşanma yerine evliliğin iptali (butlanı) davası da gündeme gelebilir.

Kanun metni

Bir yıl şartının anlamı

Anlaşmalı boşanmada kanun, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını eşlerin ortak iradesine dayanarak kabul eder. Bu nedenle hâkim, boşanma sebebinin varlığını ayrıca araştırmaz; eşlerin serbest iradesini ve protokolü denetlemekle yetinir. Kanun koyucu, bu kolaylığın evliliğin ilk aylarında yaşanabilecek geçici ve aceleci kararlarla kullanılmasını önlemek için en az bir yıllık bir evlilik süresi aramıştır. Bir yıl şartı, eşlere evliliği sürdürmeyi bir kez daha düşünme fırsatı veren bir güvencedir.

Süre nasıl hesaplanır?

Bir yıllık süre, resmî evlenme tarihinden başlar. Dini nikâh veya düğün tarihi değil, evlendirme memuru önünde yapılan resmî evlenme tarihi esas alınır. Yargıtay uygulamasında sürenin dolup dolmadığı dava tarihine göre değerlendirilir. Bu nedenle evlenmeden on bir ay sonra açılan bir davada, yargılama sırasında bir yılın dolmuş olması anlaşmalı boşanma için yeterli sayılmaz.

Örneğin 15 Mart 2026’da evlenen eşler, anlaşmalı boşanma davasını en erken 15 Mart 2027’de açabilir. Eşlerin evlendikten kısa süre sonra fiilen ayrı yaşamaya başlaması süreyi etkilemez. Bir yıl şartı birlikte yaşanan süreye değil, evliliğin hukuken devam ettiği süreye bakar.

Yargıtay kararlarında bir yıl şartı

Bir yıllık sürenin dava tarihinde dolmuş olması gerektiği, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin uzun süredir uyguladığı bir kuraldır. Daire, evliliğin ilk yılı içinde açılan davalarda eşlerin anlaşmasına dayanılarak boşanma kararı verilmesini bozma sebebi saymaktadır.

Daire, bu hâlde mahkemenin izlemesi gereken yolu da göstermiştir. E. 2008/18444, K. 2009/22256, T. 22.12.2009 sayılı kararda, mahkemenin tarafların gösterdikleri delilleri toplayarak TMK m. 166/1-2’deki şartların oluşup oluşmadığını araştırması ve sonucuna göre karar vermesi gerektiği, bir yıllık süre şartı gerçekleşmeden tarafların kabulüne dayanarak boşanmaya karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiştir. Aynı ifade E. 2011/6693, K. 2012/4459, T. 01.03.2012 sayılı kararda da yer almaktadır; bu dosyada dava, evlenme tarihinden yaklaşık on bir buçuk ay sonra açılmış ve Daire bir yıllık sürenin dolmadığını tespit etmiştir.

Bu kararlardan çıkan sonuç, makalenin önceki bölümünde açıklanan kuralı doğrular: sürenin hesabında yargılama sırasında geçen zaman değil, dava tarihi esas alınır. Bir yılın dolmasına birkaç gün kala açılan bir dava bile, yargılama sırasında bir yıl dolsa da anlaşmalı boşanma hükümlerine göre sonuçlandırılamaz.

Kanun yoluna gidilmezse ne olur?

Yargıtay’ın yukarıdaki kararlarının bir kısmında, bir yıl dolmadan verilen anlaşmalı boşanma kararının hukuka aykırı olduğu belirtilmiş, ancak bu yön temyiz edilmediği için bozma yapılmamış ve yalnızca yanlışlığa işaret edilmiştir. Örneğin E. 2011/6693, K. 2012/4459 sayılı kararda Daire, aykırılığın temyiz edilmediğini belirterek bozma konusu yapmamıştır. Bu nedenle bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma kararı verilmiş ve karar kanun yoluna götürülmeden kesinleşmişse, boşanma hükmü kesinleşmiş olur. Ancak bu sonuç kanunun açık hükmüne aykırı bir uygulamaya dayandığından, dava açılırken bu yola güvenilmemelidir.

İlk yılda açılan davada somut vakıa şartı

Evliliğin ilk yılında açılan çekişmeli davada en sık yapılan hata, dava dilekçesinde yalnızca “taraflar arasında şiddetli geçimsizlik vardır” denilip somut olay anlatılmamasıdır. Bu tür bir dilekçe, eşler aslında anlaşmış olsa bile kusur tespitini imkânsız hâle getirir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E. 2022/9913, K. 2023/496, T. 08.02.2023 sayılı kararına konu dosyada eşler iki aylık evliyken dava anlaşmalı boşanma davası olarak açılmış ve davalı protokolü imzalamıştır. Bölge adliye mahkemesi, dava tarihi itibarıyla evliliğin üzerinden bir yıl geçmediği için anlaşmalı boşanma koşullarının oluşmadığını, davacının davalıya kusur atfetmediğini ve kusur tespitine yönelik boşanmaya neden olacak somut bir iddia bulunmadığını belirtmiştir. Dosyada davacı yargılama sırasında vefat etmiş, mirasçılar tarafından sürdürülen kusur tespiti talebi bu nedenle reddedilmiştir.

