Boşanma Vekâletnamesi: Özel Yetki ve Kapsamı

Boşanma davası, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakka ilişkin olduğundan, avukatın bu davayı açabilmesi ve takip edebilmesi için vekâletnamede bu konuda açıkça yetki verilmiş olması gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 74, vekilin “hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez” olduğunu düzenler. Genel dava vekâletnamesi tek başına boşanma davası için yeterli değildir. Ayrıca sulh, davadan feragat, davayı kabul ve kanun yolundan feragat gibi işlemler için de ayrı özel yetki gerekir. Vekâletnamenin eksik düzenlenmesi, davanın usulden reddine veya sürecin uzamasına yol açabilir.

Kanun metni

Neden özel yetki gerekir?

Boşanma, kişinin aile hayatına ve kişisel durumuna ilişkin bir karardır. Kanun koyucu, bu kararın bir başkası tarafından kişinin açık iradesi olmadan verilmesini önlemek için boşanma gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalarda özel yetki şartı aramıştır. Genel bir dava vekâletnamesiyle, örneğin bir alacak davası için verilmiş yetkiyle, avukat müvekkili adına boşanma davası açamaz.

Uygulamada “kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalar” ifadesi genel olarak yazılabileceği gibi, dava türlerinin tek tek sayılması daha güvenlidir. Boşanma davasıyla birlikte veya ondan sonra açılabilecek dava türlerinin de vekâletnamede belirtilmesi, her dava için yeni vekâletname çıkarma ihtiyacını ortadan kaldırır.

Vekâletnamede bulunması gereken yetkiler

Dava türleri

Boşanma süreci için verilecek vekâletnamede şu dava ve işlemlerin açıkça sayılması önerilir:

• Anlaşmalı veya çekişmeli boşanma davası ve ayrılık davası açma, takip etme ve karşı dava açma.
• Velayet, kişisel ilişki, velayetin değiştirilmesi davaları.
• Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası ile nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması davaları.
• Maddi ve manevi tazminat davaları.
• Mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı, değer artış payı, ziynet eşyası alacağı davaları.
• Evlilik birliğinin korunması ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma talepleri.
• Soybağı, babalık ve isim değişikliği davaları (gerekiyorsa).

Usul işlemleri için özel yetkiler

HMK m. 74’te sayılan şu yetkiler de boşanma davalarında önem taşır:

• Sulh olma ve protokol imzalama: Anlaşmalı boşanma protokolünü müvekkil adına imzalama veya yargılama sırasında anlaşma yapma.
• Davayı kabul: Karşı tarafın davasını kabul etme. Anlaşmalı boşanmada davalı eşin davayı kabulü bu yetkiyi gerektirir; ancak kabulün hâkim önünde eş tarafından bizzat teyidi de şarttır.
• Feragat: Davadan veya kanun yollarından feragat etme. Kararın erken kesinleşmesi için istinaf hakkından feragat edilecekse bu yetki gerekir.
• İbra: Karşı tarafı belirli alacaklardan ibra etme.
• Ahzu kabz: Hükmedilen nafaka, tazminat veya alacakları tahsil etme ve makbuz verme.
• Tevkil: Başka bir avukatı vekil olarak görevlendirme (yetki belgesi verme).
• Hâkimi reddetme, yemin teklif etme, davanın tamamını ıslah etme.

Örnek yetki metni

Aşağıdaki metin, noterde düzenlenecek bir vekâletnameye eklenebilecek özel yetkiler için bir örnektir. Somut duruma göre değiştirilmelidir:

“…eşim [ad soyad] aleyhine anlaşmalı veya çekişmeli boşanma, ayrılık, velayet, kişisel ilişki, tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası, nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması, maddi ve manevi tazminat, mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı, değer artış payı, ziynet eşyası alacağı davalarını açmaya, açılmış ve açılacak davalarda beni temsile, karşı dava açmaya, boşanma protokolü düzenlemeye ve imzalamaya, sulh olmaya, davayı kabule, davadan ve kanun yollarından feragate, ibraya, ahzu kabza, 6284 sayılı Kanun kapsamında talepte bulunmaya, başkasını tevkil ve teşrike…”

Vekâletnamede eşin adının açıkça yazılması, yetkinin kapsamı konusunda tereddüt doğmasını önler. Genel vekâletnamelerde ise “kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalar, özellikle boşanma davası” ifadesi kullanılabilir.

Vekâletname nerede düzenlenir?

Türkiye’de

Avukata verilecek vekâletname noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Müvekkil kimlik belgesiyle notere başvurur; noter, yetkilerin müvekkile okunmasından sonra imzasını alır. Vekâletname ücreti noterlik ücret tarifesine göre belirlenir. Avukat, vekâletnamenin aslını veya onaylı örneğini mahkemeye vermeden dava açamaz; gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme kesin süre vererek işlem yapılmasına izin verebilir (HMK m. 77).

Yurt dışında

Yurt dışında bulunan kişi vekâletnameyi iki şekilde düzenletebilir:

• Türk konsolosluğunda: Konsolosluklar noterlik işlemlerini yapabilir; konsoloslukta düzenlenen vekâletname Türkiye’de ayrıca onay gerektirmeden kullanılır.
• Yabancı noterde: Yabancı noterde düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi için, ülke 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa apostil şerhi, taraf değilse konsolosluk onayı gerekir. Ayrıca vekâletnamenin yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmesi ve çevirinin noterce onaylanması gerekir.

