Dikkat: Büromuz adına ödeme isteyen SMS, WhatsApp ve aramalara itibar etmeyiniz. Ayrıntılar

Anlaşmalı Boşanmada Hâkim Ne Sorar?

Av. Emrah KaratayGüncelleme: 7 Kasım 2026Okuma süresi: 8 dakika

Anlaşmalı boşanma duruşmasında hâkim, eşleri bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe açıklanıp açıklanmadığını ve protokoldeki düzenlemenin tarafların ve çocukların menfaatine uygun olup olmadığını denetler. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 166/3, anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin “tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi” şartını arar. Bu nedenle duruşmada sorulan sorular rastgele değildir; her biri kanunun aradığı bir şartın gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmeye yöneliktir. Duruşma çoğu zaman birkaç dakika sürer; ancak verilen cevaplar boşanma kararının verilip verilmeyeceğini belirler.

KISA CEVAP

  • Anlaşmalı boşanma duruşmasına eşlerin ikisinin de bizzat katılması gerekir; vekilin katılması yeterli değildir.
  • Hâkim; kimlik tespitinden sonra boşanma iradesini, protokolün okunup anlaşıldığını ve baskı bulunmadığını sorar.
  • Nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki ve mal paylaşımı hükümleri tek tek teyit ettirilir.
  • Hâkim çocukların yararına aykırı gördüğü hükümlerde değişiklik önerebilir; taraflar kabul ederse karar verilir.
  • Cevaplar tutanağa geçirilir ve taraflara imzalatılır.
  • Eşlerden biri duruşmada boşanmak istemediğini veya protokolü kabul etmediğini söylerse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Kanun metni

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3

Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.

Duruşmaya kimler katılır?

Eşlerin bizzat katılması zorunludur

Kanun, hâkimin “tarafları bizzat” dinlemesini şart koştuğu için eşlerin her ikisi de duruşmada hazır bulunmalıdır. Eşlerden birinin avukatı aracılığıyla temsil edilmesi bu şartı karşılamaz; avukat duruşmaya katılabilir, ancak eşin yerine beyanda bulunamaz. Yargıtay, tarafların bizzat dinlenmeden verilen anlaşmalı boşanma kararlarını bozmaktadır.

Ses ve görüntü aktarımıyla katılım

Eşlerden biri başka bir şehirde veya yurt dışında bulunuyorsa, HMK m. 149 uyarınca ses ve görüntü aktarımı (SEGBİS) yoluyla dinlenmesi talep edilebilir. Yurt içinde başka bir şehirde bulunan eş, bulunduğu yerdeki adliyeden duruşmaya bağlanabilir. Bu imkânın kullanılıp kullanılamayacağı mahkemenin takdirindedir ve önceden talep edilmesi gerekir. Farklı şehirlerde yaşayan eşlerin durumu Farklı Şehirlerde Anlaşmalı Boşanma yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Tanık ve çocuk

Anlaşmalı boşanmada tanık dinlenmez; çünkü boşanma sebebinin ispatı gerekmez. Çocuklar ise kural olarak duruşmaya getirilmez. Ancak hâkim, ayırt etme gücüne sahip çocuğun görüşünü almayı gerekli görürse, çocuğu pedagog eşliğinde ayrıca dinleyebilir.

Hâkimin sorduğu sorular

Duruşmada hâkim genellikle şu sırayla ilerler. Soruların ifadesi mahkemeden mahkemeye değişse de içerik aynıdır.

1. Kimlik ve evlilik bilgileri

Hâkim önce tarafların kimliklerini tespit eder; ad, soyad, doğum tarihi ve adres bilgilerini sorar. Evlenme tarihi ve ortak çocukların sayısı nüfus kayıtlarından kontrol edilir. Evliliğin en az bir yıl sürüp sürmediği bu aşamada belirlenir. Bir yıl dolmamışsa anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Bu konu Bir Yıl Dolmadan Boşanma Mümkün mü? yazımızda anlatılmıştır.

2. Boşanma iradesi

  • “Boşanmak istiyor musunuz?”
  • “Bu kararı kendi isteğinizle mi verdiniz?”
  • “Sizi boşanmaya zorlayan, baskı yapan kimse var mı?”
  • “Evliliğinizi sürdürme ihtimaliniz var mı?”

Bu sorular, TMK m. 166/3’teki “iradelerin serbestçe açıklanması” şartına yöneliktir. Hâkim, eşlerden birinin tereddütlü olduğunu, baskı altında kaldığını veya söylediklerini anlamadığını fark ederse karar vermeyebilir ve tarafları düşünmeye davet ederek duruşmayı erteleyebilir.

3. Protokolün okunup anlaşıldığı

  • “Protokolü okudunuz mu? İçeriğini anladınız mı?”
  • “Bu imza size mi ait?”
  • “Protokoldeki hükümlerin hepsini kabul ediyor musunuz?”

Hâkim çoğu zaman protokolü duruşmada yüksek sesle okur veya tarafların okuyarak teyit etmesini ister. Türkçe bilmeyen eş için yeminli tercüman bulundurulur.