Benzer bir durum Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E. 2023/686, K. 2024/5137, T. 02.07.2024 sayılı kararına konu dosyada da görülmektedir. Davacı, evliliğin bir yılı doldurmadığını ve bu nedenle çekişmeli dava açtığını belirtmiş, ancak dilekçesinde geçimsizlik beyanı dışında hiçbir vakıaya dayanmamıştır. Bölge adliye mahkemesi, davacının ölümü üzerine mirasçıların sürdürdüğü davada, TMK m. 181/2 uyarınca ölen eşin ileri sürmediği vakıalara mirasçıların dayanamayacağını ve davalının kusurunun ispat edilemediğini kabul etmiştir.

Bu iki dosya, ilk yılda açılan davalarda dilekçenin kısa tutulmasının taşıdığı riski açıkça göstermektedir. Eşler boşanma konusunda anlaşmış olsalar bile dilekçede evliliği sarsan olayların tarih, yer ve tanık belirtilerek anlatılması, hem boşanma kararının hem de kusura bağlı sonuçların sağlam bir temele oturmasını sağlar.

İlk yılda çekişmeli boşanma

Evliliğin birinci yılı dolmadan boşanmak isteyen eş, TMK m. 161-166/1’de sayılan boşanma sebeplerinden birine dayanarak çekişmeli boşanma davası açabilir. Bu sebeplerin hiçbiri belirli bir evlilik süresine bağlı değildir.

Özel boşanma sebepleri

• Zina (TMK m. 161): Eşlerden biri zina ederse diğer eş dava açabilir. Hak düşürücü süreler, öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde zinadan itibaren beş yıldır.
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162): Şiddet, ağır hakaret ve aşağılama bu kapsamdadır.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163).
• Terk (TMK m. 164): Terkin en az altı ay sürmesi ve ihtar prosedürünün işletilmesi gerektiğinden, ilk yılda bu sebebe dayanmak zaman açısından güçtür.
• Akıl hastalığı (TMK m. 165).

Özel sebeplerde sebebin ispatlanması yeterlidir; ayrıca evlilik birliğinin sarsıldığını göstermeye gerek yoktur. Bu sebepler “Zina Nedeniyle Boşanma Davası”, “Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma (TMK 162)” ve Terk Nedeniyle Boşanma (TMK 164): İhtar Şartları, Süreler ve Yargıtay Kararı yazılarımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması

İlk yılda en sık başvurulan sebep, TMK m. 166/1’deki şiddetli geçimsizliktir. Davacı eş, ortak hayatı sürdürmenin kendisinden beklenemeyecek derecede evlilik birliğinin sarsıldığını gösteren somut olayları ileri sürer ve ispatlar: sürekli kavga, ilgisizlik, aileye müdahale, ekonomik şiddet, sadakatsizlik şüphesi doğuran davranışlar gibi. Bu sebep Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası (TMK 166): Şartlar, Kusur ve İspat yazımızda anlatılmıştır.

Eşler anlaşmışsa ilk yılda ne olur?

Evliliğin ilk yılında eşlerin her ikisi de boşanmak istese ve malî sonuçlarla velayet konusunda anlaşsa bile, mahkeme anlaşmalı boşanma kararı veremez. Dava, TMK m. 166/1 kapsamında görülür ve hâkim boşanma sebebinin varlığını delillerle araştırır. TMK m. 184/3’e göre tarafların boşanma sebebine ilişkin ikrarları hâkimi bağlamaz. Davalı eşin “davayı kabul ediyorum” demesi de tek başına boşanma kararı için yeterli değildir.

Bu durumda uygulamada şu yollar izlenir:

• Delillerle çekişmeli dava: Davacı eş evliliği sarsan olayları dilekçede somut olarak anlatır ve tanık gösterir. Davalı eş davaya karşı çıkmaz. Hâkim tanıkları dinleyerek olayların ispatlandığı kanaatine varırsa boşanmaya karar verir. Boşanmanın sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanırsa geçerli olur (TMK m. 184/5).
• Bir yılın dolmasını beklemek: Acil bir sebep yoksa, evliliğin birinci yılı dolduktan sonra anlaşmalı boşanma davası açmak daha hızlı ve masrafsız bir yoldur. Anlaşmalı boşanma davası çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır.
• Feragat ve yeniden dava: İlk yılda çekişmeli dava açılmış ve yargılama sürerken bir yıl dolmuşsa, eşler mevcut davadan feragat ederek anlaşmalı boşanma davası açabilir. Feragatin sonuçları ve yargılama giderleri bu karar verilirken değerlendirilmelidir.