Yurt dışındaki eşin boşanma süreci Yabancı Uyruklu Eşle Boşanma: Türk Mahkemesinde Dava ve Uygulanacak Hukuk yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Vekâletnamenin sınırları

Bizzat dinlenme şartı

Vekâletname, avukatın dava dilekçesi vermesi, duruşmalara katılması ve usul işlemleri yapması için yeterlidir. Ancak anlaşmalı boşanmada Türk Medeni Kanunu m. 166/3, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar. Bu nedenle en geniş yetkili vekâletname bile eşin duruşmada hazır bulunması veya ses ve görüntü aktarımıyla dinlenmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Çekişmeli boşanmada ise eşin her duruşmaya katılması zorunlu değildir; vekil müvekkili temsil eder. Bu konu Anlaşmalı Boşanmada Hâkim Ne Sorar? yazımızda anlatılmıştır.

Eksik yetki hâlinde

Vekâletname boşanma davası için özel yetki içermiyorsa, mahkeme davayı hemen reddetmez; eksikliğin giderilmesi için kesin süre verir. Bu süre içinde yetkili vekâletname sunulursa işlemler geçerli hâle gelir. Süre içinde sunulmazsa dava usulden reddedilebilir. Benzer şekilde özel yetkisi olmayan vekilin yaptığı feragat veya sulh işlemi müvekkili bağlamaz.

Vekâletnameyle birlikte verilmesi gereken bilgiler

Vekâletnamenin yanında avukata verilecek bilgi ve belgeler, davanın doğru hazırlanması bakımından en az vekâletname kadar önemlidir:

• Evlenme tarihi, ortak çocukların doğum tarihleri ve nüfus kayıt örneği.
• Eşlerin son altı aydır birlikte oturdukları adres ve şimdiki yerleşim yerleri; bu bilgi yetkili mahkemenin belirlenmesinde kullanılır.
• Evlilik birliğini sarsan olayların tarihleriyle birlikte yazılı bir özeti ve bu olaylara tanıklık eden kişilerin bilgileri.
• Eşlerin gelirlerine ve malvarlıklarına ilişkin bilinen bilgiler; tapu, araç ve banka bilgileri.
• Varsa koruma kararları, sağlık raporları, kolluk tutanakları ve yazışmalar.

Bu bilgilerin dava açılmadan önce eksiksiz verilmesi, dava dilekçesinde bütün olayların ve taleplerin yer almasını sağlar. Dilekçede yer almayan olayların sonradan ileri sürülmesi, iddianın genişletilmesi yasağı nedeniyle karşı tarafın rızasına bağlıdır.

Azil ve istifa

Müvekkil, avukatını her zaman azledebilir. Azil, noter aracılığıyla veya mahkemeye verilen bir dilekçeyle yapılabilir ve avukata bildirilmesiyle hüküm doğurur. Azil, avukatın o ana kadar hak ettiği ücreti ortadan kaldırmaz; haklı bir sebep olmadan yapılan azil hâlinde avukat, sözleşmede kararlaştırılan ücretin tamamını isteyebilir. Avukat da vekâletten istifa edebilir; istifa eden vekilin görevi, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta süreyle devam eder (HMK m. 82). Azil veya istifanın mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm doğurması için mahkemeye dilekçeyle bildirilmesi gerekir (HMK m. 81). Vekili azledilen taraf iki hafta içinde davayı takip etmez veya yeni vekil görevlendirmezse, tarafın yokluğu hâlinde uygulanacak hükümlere göre işlem yapılır (HMK m. 83).

Karşı tarafın vekâletnamesinin kontrolü

Davalı konumundaki eşin de kendi vekâletnamesinin kapsamını kontrol etmesi gerekir. Karşı dava açılacaksa, karşı dava yetkisinin vekâletnamede bulunması şarttır. Anlaşma ihtimali varsa, protokol imzalama ve sulh yetkisi de eklenmelidir.

Örnek olay

R, yurt dışında çalışmaktadır ve eşi S’den boşanmak ister. Bulunduğu ülkedeki Türk Başkonsolosluğunda avukatı adına vekâletname düzenletir; vekâletnamede boşanma, velayet, nafaka, tazminat ve mal rejiminin tasfiyesi davalarını açma, protokol imzalama, sulh olma ve kanun yollarından feragat yetkileri bulunmaktadır.

Avukat, R adına S ile anlaşmalı boşanma protokolünü müzakere eder ve R’nin onayıyla imzalar. Duruşmada hâkim, R’nin bizzat dinlenmesi gerektiğini belirtir; mahkeme, R’nin bulunduğu ülkedeki konsoloslukla ses ve görüntü bağlantısı kurulmasının mümkün olmadığını değerlendirerek R’nin bir sonraki duruşmaya gelmesine karar verir. R Türkiye’ye geldiğinde duruşmada dinlenir ve boşanmaya karar verilir. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra avukat, vekâletnamedeki yetkiye dayanarak istinaf hakkından feragat eder ve karar kesinleşir.

Sıkça sorulan sorular

Sonraki adım

Boşanma için avukata vekâletname verilmeden önce, açılması muhtemel bütün dava türleri ve gerekli özel yetkiler (protokol imzalama, sulh, kabul, feragat, ahzu kabz) birlikte belirlenmelidir. Yurt dışında düzenlenecek vekâletnamelerde apostil veya konsolosluk onayı ve tercüme şartları önceden kontrol edilmelidir. Avukata vekâletname verilmesinin genel kuralları Avukata Vekâletname Nasıl Verilir? Kapsamı ve Özel Yetkiler yazımızda anlatılmıştır.

Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 71-82, 149; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 41, 174; 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi (Lahey Apostil Sözleşmesi)..

Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.