4. Nafaka ve tazminat

  • “Eşinizden nafaka talebiniz var mı?”
  • “Protokolde yazan nafaka miktarını kabul ediyor musunuz?”
  • “Maddi veya manevi tazminat talebiniz var mı?”

Protokolde nafakadan veya tazminattan feragat edilmişse, hâkim bu feragatin bilerek yapıldığını teyit eder. Nafaka hükümlerinin nasıl yazılacağı Anlaşmalı Boşanmada Nafaka: Protokole Yazılacak Hükümler yazımızda anlatılmıştır.

5. Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası

  • “Çocuğun velayeti kimde kalacak?”
  • “Diğer eş çocuğu hangi günlerde görecek?”
  • “Çocuk için ödenecek nafaka miktarı nedir? Çocuğun giderlerini karşılıyor mu?”

Çocuklarla ilgili hükümler hâkimin en sıkı denetlediği bölümdür. Hâkim, iştirak nafakasının çocuğun ihtiyaçları karşısında çok düşük kaldığını veya kişisel ilişki düzenlemesinin çocuğun yaşına uygun olmadığını düşünürse değişiklik önerir.

6. Mal paylaşımı ve ziynet eşyaları

  • “Mal paylaşımı konusunda anlaştınız mı?”
  • “Düğün takıları konusunda bir talebiniz var mı?”

Protokolde mal rejiminin tasfiyesi düzenlenmişse taraflardan teyit alınır. Mal paylaşımı protokolde yer almıyorsa, hâkim bu konuda ayrıca dava açılabileceğini hatırlatabilir. Bazı protokollerde “taraflar birbirlerinden mal rejiminden doğan herhangi bir talepte bulunmayacaklardır” hükmü yer alır; bu durumda hâkim tarafların bu feragatin sonuçlarını bildiğini teyit eder.

Anlaşmalı Boşanmada Hâkim Ne Sorar? bilgi grafiği

Hâkimin protokolde özellikle dikkat ettiği noktalar

Duruşmadaki sorular kadar, hâkimin protokolü önceden incelerken baktığı noktalar da önemlidir. Dosya duruşmadan önce hâkime sunulduğunda şu eksikler duruşmanın ertelenmesine veya değişiklik önerisine yol açabilir:

  • Tarafların imzasının bulunmaması veya protokolün her sayfasının imzalanmamış olması.
  • Ortak çocuklardan birinin protokolde hiç anılmaması.
  • Kişisel ilişkinin “taraflar anlaşarak belirleyecektir” gibi belirsiz bir ifadeyle bırakılması.
  • Nafakanın miktar yerine yalnızca “uygun bir miktar” olarak yazılması.
  • Protokolde kanuna veya ahlaka aykırı bir hüküm bulunması; örneğin çocuğun diğer ebeveynle hiç görüştürülmeyeceğinin kararlaştırılması.

Bu eksiklikler duruşmada giderilebilir; ancak taraflardan birinin bulunmaması veya değişikliğe itiraz etmesi hâlinde karar ertelenir. Bu nedenle protokolün duruşmadan önce eksiksiz hâle getirilmesi, tek duruşmada boşanmanın en önemli şartıdır. Bu konu Tek Celsede Boşanma: Anlaşmalı Boşanmanın Tek Duruşmada Sonuçlanması yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Hâkimin değişiklik önerisi

Hâkim, protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir. Tarafların ve çocukların menfaatine aykırı gördüğü hükümlerde değişiklik önerebilir (TMK m. 166/3). En sık görülen değişiklik önerileri şunlardır:

  • Çocuğun ihtiyaçlarına göre düşük kalan iştirak nafakasının artırılması.
  • Belirsiz yazılmış nafaka ödeme tarihi veya başlangıç tarihinin netleştirilmesi.
  • Kişisel ilişki düzenlemesine bayram ve yarıyıl tatillerinin eklenmesi.
  • Çocuğun yurt dışına çıkarılması gibi konularda ortak karar şartının açıklığa kavuşturulması.

Taraflar öneriyi duruşmada kabul ederse değişiklik tutanağa geçirilir ve boşanmaya karar verilir. Taraflardan biri öneriyi kabul etmezse anlaşmalı boşanma şartları gerçekleşmemiş olur.

Duruşmada fikir değiştirilirse ne olur?

Protokolün imzalanmış olması tarafları duruşmada bağlamaz. Eşlerden biri duruşmada boşanmak istemediğini, protokolün bir hükmünü kabul etmediğini veya baskı altında imzaladığını söylerse, mahkeme anlaşmalı boşanma kararı veremez. Bu durumda davacı eş, davayı TMK m. 166/1 kapsamında çekişmeli boşanma davası olarak sürdürmek istediğini bildirebilir. Mahkeme ilgili usul hükümlerine göre taraflara süre verir ve dava çekişmeli olarak devam eder. Bu dönüşüm Anlaşmalı Boşanmanın Çekişmeli Boşanmaya Dönüşmesi yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Duruşmaya gelinmezse

Usulüne uygun davet edilen taraflar duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır (HMK m. 150). Dosya, işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde yenilenebilir; yenilenmezse dava açılmamış sayılır. Eşlerden yalnızca biri gelirse, gelmeyen eş bizzat dinlenemeyeceği için anlaşmalı boşanma kararı verilemez; mahkeme yeni bir duruşma günü verebilir. Geçerli bir mazereti olan eşin (hastalık, yurt dışında bulunma) mazeretini belgeleyerek bildirmesi gerekir.