Evliliğin iptali (butlan) davası

Evlilik bir yıl dolmadan sona erdirilmek isteniyor ve sorun evlenme anında var olan bir sakatlıktan kaynaklanıyorsa, boşanma yerine evliliğin iptali davası açılabilir. TMK m. 145-160 arasında düzenlenen iptal sebepleri ikiye ayrılır:

Mutlak butlan

Evlenme sırasında eşlerden birinin evli olması, ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunması, eşler arasında evlenmeye engel hısımlık bulunması gibi durumlarda evlilik mutlak butlanla sakattır (TMK m. 145). Dava Cumhuriyet savcısı tarafından resen açılır ve ilgili herkes de dava açabilir.

Nispi butlan

Eşin evlenme sırasında geçici bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olması, evlenmede yanılma, aldatma veya korkutma (TMK m. 148-151) nispi butlan sebepleridir. Örneğin evlenmeden önce eşin ağır bir suçtan mahkûm olduğunun gizlenmesi veya eşin sağlığını ciddi biçimde tehlikeye sokacak bir hastalığın saklanması aldatma kapsamında değerlendirilebilir. Nispi butlan davası, iptal sebebinin öğrenilmesinden veya korkutmanın etkisinin ortadan kalkmasından itibaren altı ay ve her hâlde evlenmeden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 152).

İptal kararı da boşanma kararı gibi geleceğe etkilidir; karar kesinleşinceye kadar evlilik bütün sonuçlarını doğurur (TMK m. 156). Evliliğin iptali Evliliğin İptali (Butlan) Davası: Mutlak ve Nispi Butlan Sebepleri, Süreler yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Kısa süreli evlilikte malî sonuçlar

Nafaka ve tazminat

Evliliğin kısa sürmesi, boşanmanın malî sonuçlarını doğrudan etkiler. Yoksulluk nafakası ve tazminat miktarları belirlenirken evlilik süresi dikkate alınır. Birkaç ay süren bir evlilikte yoksulluk nafakası talebinin kabul edilmesi daha güçtür; çünkü kısa süreli bir evliliğin eşi kalıcı olarak yoksulluğa düşürdüğünü ispatlamak zordur. Maddi tazminat da evlilik süresiyle orantılı biçimde belirlenir. Nafakanın verilmediği hâller Nafakasız Boşanma: Yoksulluk Nafakasının Verilmediği Hâller yazımızda ele alınmıştır.

Düğün takıları ve hediyeler

Evliliğin ilk yılında boşanmada en sık görülen uyuşmazlık, düğünde takılan ziynet eşyalarının kime ait olduğu ve iadesidir. Ziynet eşyası alacağı Ziynet Eşyası Alacağı Davası: Düğün Takıları Kimin, Nasıl Geri Alınır? yazımızda anlatılmıştır.

Mal paylaşımı

Kısa süreli evlilikte edinilmiş mal genellikle azdır. Yine de evlilik süresince alınan ev eşyası, araç veya ödenen kredi taksitleri mal rejiminin tasfiyesinde değerlendirilir.

Örnek olay

A ile B, Mart ayında evlenir. Ağustos ayında aralarındaki anlaşmazlıklar artar ve ikisi de boşanmaya karar verir. Bir avukata başvurduklarında anlaşmalı boşanma için evliliğin bir yıl sürmüş olması gerektiğini öğrenirler.

A, evliliğin temelinden sarsıldığını ileri sürerek çekişmeli boşanma davası açar; B’nin ailesinin evliliğe sürekli müdahale ettiğini, B’nin ise buna seyirci kaldığını, ortak konutta sık sık yüksek sesli tartışmalar yaşandığını anlatır ve iki komşusunu tanık olarak gösterir. B davaya karşı çıkmaz. Mahkeme tanıkları dinler, olayların ispatlandığı kanaatine varır ve ağırlıklı kusurun B’de olduğunu belirleyerek boşanmaya karar verir. Ziynet eşyaları konusunda taraflar duruşmada anlaştığını bildirir; hâkim bu anlaşmayı onaylar.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Evliliğin ilk yılında boşanmak isteyen eş, önce boşanmayı acil kılan bir sebep olup olmadığını değerlendirmelidir. Şiddet veya ağır bir sadakatsizlik varsa delillerle hemen çekişmeli dava açılabilir; şiddet durumunda 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da istenebilir. Acil bir sebep yoksa ve eşler anlaşmışsa, bir yılın dolmasını beklemek çoğu zaman daha hızlı bir boşanma sağlar. Anlaşmalı boşanmanın şartları Anlaşmalı Boşanma Şartları ve Protokolde Yer Alması Gerekenler yazımızda anlatılmıştır.

İlgili yazılar: Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma (TMK 163)

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 145-152, 156, 161-166, 170-171, 174-175, 184; 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun..

Bu yazı, 12 Kasım 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.