Duruşmadan sonra: karar ve kesinleşme

Hâkim tarafları dinledikten ve protokolü uygun bulduktan sonra kararı genellikle aynı duruşmada açıklar. Kısa kararda boşanmaya, velayete, nafakaya ve diğer hükümlere yer verilir. Gerekçeli karar daha sonra yazılır ve taraflara tebliğ edilir.

Karara karşı istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). Taraflar ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf hakkından feragat edemez (HMK m. 349/1). Bu nedenle uygulamada gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra taraflar istinaf hakkından feragat ettiklerini bildiren dilekçe vererek kararın daha erken kesinleşmesini sağlayabilir. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve nüfus kayıtlarında medeni hâl “boşanmış” olarak güncellenir. Kesinleşme süreci Boşanma Kararının Kesinleşmesi: Hâkim Boşanma Kararı Verdikten Sonra Ne Olur? yazımızda anlatılmıştır.

Duruşmaya nasıl hazırlanılmalı?

  • Eşler kimlik kartlarını yanlarında bulundurmalıdır.
  • Protokolün bir örneği getirilmeli ve duruşmadan önce her hüküm yeniden okunmalıdır.
  • Nafaka miktarı, ödeme günü, velayet ve görüşme günleri gibi temel hükümler ezberlenmese de hatırlanmalıdır; hâkimin sorusuna “bilmiyorum” cevabı, iradenin bilinçli olmadığı izlenimi verebilir.
  • Duruşma saatinden önce adliyede bulunulmalıdır; aile mahkemelerinde duruşmalar yoğun olduğundan gecikme, dosyanın sonraya bırakılmasına yol açabilir.

Örnek olay

C ile D, beş yıllık evliliklerini anlaşmalı boşanmayla sona erdirmek için protokol imzalar. Duruşmada hâkim önce C’ye boşanmak isteyip istemediğini, kimsenin baskısı altında olup olmadığını sorar. C kendi isteğiyle boşanmak istediğini söyler. D’ye aynı sorular sorulduğunda D, “Aslında boşanmak istemiyorum ama C ısrar ettiği için imzaladım” der.

Hâkim, D’nin iradesinin serbestçe açıklandığına kanaat getiremediğini belirterek anlaşmalı boşanma kararı vermez. C, davayı çekişmeli olarak sürdürmek istediğini bildirir. Mahkeme taraflara delillerini bildirmeleri için süre verir ve dava şiddetli geçimsizlik nedeniyle çekişmeli boşanma davası olarak devam eder.

Sıkça sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma duruşması ne kadar sürer?
Protokol hazır ve taraflar uzlaşmış durumdaysa duruşma genellikle on ila yirmi dakika sürer.

Hâkim boşanma sebebini sorar mı?
Anlaşmalı boşanmada boşanma sebebinin ispatı gerekmez. Hâkim bazen evliliğin neden sona erdiğini genel olarak sorabilir; ancak bu soru kusur tespiti için değil, iradenin ciddiyetini anlamak için sorulur.

Avukatla gidilmesi zorunlu mu?
Değildir; ancak protokolün hukuka uygun ve uygulanabilir hazırlanması için avukat desteği alınması yaygındır. Avukat duruşmaya katılsa bile eşlerin bizzat bulunması gerekir.

Hâkim tazminat veya nafaka miktarını değiştirebilir mi?
Hâkim değişiklik önerebilir; ancak değişiklik ancak tarafların kabulüyle karara yansır.

Duruşmada “boşanmak istemiyorum” denirse ne olur?
Anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Dava, davacının talebiyle çekişmeli olarak devam edebilir.

Yurt dışındaki eş duruşmaya nasıl katılır?
Mahkemeden ses ve görüntü aktarımıyla dinlenmesi talep edilebilir. Bu imkânın kullanılması mahkemenin takdirine bağlıdır.

Sonraki adım

Anlaşmalı boşanma duruşmasına girmeden önce eşlerin protokolün her hükmünü yeniden gözden geçirmesi ve özellikle çocuklarla ilgili düzenlemenin çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına uygun olduğundan emin olması gerekir. Duruşmada verilecek cevaplar kısa, açık ve protokolle uyumlu olmalıdır. Anlaşmalı boşanmanın genel şartları Anlaşmalı Boşanma Şartları ve Protokolde Yer Alması Gerekenler yazımızda anlatılmıştır.

Mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, 182, 184; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 149-150, 345, 349..

Bu yazı, 24 Ekim 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek alınız.